در ادامه گسترش روابط اقتصادی میان طالبان و کشورهای آسیای مرکزی، وزیر اقتصاد قزاقستان اعلام کرده است که حجم تجارت میان کابل و آستانه در هشت ماه نخست سال جاری به ۳۳۵.۹ میلیون دالر رسیده است. این رقم نشان‌دهنده کاهش نسبی نسبت به سال گذشته اما افزایش چشمگیر در صادرات مواد غذایی و نفتی است.

به گزارش خبرگزاری آگاه، «سریک ژومانگارین»، معاون نخست‌وزیر و وزیر اقتصاد قزاقستان، روز سه‌شنبه (۶ عقرب) در نشستی با حضور «نورالدین عزیزی»، وزیر صنعت و تجارت طالبان، در آستانه گفت که کشورش آماده گسترش همکاری‌های تجاری با افغانستان است.

او تصریح کرد که میزان تجارت دو کشور در سال گذشته به ۵۴۵.۲ میلیون دالر رسیده بود و اگرچه امسال کاهش جزئی در برخی بخش‌ها دیده می‌شود، اما صادرات کالاهای کلیدی مانند گندم، روغن آفتابگردان و فرآورده‌های نفتی افزایش چشمگیری داشته است.

بر اساس آمار رسمی، صادرات گندم قزاقستان به افغانستان ۲.۹ برابر و صادرات روغن آفتابگردان ۳.۱ برابر رشد کرده است. صادرات فرآورده‌های نفتی و کامیون‌ها نیز دو برابر افزایش یافته است.

وزیر اقتصاد قزاقستان گفت که کشورش در سال جاری قصد دارد ۹.۶ میلیون تُن گندم صادر کند و افغانستان یکی از بازارهای هدف اصلی در این زمینه خواهد بود.

او همچنین از آمادگی آستانه برای گسترش صادرات غله، آرد، برنج و شکر به افغانستان خبر داد.

در مقابل، وزارت صنعت و تجارت طالبان روز گذشته اعلام کرده بود که قراردادی به ارزش بیش از ۳۶۰ میلیون دالر میان دو کشور امضا شده که شامل خرید و فروش مواد غذایی، سوخت و وسایل نقلیه سنگین است.

قزاقستان از تأمین‌کنندگان عمده مواد غذایی و نفتی برای افغانستان محسوب می‌شود و در سال‌های اخیر روابط اقتصادی میان دو کشور در سایه‌ کاهش تعاملات طالبان با غرب، رو به گسترش بوده است.

تحلیل آگاه: تجارت افغانستان و قزاقستان؛ فرصت‌ها و چالش‌ها
افزایش مبادلات تجاری افغانستان و قزاقستان به ۳۳۵.۹ میلیون دالر در هشت ماه نخست سال جاری، اگرچه نسبت به سال گذشته کاهش جزئی داشته، اما نشان‌دهنده پتانسیل بالای اقتصادی و تلاش طالبان برای تثبیت جایگاه بین‌المللی است. رشد چشمگیر صادرات گندم و روغن آفتابگردان، همچنین دو برابر شدن صادرات فرآورده‌های نفتی و کامیون‌ها، نشان می‌دهد که حتی در شرایط محدودیت‌های تحریمی و فشارهای منطقه‌ای، افغانستان می‌تواند شریک اقتصادی قابل‌توجهی برای همسایگان باشد.
اما واقعیت‌های اقتصادی و سیاسی افغانستان پیچیده‌تر است. طالبان با بحران نقدینگی، تحریم‌های بین‌المللی و نبود سازوکارهای شفاف مالی مواجه‌اند. این وضعیت باعث می‌شود هر قرارداد تجاری، حتی با رقم بالای ۳۶۰ میلیون دالر، بیشتر جنبه تاکتیکی و کوتاه‌مدت داشته باشد تا یک همکاری پایدار اقتصادی.
از منظر قزاقستان، همکاری با افغانستان یک فرصت استراتژیک برای تثبیت نفوذ اقتصادی در آسیای مرکزی و دسترسی به بازارهای جدید محسوب می‌شود. این کشور با تأمین گندم، روغن و سوخت، هم بازار داخلی افغانستان را هدف گرفته و هم امکان صادرات به سایر کشورها را در چارچوب مسیرهای ترانزیتی جایگزین فراهم می‌کند.
با این حال، وابستگی افغانستان به مسیرهای غیرمستقیم و عبور از کشورهای ثالث مانند ازبکستان و ترکمنستان، ریسک‌های حمل‌ونقل و افزایش هزینه‌ها را به همراه دارد. همچنین نبود نهادهای نظارتی مستقل و شفافیت پایین در مدیریت قراردادها، می‌تواند زمینه سوءاستفاده و فساد را تقویت کند.
تحلیل آگاه نشان می‌دهد که رشد تجارت افغانستان با قزاقستان، اگرچه نشانه‌ای مثبت از بازگشت نسبی اقتصاد به تعاملات منطقه‌ای است، اما برای تبدیل شدن به یک جریان پایدار، نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، شفافیت مالی و ایجاد اعتماد در سطح بین‌المللی است. در غیر این صورت، این تجارت بیشتر به راهکاری کوتاه‌مدت برای تأمین نیازهای فوری اقتصادی طالبان بدل خواهد شد و نمی‌تواند به محرکی برای توسعه پایدار تبدیل شود.
به بیان دیگر، این همکاری اقتصادی، پنجره‌ای برای مشروعیت و تنفس اقتصادی طالبان است، اما تداوم آن منوط به مدیریت هوشمند، شفافیت و کاهش ریسک‌های منطقه‌ای خواهد بود.