نسل در حال سوختن؛ طالبان آموزش دختران را بستند، حالا پسران هم از مکتب فرار میکنند
یونیسف هشدار داده است که همزمان با محرومسازی گستردهی دختران از آموزش، ثبتنام پسران نیز در مکاتب افغانستان بهگونهی نگرانکنندهای کاهش یافته است؛ وضعیتی که بهگفتهی این نهاد، کل آیندهی یک نسل را در معرض نابودی قرار میدهد.
خبرگزاری آگاه
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در افغانستان اعلام کرده است که بحران آموزش در این کشور تنها به محرومیت دختران محدود نمیشود، بلکه اکنون پسران نیز بهطور فزایندهای از رفتن به مکتب بازمیمانند.
براساس پیام یونیسف که روز دوشنبه، ۶ دلو/بهمن منتشر شده، از سال ۲۰۲۱ تاکنون حدود ۲.۲ میلیون دختر از حق آموزش در مکاتب محروم شدهاند. این نهاد تأکید کرده است که فروپاشی تدریجی سیستم آموزشی، «تمام یک نسل» را در معرض خطر قرار داده است.
یونیسف تصریح کرده است: «آموزش حق هر کودک است و بدون آن، هیچ جامعهای نمیتواند به ثبات، توسعه و صلح پایدار دست یابد.»
پیشتر یونیسف و سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) نیز گزارش داده بودند که ۹۳ درصد شاگردان دورهی ابتدایی در افغانستان توانایی کافی در خواندن و نوشتن ندارند؛ آماری که عمق بحران آموزشی کشور را نشان میدهد.
این وضعیت در حالی ادامه دارد که طالبان پس از بازگشت به قدرت، دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکتب و دانشگاه منع کردهاند و فضای عمومی آموزش را بهشدت محدود ساختهاند.
تحلیل آگاه
آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، صرفاً یک «بحران آموزشی» نیست، بلکه یک فروپاشی خاموش سرمایهی انسانی است. طالبان با بستن دروازههای مکتب بهروی دختران، ستون اصلی نظام آموزشی را شکستند؛ اما اکنون پیامدهای این سیاست دامنهدار شده و پسران نیز دیگر انگیزهای برای تحصیل ندارند.
وقتی نیمی از جامعه از آموزش حذف میشود، کل ساختار آموزش بیمعنا میگردد. خانوادهها دیگر آیندهای روشن برای فرزندان خود نمیبینند، معلمان مهاجرت میکنند یا بیانگیزه میشوند، و مکتب بهجای «دروازهی فردا»، به نماد بنبست بدل میشود.
کاهش ثبتنام پسران نشان میدهد که آموزش در افغانستان فقط قربانی تبعیض جنسیتی نیست، بلکه قربانی ناامیدی عمومی، فقر گسترده، بیکاری، ناامنی روانی و بیافقی سیاسی شده است. وقتی نوجوان میبیند که تحصیل به شغل، عزت و آینده ختم نمیشود، مکتب را رها میکند.
ادامهی این روند، افغانستان را نهتنها با نسل بیسواد، بلکه با نسل بیمهارت، بیاعتماد و بیپیوند با جهان روبهرو خواهد کرد؛ نسلی که نه ابزار توسعه را دارد و نه امید به مشارکت در ساختن کشور.
آموزش ستون فقرات هر جامعه است. شکستن این ستون یعنی فلجکردن آینده. آنچه امروز در صنفهای خالی مکاتب افغانستان دیده میشود، فقط میز و چوکی خالی نیست؛ نشانهی آیندهایست که دارد تهی میشود.
