پاکستان، کابل را هدف گرفت؛ جنگ نیابتی از سایه بیرون آمد؟
کابل – آگاه:
در حالی که پایتخت افغانستان شام پنجشنبه شاهد حملات هوایی منتسب به پاکستان بود، موجی از واکنشها از سوی رهبران پیشین امنیتی و سیاسی افغانستان فضای رسانهای را فرا گرفت. این نخستین بار در تاریخ است که کابل، قلب افغانستان، توسط جنگندههای پاکستانی هدف قرار میگیرد؛ رویدادی که نشانهای آشکار از شکاف ژرف در روابط دو کشور و بیپناهی سیاسی طالبان در صحنه بینالمللی تلقی میشود.
منابع متعدد تأیید کردهاند که هدف اصلی حملات، مفتی نورولی محسود، رهبر تحریک طالبان پاکستانی (TTP) بوده که در منطقهای از کابل مستقر بود. هرچند طالبان وقوع انفجار را تأیید کردهاند، اما درباره تلفات و جزئیات حمله سکوت کردهاند.
🔻 سکوت طالبان، هشدار سیاستمداران افغان
احمد ضیا سراج، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، در واکنش به این حملات گفت:
«طالبان نهتنها در حفاظت از حاکمیت ملی ناتواناند، بلکه بیاعتنایی جهانی به این حملات نشان میدهد که افغانستان تحت حاکمیت آنان در انزوای کامل قرار گرفته است.»
او افزود که طالبان با پناه دادن به رهبران گروههای تروریستی منطقه، کشور را بار دیگر به سوی بحران میکشانند؛ همان اشتباهی که در دهه ۲۰۰۰ منجر به لشکرکشی آمریکا شد.
رحمتالله نبیل، دیگر رئیس پیشین امنیت ملی، نیز هشدار داده است که پاکستان با محاسبات نادرست خود «در باتلاق افغانستان فرو خواهد رفت».
به گفته او، اسلامآباد پنج دهه است که با استفاده از گروههای نیابتی، در پی تسلط بر افغانستان بوده، اما اکنون همان سیاست، ثبات و امنیت داخلی خود پاکستان را از بین برده است.
🔻 پاسخ تند طالبان از دهلینو؛ صبر افغانها را آزمایش نکنید
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، که همزمان در دهلینو به سر میبرد، در واکنش به حملات پاکستان گفت:
«این اقدام اشتباه بزرگی است. اسلامآباد نباید صبر افغانها را آزمایش کند.»
او در ادامه افزود که روابط کابل با همسایگان باید بر پایه احترام متقابل باشد، نه تهدید و حمله.
این موضعگیری متقی درست در زمانی مطرح شد که وزیر دفاع پاکستان، خواجه آصف، صریحاً گفت:
«اگر از خاک افغانستان علیه ما خون ریخته شود، حق خود میدانیم که وارد خاک افغانستان شویم.»
🔻 بحران مشروعیت؛ هیچ کشوری طالبان را حمایت نکرد
به گفته احمد ضیا سراج، حمله پاکستان به کابل نشان داد که حتی نزدیکترین متحدان طالبان، از جمله روسیه، نیز در برابر نقض حاکمیت افغانستان سکوت کردهاند.
هیچ کشور اسلامی یا منطقهای این حمله را محکوم نکرده است — نشانهای از انزوای مطلق سیاسی طالبان و بیاعتمادی فزاینده جهانی نسبت به توانایی آنان برای کنترل تروریسم فرامرزی.
در مقابل، پوتین در نشست اخیر آسیای مرکزی در دوشنبه گفت که «گروههای تروریستی هنوز از خاک افغانستان برای ترویج ایدئولوژی افراطی استفاده میکنند»؛ هرچند روسیه همزمان از همکاری طالبان در مبارزه با تروریسم استقبال کرده است — موضعی دوپهلو که بیشتر به سیاست حفظ فاصله شباهت دارد.
🔻 پاکستان در جستجوی دشمن در آینه
تحلیلگران بر این باورند که پاکستان با این حمله تلاش دارد نشان دهد که کنترل امنیت خود را در دست دارد، اما واقعیت پیچیدهتر است.
به گفته حنیف اتمر، وزیر خارجه پیشین افغانستان، «پاکستان گرفتار هیولای خودساختهاش شده است».
او افزود: «اسلامآباد با صدور بیثباتی و افراطگرایی به افغانستان، امروز همان آتش را در خاک خود تجربه میکند.»
در مقابل، ارتش پاکستان ادعا میکند که پس از خروج امریکا از افغانستان، سلاحهای باقیمانده امریکایی به دست تحریک طالبان پاکستانی افتاده و این گروه اکنون با همان تجهیزات علیه ارتش پاکستان میجنگد.
🔻 افغانستان، میدان خاموش جنگهای نیابتی
تحلیل ناظران سیاسی نشان میدهد که حمله هوایی به کابل تنها یک عملیات نظامی نبود، بلکه پیامی ژئوپولیتیک بود.
در شرایطی که طالبان برای نزدیکی به هند تلاش میکنند، اسلامآباد با این حمله هشدار داد که «گرم شدن روابط کابل و دهلینو» بدون هزینه نخواهد بود.
اما مهمتر از پیام سیاسی، پیام استراتژیک این حمله است:
پاکستان نشان داد که آماده است بدون هیچگونه ترس از پاسخ متقابل، حریم هوایی افغانستان را نقض کند — زیرا مطمئن است که طالبان فاقد توان نظامی، سیاسی و مشروعیت بینالمللی برای مقابلهاند.
طالبان اکنون در دشوارترین موقعیت از زمان بازگشتشان به قدرت قرار گرفتهاند:
از یکسو نمیتوانند در برابر پاکستان واکنش نشان دهند، زیرا بخش عمده ساختار نظامیشان به حمایت لجستیکی اسلامآباد وابسته است؛ از سوی دیگر، سکوت در برابر این حمله مشروعیت داخلیشان را تضعیف میکند.
در همین حال، کشورهای منطقه — از هند تا روسیه و ایران — با نگرانی نظارهگرند که چگونه افغانستان بار دیگر در حال تبدیلشدن به میدان برخورد نیابتی قدرتها است.
حمله پاکستان به کابل تنها یک رویداد نظامی نیست؛ نشانهای است از فروپاشی نظم امنیتی منطقهای و آغاز مرحله تازهای از رقابتهای نیابتی بر سر نفوذ در افغانستان.
طالبان، که زمانی ابزار بازی دیگران بودند، اکنون خود در مرکز بازی گرفتار آمدهاند — بیدفاع، بیپناه، و بیاعتبار در میان متحدان دیروز و دشمنان امروز.
