فشار ترامپ و مذاکرات دشوار غزه؛ اختلافات اسرائیل و حماس ادامه دارد
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در روزهای اخیر به شدت بر اسرائیل و حماس فشار آورده است تا توافقی برای پایان درگیریها و آزادی گروگانها در غزه ظرف چند روز آینده نهایی شود. مقامات امریکایی به رسانهها گفتهاند که ترامپ و تیمش خواستار اجرای سریع این توافق هستند و قصد دارند روند مذاکرات بدون تاخیر ادامه یابد.
ترامپ در گفتگو با رسانهها، طرح صلح خود را «فرصتی بزرگ برای اسرائیل و جهان عرب» خوانده و هشدار داده است که اگر حماس با این روند همراهی نکند، با «نابودی کامل» مواجه خواهد شد.
با این حال، اختلافات میان طرفین هنوز ادامه دارد؛ از جمله میزان خروج اولیه نیروهای اسرائیلی و فهرست زندانیان فلسطینی که قرار است آزاد شوند. محمود مرداوی، مقام ارشد حماس، گزارشهای اخیر درباره موافقت این گروه با تحویل سلاح را «نادرست و با هدف تحریف موضع حماس» خوانده است.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرده است که اسرائیل تا بازگشت کامل گروگانها، هیچ بخشی از توافق را اجرا نخواهد کرد و خود مسئول خلع سلاح نوار غزه خواهد بود. وی هشدار داده که در صورت عدم همکاری حماس، اسرائیل با پشتیبانی کشورهای ذیربط، حملات خود را از سر خواهد گرفت.
همزمان، مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، تصریح کرده است که اجرای مرحله دوم طرح صلح ترامپ، که شامل خلع سلاح حماس میشود، آسان نخواهد بود و جزئیات فنی هنوز در حال بررسی است. ترامپ نیز پس از واکنش نسبی حماس، با نتانیاهو تماس گرفته و پاسخ این گروه را «پیروزی» خوانده است، در حالی که نخستوزیر اسرائیل آن را کماهمیت دانسته و نسبت به آن بدبین است.
انتظار میرود مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس از دوشنبه ۱۴ میزان در مصر آغاز شود و فرستادگان ترامپ، از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر، برای نهایی کردن توافق حضور یابند.
تحلیل آگاه
اگرچه ترامپ تلاش میکند با فشار دیپلماتیک توافقی سریع حاصل شود، اما اختلافات عمیق میان اسرائیل و حماس، تضاد منافع منطقهای و نگرانی از تضمین امنیت رهبران حماس، اجرای موفق این توافق را پیچیده کرده است.
از یک سو، حماس و گروههای وابسته خواستار تضمینهای بینالمللی و توقف بمباران برای اجرای مرحله آزادی گروگانها هستند؛ از سوی دیگر، اسرائیل و نتانیاهو تاکید دارند که هیچ گامی بدون تضمین بازگشت کامل گروگانها برداشته نخواهد شد.
این وضعیت نشان میدهد که طرح ترامپ بیشتر به یک نقشه سیاسی و فشار دیپلماتیک تبدیل شده تا راهحلی واقعی و پایدار برای پایان جنگ. نقش میانجیهای منطقهای مانند قطر و حمایتهای غیرمستقیم گروههایی چون حزبالله لبنان، اهمیت این توافق را پیچیدهتر میکند و به موازات آن، شکاف بین آمریکا، اسرائیل و گروههای فلسطینی عمیقتر شده است.
با توجه به این اختلافات و حساسیت موضوع گروگانها، حتی اگر توافقی اعلام شود، احتمال تاخیر در اجرا، نقض جزئیات یا اختلاف مجدد بسیار بالا است. در نهایت، موفقیت این طرح نه تنها به میزان همکاری طرفین بلکه به توانایی آمریکا و بازیگران منطقهای در تضمین تعهدها بستگی دارد.
