توافق تازه ایران و طالبان برای انتقال زندانیان و همکاری قضایی
خبرگزاری آگاه:
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، در سفر به کابل با مقامهای طالبان درباره همکاریهای حقوقی و قضایی گفتوگو کرده و دو طرف بر انتقال محکومان و استرداد مجرمین توافق کردهاند.
براساس اعلام سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، غریبآبادی روز یکشنبه (۴ عقرب) با شمسالدین شریعتی، رئیس نظارت و تعقیب فرامین و احکام طالبان، دیدار کرده است. در این دیدار، موضوع رسیدگی به حقوق قنسولی زندانیان ایرانی در افغانستان نیز مورد بحث و تفاهم قرار گرفته است.
سفارت ایران در بیانیهای کوتاه گفت: «در دیدار دو جانب، درباره همکاریهای حقوقی و قضایی، انتقال محکومین و استرداد مجرمین توافق شد.» جزئیات بیشتری از نحوه اجرای این توافقنامه تاکنون منتشر نشده است.
کاظم غریبآبادی در رأس هیأتی از وزارت خارجه ایران به کابل رفته تا درباره موضوعات مرزی، منابع آب و همکاریهای قضایی با مقامهای طالبان گفتوگو کند. این سفر در حالی انجام میشود که تهران و کابل طی ماههای گذشته درباره حقآبه ایران از رود هلمند (هیرمند) اختلافات جدی داشتهاند.
غریبآبادی پیشتر در تیرماه سال جاری (سرطان ۱۴۰۳) اعلام کرده بود که ۹۵ درصد از زندانیان خارجی در ایران، شهروندان افغانستان هستند. او گفته بود که روند انتقال زندانیان افغان به کشورشان طبق توافقنامههای دوجانبه در حال پیگیری است.
در پی این اظهارات، اداره طالبان در ماه اسد همان سال از آزادی و بازگشت چهار هزار زندانی افغان از ایران خبر داده و خواستار بازگرداندن سایر زندانیان نیز شده بود.
با وجود آنکه جمهوری اسلامی ایران هنوز حکومت طالبان را بهطور رسمی به رسمیت نشناخته است، اما روابط دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی دو طرف در ماههای اخیر به شکل قابلتوجهی گسترش یافته است. سفرهای متقابل مقامهای بلندپایه، امضای تفاهمنامههای اقتصادی و همکاری در زمینه امنیت مرزی، از نشانههای این نزدیکی به شمار میرود.
🔍 تحلیل آگاه
تحلیلگران روابط منطقهای میگویند توافق تازه ایران و طالبان درباره انتقال زندانیان و همکاریهای قضایی، بخشی از راهبرد تعامل عملگرایانه تهران با طالبان است؛ راهبردی که هدف آن، تثبیت نفوذ سیاسی و امنیتی ایران در افغانستان بدون نیاز به شناسایی رسمی حکومت طالبان است.
به باور کارشناسان، جمهوری اسلامی با استفاده از موضوعات فنی و انسانی – مانند انتقال زندانیان و همکاریهای مرزی – در حال گشودن مسیرهای نرم دیپلماسی است تا هم بر رفتار طالبان تأثیر بگذارد و هم از ظرفیت افغانستان برای مدیریت بحرانهای مهاجرت، قاچاق و آب استفاده کند.
در مقابل، طالبان نیز تلاش دارند از این همکاریها برای نمایش مشروعیت بینالمللی و ظرفیت تعامل دیپلماتیک خود بهره ببرند. توافق درباره زندانیان و استرداد مجرمین، میتواند در ظاهر، چهرهای «قانونمدار» از طالبان به نمایش بگذارد، در حالی که در داخل کشور، ساختار قضایی آنان همچنان فاقد شفافیت، استقلال و معیارهای حقوق بشری است.
با توجه به ادامه بحرانهای مرزی، تنش بر سر حقآبه هیرمند و وضعیت مهاجران افغان در ایران، این همکاری تازه اگرچه نشانهای از نرمش دیپلماتیک دو طرف است، اما تحقق عملی آن به سطح اعتماد، اراده سیاسی و توانایی طالبان در اجرای تعهدات خود بستگی دارد.
