توجیهات دولت ترامپ برای جنگ با ایران پیوسته تغییر می‌کند

نوشتهٔ جان هالتی‌وانگر، نویسندهٔ مجلهٔ فارن پالیسی
۴ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۳ حوت ۱۴۰۴
ترجمه: سمیر بیات

از زمانیکه بمباران‌ها در روز شنبه در چارچوب عملیات مشترک با اسرائیل آغاز شد، دولت امریکا دلایل گوناگون و گاه متناقضی برای جنگ با ایران ارائه کرده است.

تازه‌ترین توجیه روز سه‌شنبه مطرح شد، زمانی که رئیس‌جمهور امریکا، دونالد ترامپ، گفت جنگ را به این دلیل آغاز کرده که باور داشته ایران در آستانهٔ حمله به اسرائیل و «دیگران» بوده است.

او در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید به خبرنگاران گفت:
«ما با این دیوانه‌ها در حال مذاکره بودیم»، منظورش گفت‌وگوهای هسته‌ای با ایران بود، «و نظر من این بود که آنان می‌خواستند اول حمله کنند. اگر ما اقدام نمی‌کردیم، آنان پیش‌دستی می‌کردند. من به این موضوع عمیقاً باور داشتم.»

این در حالی است که به گزارش رسانه‌ها، مقام‌های دولت ترامپ روز یکشنبه به کانگرس اذعان کرده بودند که هیچ اطلاعات استخباراتی وجود ندارد که نشان دهد ایران قصد حملهٔ فوری به نیروهای امریکایی را داشته است. افزون بر این، وزارت دفاع امریکا اعلام کرده بود که ایالات متحده هفته‌ها پیش از آغاز حمله، نیروهای خود را برای اقدام احتمالی در منطقه افزایش داده بود. ترامپ نیز از اوایل جنوری ایران را به اقدام نظامی تهدید می‌کرد.

اما کمتر از ۲۴ ساعت پیش از سخنان ترامپ، وزیر خارجهٔ امریکا، مارکو روبیو، گفته بود که امریکا به‌صورت پیش‌دستانه اقدام کرد، زیرا می‌دانست اسرائیل قصد حمله به ایران را دارد و واشنگتن انتظار داشت ایران در پاسخ، نیروهای امریکایی را هدف قرار دهد.

روبیو روز دوشنبه در کانگرس گفت:
«ما می‌دانستیم اسرائیل اقدام خواهد کرد. می‌دانستیم که این اقدام باعث حمله به نیروهای امریکایی می‌شود. و می‌دانستیم اگر پیش از آغاز آن حملات دست به اقدام نزنیم، تلفات بیشتری خواهیم داد.»

با این حال، روبیو تأکید کرد که اسرائیل امریکا را مجبور به این کار نکرده و افزود که این عملیات «در هر صورت باید انجام می‌شد». به گفتهٔ او، اقدام قریب‌الوقوع اسرائیل فقط توضیح می‌دهد که چرا امریکا در همان زمان دست به حمله زد.

جمهوری‌خواهان در کانگرس بعداً این روایت روبیو را تقویت کردند و عملاً اسرائیل را عامل ورود امریکا به جنگ دانستند. رئیس مجلس نمایندگان، مایک جانسون، گفت:
«از آن‌جا که اسرائیل مصمم بود با یا بدون امریکا اقدام کند، فرمانده کل قوا و دولت او با تصمیمی بسیار دشوار روبه‌رو شدند.»

وقتی از کاخ سفید دربارهٔ تضاد میان سخنان ترامپ و روبیو پرسیده شد، سخنگوی مطبوعاتی، کارولین لیویت، چنین بیانیه‌ای ارائه کرد:

«تصمیم شجاعانهٔ رئیس‌جمهور ترامپ برای آغاز عملیات خشم حماسی بر حقیقتی استوار است که رؤسای جمهور امریکا نزدیک به ۵۰ سال دربارهٔ آن سخن گفته‌اند، اما هیچ‌کدام جرأت مقابله با آن را نداشتند: ایران تهدیدی مستقیم و فوری علیه ایالات متحده و نیروهای ما در خاورمیانه است. رژیم سرکش ایران تحت رهبری آیت‌الله، طی سال‌ها هزاران امریکایی را کشته و زخمی کرده است ـ و این وضعیت با رئیس‌جمهور ترامپ پایان می‌یابد.»

