نیروهای کرد ایران میگویند ممکن است وارد ایران شوند: کردها کی هستند؟
بقلم: راجا عبدالرحیم
منبع: نیویارک تایمز
۵ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۴ حوت ۱۴۰۴
————————————-
نیروهای مسلح کرد ایرانی که در عراق مستقر هستند، در حال آمادهسازی واحدهای مسلحاند که ممکن است به ایران فرستاده شوند، و احتمال دارد با حمایت آمریکا، شورشی علیه دولت ایران آغاز کنند.
با اینکه کاخ سفید گفته است هیچ توافقی برای اعزام کردها به ایران برای شورش انجام نداده، آمریکا در گذشته سابقهٔ همکاری با نیروهای مسلح کرد در منطقه را دارد. همزمان، این کشور به ترک متحدان خود نیز مشهور است: پس از جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۱، آمریکا شورشیان کرد را در عراق تشویق کرد و سپس در مقابل ارتش عراق ایستاد و نیروهای کرد قتلعام شدند.
-کردها کی هستند؟
کردها یک گروه قومیاند که تقریباً ۴۰ میلیون نفر جمعیت دارند و عمدتاً در ایران، عراق، سوریه و ترکیه زندگی میکنند. آنها سالهاست که یا خواستار ایجاد کشور مستقل خود بودهاند یا دستیابی به خودمختاری بیشتر، و اغلب بزرگترین گروه قومی متصل جهان بدون کشور مستقل محسوب میشوند.
پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، قدرتهای جهانی به کردها وعده دادند که کشور خود را داشته باشند، اما این وعده هرگز عملی نشد. بسیاری از کردها، توافقنامهٔ سایکس-پیکو ۱۹۱۶ را که تقسیم منطقه را میان بریتانیا و فرانسه تعیین میکرد، مسئول نداشتن کشور خود میدانند.
از آن زمان، کردها با سطوح متفاوت تبعیض مواجه شدند، از جمله ممنوعیت صحبت به زبان خود، برگزاری مراسم فرهنگی، یا حتی دریافت شهروندی. این محدودیتها باعث افزایش خواستهای خودمختاری کردها شد. برخی کشورها شاهد ظهور گروههای مسلحی مانند حزب کارگران کردستان (PKK) بودند که از سوی ترکیه، آمریکا و برخی کشورها گروه تروریستی محسوب میشود.
-جمعیت کردها در ایران چقدر است؟
کردها تقریباً ۱۰٪ جمعیت ایران را تشکیل میدهند و عمدتاً در شمالغرب کشور، در مرز با عراق، متمرکز هستند. آنها گاهی پیشرو جنبشهای اعتراضی علیه دولت مذهبی ایران بودهاند.
در ۲۰۲۲، مهسا امینی، زن ۲۲ ساله کرد ایرانی، پس از بازداشت توسط پلیس اخلاق به اتهام نقض قوانین پوشش زنان، درگذشت. مرگ او باعث آغاز اعتراضات سراسری در ایران شد که محور آن حقوق زنان و آزادیها بود و همچنین به نارضایتیهای طولانیمدت اقلیت کرد اشاره داشت.
در یکی از این اعتراضات، معترضان کرد کنترول شهر اشنویه را در منطقه کردستان ایران به دست گرفتند، اما به زودی نیروهای دولتی آن را بازپس گرفتند.
هانا یزدانپناه، سخنگوی حزب آزادی کردستان، گروه شبهنظامی کرد ایرانی مستقر در عراق، گفت:
“این مسئله فقط دربارهٔ روسری نیست. کردها آزادی میخواهند.”
-کردها در عراق کجا مستقرند؟
برخی گروههای مسلح کرد ایرانی در کردستان عراق مستقر هستند، منطقهای که از سال ۱۹۹۲ با حمایت آمریکا از کنترول دولت مرکزی جدا شد و به عنوان یک منطقه نیمهخودمختار توسط سازمان ملل و آمریکا به رسمیت شناخته شده است.
-آیا کردها در جنگ ایران شرکت خواهند کرد؟
در گذشته، نیروهای کرد مرزها را برای کمک به یکدیگر عبور کردهاند، به ویژه در جنگ داخلی سوریه. کردهای ترکیه، عراق و ایران در کنار اقلیت سوریه متحد شدند. هنوز مشخص نیست که شورش مسلحانه در منطقه کردهای ایران تا چه حد میتواند دیگر کردها را در منطقه بسیج کند.
بیش از یک دهه، نیروهای کرد متحد نزدیک آمریکا در سوریه بودند، علیه داعش میجنگیدند، از پایگاههای آمریکایی محافظت میکردند و اردوگاهها و زندانهایی که دهها هزار جنگجوی داعش و خانوادههایشان را در آن نگه میداشتند، اداره میکردند.
با این حال، این اتحاد اکنون در حال فروپاشی است، زیرا آمریکا حمایت خود را به دولت جدید رئیسجمهور سوریه احمد الشرع منتقل کرده است.
