حمله اسرائیل به دوحه؛ موجی از محکومیت جهانی و جدال روایتها
حمله هوایی اسرائیل به نشست رهبران حماس در قطر، نه تنها یک رویداد نظامی بلکه بحرانی سیاسی و دیپلماتیک در سطح جهانی ایجاد کرده است. اتحادیه اروپا، قطر، رهبران منطقه و حتی کاخ سفید واکنش نشان دادهاند؛ اما همزمان صدای انتقادهای تند از نقش گذشته دوحه نیز بلند شده است.
خبرگزاری آگاه
اتحادیه اروپا با صدور بیانیهای عملیات اسرائیل در خاک قطر را «ناقض قوانین بینالمللی و تمامیت ارضی» خوانده و نسبت به خطر تشدید خشونتها در منطقه هشدار داده است. سخنگوی مسئول سیاست خارجی این اتحادیه بر همبستگی با مردم قطر تأکید کرده و گفته است که اروپا همچنان از تلاشها برای دستیابی به آتشبس در غزه حمایت میکند.
از سوی دیگر، حامد کرزی، رییسجمهور پیشین افغانستان، با محکوم کردن این حمله، آن را تهدیدی برای امنیت منطقه و صلح جهانی دانست. او هشدار داد که بمبارانهای پیدرپی اسرائیل منطقه را وارد چرخهای از جنگ دایمی خواهد کرد.
کاخ سفید نیز در موضعگیری محتاطانهای، اعلام کرد که دونالد ترامپ به مقامهای قطر وعده داده است این حمله تکرار نخواهد شد. با این حال، سخنگوی کاخ سفید تأکید کرد که نابودی حماس همچنان یک هدف مشروع باقی میماند. وزارت خارجه قطر اما گزارشها مبنی بر اطلاع این کشور از عملیات پیش از وقوع را «نادرست» توصیف کرد.
در همین حال، امرالله صالح، معاون پیشین رییسجمهور افغانستان، با یادآوری نقش دوحه در میزبانی طالبان، پرسید که «قوانین بینالمللی» که امروز قطر بر آن تأکید میکند، در زمان پناه دادن به طالبان کجا بود؟ او گفت تجربه روند دوحه در افغانستان نشان داد که قطر عملاً زمینهساز بازگشت طالبان به کابل شد.
رسانههای اسرائیلی نیز جزئیات بیشتری از این حمله فاش کردهاند. کانال ۱۴ گزارش داد که ده جنگنده اسرائیلی با بمبهای هدایتشونده دقیق، محل نشست رهبران حماس در عمق خاک قطر را هدف قرار دادند. با وجود این، منابع حماس مدعیاند که هیچ یک از رهبران ارشد این گروه کشته نشدهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با دفاع از عملیات گفت: «روزهایی که رهبران تروریست مصونیت داشتند به پایان رسیده است. ما اجازه نخواهیم داد قاتلان مردم اسرائیل آزادانه در پایتختهای منطقه تردد کنند.»
تحلیل آگاه
حمله اسرائیل به خاک قطر، فقط یک عملیات نظامی نبود؛ بلکه یک نقطه عطف ژئوپولیتیک است که ابعاد مختلفی دارد:
- نقض حاکمیت و بیاعتباری حقوق بینالملل: اتحادیه اروپا و بسیاری کشورها به درستی بر این نکته دست گذاشتهاند. اگر حمله به یک کشور مستقل با این سهولت انجام گیرد، امنیت جمعی کشورها زیر سؤال میرود.
- قطر، میانجی یا بازیگر دوگانه؟ صالح یادآور شد که همین قطر سالها میزبان طالبان بود و اکنون میزبان رهبران حماس. این تناقض، به وجهه دوحه به عنوان «میانجی بیطرف» ضربه میزند.
- امریکا میان فشار و مصلحت: موضع ترامپ نشان داد که واشنگتن نمیخواهد از اسرائیل فاصله بگیرد، اما همزمان حفظ روابط استراتژیک با قطر ــ میزبان بزرگترین پایگاه نظامی امریکا در منطقه ــ برایش حیاتی است.
- اسرائیل و دکترین حذف فیزیکی: نتانیاهو آشکارا میگوید رهبران حماس نباید هیچجا احساس امنیت کنند. این دکترین اگرچه کوتاهمدت ممکن است بازدارنده باشد، اما در درازمدت خطر «منطقهایشدن» جنگ را بیشتر میکند.
- پیامدهای منطقهای: حمله در خاک قطر، به معنای کشاندن جنگ به قلب خلیج فارس است؛ منطقهای که مرکز انرژی و تجارت جهانی است. این وضعیت میتواند ائتلافهای منطقهای را جابهجا و شکافهای تازهای میان بازیگران عربی ایجاد کند.
به بیان ساده، اسرائیل با این حمله تنها رهبران حماس را هدف نگرفت؛ بلکه نظم منطقهای، نقش قطر، اعتبار نهادهای بینالمللی و حتی جایگاه امریکا در خلیج فارس را به چالش کشید. اکنون پرسش اصلی این است که آیا جهان اجازه خواهد داد این الگو ــ عبور بیپروا از مرزها به نام «مبارزه با ترور» ــ به رویهای عادی بدل شود؟
