طالبان و ایران تفاهمنامه تازه تجارتی امضا کردند؛ کابل بهدنبال جایگزینی پاکستان
سفارت ایران در کابل اعلام کرده است که اتاقهای تجارت ایران و طالبان تفاهمنامه همکاری امضا کردهاند؛ اقدامی که همزمان با توقف تجارت افغانستان و پاکستان و تلاش طالبان برای یافتن مسیرهای تازه ترانزیتی انجام میشود.
سفارت ایران در کابل روز شنبه، ۱ قوس، اعلام کرد که تفاهمنامه همکاری میان اتاقهای تجارت ایران و طالبان امضا شده است. به گفته سفارت، این توافق قرار است زمینه همکاری بیشتر میان بخشهای خصوصی دو کشور را فراهم کند و بر ظرفیتهای مشترک در بخش تجارت و ترانزیت تمرکز دارد.
طالبان همچنین از ایجاد یک اتاق تجارت مشترک میان افغانستان، ایران و اوزبیکستان خبر دادهاند؛ سازوکاری که به گفته مقامهای طالبان، مسیر تازهای برای دادوستد منطقهای ایجاد میکند.
این تحولات پس از آن صورت میگیرد که نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، هفته گذشته برای گفتوگو با مقامهای ایرانی به تهران سفر کرده بود. او پس از این سفر راهی دهلینو شد تا درباره استفاده از بندر چابهار بهعنوان مسیر انتقال کالاهای افغانستان به هند مذاکره کند.
تجارت افغانستان و پاکستان پس از تنشهای نظامی و امنیتی اخیر بین دو طرف متوقف شده است. اسلامآباد طالبان افغانستان را به حمایت از تحریک طالبان پاکستانی (TTP) متهم میکند و بستن گذرگاههای مرزی را «اقدام امنیتی» میخواند.
با توقف این تجارت، طالبان از تاجران خواستهاند که تا سه ماه آینده مسیرهای جایگزین برای تجارت با پاکستان پیدا کنند.
تحلیل کوتاه – ویژه آگاه:
امضای توافق تجارتی میان طالبان و ایران در ظاهر یک اقدام اقتصادی است، اما در بطن خود نشانهای از چرخش راهبردی طالبان پس از تیرگی کمسابقه روابط با پاکستان محسوب میشود.
ایران و هند اکنون بهعنوان دو گزینه جایگزین وارد میدان شدهاند، اما ظرفیت محدود ترانزیتی ایران، تحریمها و نبود بهرسمیتشناسی بینالمللی طالبان، این چرخش را شکننده و پرریسک میکند.
با اینحال، این نخستینبار پس از دو دهه است که روابط اقتصادی افغانستان از مدار پاکستان فاصله میگیرد و میتواند پیامدهای سیاسی گستردهای در آینده نزدیک داشته باشد.