روبیو روز سه‌شنبه کوشید این تناقض‌ها را اصلاح کند و گفت امریکا به‌خاطر اسرائیل وارد جنگ نشده است:
«این اقدام در هر صورت لازم بود. رئیس‌جمهور تصمیم گرفت که ایران دیگر نتواند پشت برنامهٔ موشک‌های بالستیک خود پنهان شود.»

این نخستین بار نیست که اظهارات دولت امریکا دربارهٔ جنگ با هم سازگار نیست.

ترامپ در پیام ویدیویی خود در روز شنبه، فهرستی از شکایت‌های تاریخی امریکا از ایران ـ از بحران گروگان‌گیری سال ۱۹۷۹ گرفته تا حمایت تهران از گروه‌های نیابتی ـ را مطرح کرد و سرکوب خونین اعتراضات داخلی در ایران را نیز یادآور شد. اما دلیل اصلی حمله را جاه‌طلبی هسته‌ای ایران دانست؛ در حالی که تهران همواره داشتن سلاح هسته‌ای را رد کرده است.

ترامپ گفت:
«آن‌ها هر فرصت برای کنار گذاشتن برنامهٔ هسته‌ای خود را رد کردند و ما دیگر تحمل آن را نداریم.»

او همچنین ادعا کرد حملات پیشین امریکا برنامهٔ هسته‌ای ایران را «کاملاً نابود کرده است»، که با ادعای تهدید فوری هسته‌ای سازگار نیست. با این حال گفت ایران در حال بازسازی توان هسته‌ای خود و توسعهٔ موشک‌های دوربردی است که می‌تواند اروپا و حتی خاک امریکا را تهدید کند.

رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، روز سه‌شنبه نوشت:
«هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران در حال ساخت بمب هسته‌ای است»، هرچند افزود که ذخایر بزرگ اورانیوم غنی‌شدهٔ نزدیک به سطح تسلیحاتی و عدم همکاری کامل با بازرسان «مایهٔ نگرانی جدی است».

در مورد ادعای ترامپ مبنی بر این‌که موشک‌های ایران به‌زودی به خاک امریکا می‌رسند، ارزیابی‌های استخباراتی امریکا چنین چیزی را تأیید نمی‌کند. گزارش سال گذشتهٔ ادارهٔ استخبارات دفاعی امریکا گفته بود که ایران، در صورت تصمیم، شاید تا سال ۲۰۳۵ بتواند موشک قاره‌پیما بسازد.

ترامپ همچنین گفته است ایران در مذاکرات هسته‌ای با حسن نیت رفتار نمی‌کرد، اما هم‌زمان به شبکهٔ ABC گفته بود که ایران در آخرین دور گفت‌وگوها امتیازهای مهمی داده است. او افزود که موفقیت عملیات امریکا در بازداشت رئیس‌جمهور ونزوئلا و حملات قبلی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران باعث شد از دیپلماسی دست بکشد.

ترامپ گفت:
«یک سال پیش قبول آن توافق برایم خوب بود، اما حالا ما بیش از حد عادت کرده‌ایم.»

او همچنین اشاره کرد که طرح ادعایی ایران برای ترور او در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ در تصمیمش نقش داشته است و گفت:
«من او را پیش از آن‌که او مرا بگیرد، گرفتم.»

در حالی که بیشتر جمهوری‌خواهان از ترامپ حمایت کرده‌اند، دموکرات‌ها نگرانی شدید خود را ابراز کرده‌اند. رهبر اقلیت مجلس نمایندگان، حکیم جفریز، گفت:
«هیچ مدرکی به ما ارائه نشده که نشان دهد امریکا در معرض حملهٔ فوری از سوی ایران بوده است. برای مردم امریکا درک منطق این جنگ دشوار است.»

انتظار می‌رود قانونگذاران این هفته دربارهٔ طرحی رأی‌گیری کنند که ادامهٔ جنگ بدون تصویب کانگرس را متوقف سازد، اما تلاش‌های پیشین برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیس‌جمهور ناکام مانده است