اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در یادداشتی تازه نسبت به وضعیت «حساس و بحرانی» کشور هشدار داده و خواستار آغاز یک گفت‌وگوی ملی برای ایجاد اجماع سیاسی شده است. او می‌گوید اگر مردم بخواهند، آماده است در مسیر بیرون‌رفت از بحران نقش داشته باشد.

اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، با نشر یادداشتی در اکس اعلام کرده است که افغانستان در یکی از حساس‌ترین مراحل تاریخ خود قرار دارد؛ مرحله‌ای که به گفته او «با خطرهای بزرگ و در عین حال با فرصت‌هایی مهم» همراه است. او تأکید کرده تنها راه خروج از بن‌بست کنونی، شکل‌گیری یک گفت‌وگوی ملی فراگیر است که بتواند منافع و ارزش‌های مشترک افغان‌ها را تعریف و مسیر سیاسی کشور را روشن سازد.

غنی نوشته است مردم افغانستان میان امید و ناامیدی، اعتماد و بی‌اعتمادی و گذشته و آینده سرگردان‌اند و نیاز دارند مرزهای منافع ملی برای آنان مشخص شود تا اجماع لازم برای تصمیم‌گیری‌های بزرگ شکل گیرد.

او با اشاره به مشکلات گسترده کشور از جمله اخراج مهاجران افغان، زلزله‌های ویرانگر، بلایای طبیعی و حملات پاکستان به خاک افغانستان، وضعیت کنونی را «نابسامان» توصیف کرده و گفته است که اقدام برای بیرون‌رفت از این بحران باید جدی‌تر شود.

رئیس‌جمهور پیشین تأکید کرده است که آنچه در اولویت قرار دارد، تعریف اهداف مشترک افغان‌ها و تنظیم دوباره روابط افغانستان با جهان است. او گفته صلح پایدار و یک حاکمیت مشروع ملی می‌تواند بنیان ثبات، رشد اقتصادی و پذیرش بین‌المللی افغانستان باشد؛ حقوقی که به گفته او در ۴۷ سال گذشته از مردم گرفته شده است.

غنی همچنین تأکید کرده که برای منافع شخصی تلاش نمی‌کند، اما اگر مردم بخواهند، آماده است برای ارائه راه‌حل‌های سازنده و کمک به خروج افغانستان از بحران نقش ایفا کند. او پیش از این نیز خواستار برگزاری یک جرگه بزرگ مردمی برای بررسی وضعیت کشور شده بود.

در همین حال حامد کرزی، دیگر رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، نیز بارها خواستار آغاز فوری گفت‌وگوهای بین‌الافغانی شده و بر ضرورت یک روند ملی برای صلح پایدار تأکید کرده است.

با وجود این درخواست‌ها، طالبان تاکنون به هیچ‌یک از طرح‌های گفت‌وگوی ملی یا بین‌الافغانی پاسخ مثبت نداده‌اند. مقام‌های این گروه ادعا می‌کنند که افغانستان با تسلط طالبان از بحران خارج شده و نیازی به چنین گفت‌وگوهایی وجود ندارد.

تحلیل آگاه:

بازگشت مکرر بحث «گفت‌وگوی ملی» از سوی چهره‌های سیاسی گذشته نشان می‌دهد که بحران مشروعیت در افغانستان همچنان پابرجاست و فضای سیاسی کشور با بسته‌بودن کامل کانال‌های مشارکت مواجه است.
تحلیلگران معتقدند که طرح‌های غنی و کرزی زمانی می‌تواند موثر باشد که طالبان حاضر به پذیرش گفت‌وگوی واقعی با جریان‌های مختلف شوند؛ امری که تاکنون نشانه‌ای از آن دیده نشده است.
به باور ناظران، تأکید طالبان بر «یک‌دست‌بودن قدرت» و نادیده‌گرفتن خواست عمومی برای مشارکت سیاسی، فاصله میان حاکمیت و جامعه را افزایش داده و خطر تداوم بحران را بیشتر می‌کند. در چنین وضعیتی، هرچند غنی از آمادگی برای کمک سخن می‌گوید، اما نبود ساختار سیاسی باز، مانع اصلی هرگونه گفت‌وگوی ملی باقی مانده است.