خبرگزاری آگاه، فرهاد شهرکی، نماینده مردم سیستان، تأکید کرده است که هرگونه همکاری اقتصادی و ترانزیتی با طالبان تنها در صورتی پایدار خواهد بود که حق‌آبه قانونی هیرمند به طور کامل تامین شود.

به گزارش خبرگزاری آگاه، فرهاد شهرکی در پی سفر نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، به ایران گفت: «تامین حق‌آبه سیستان اساس و جزء لاینفک هر همکاری مشترک است.» او افزود: «هرگونه همکاری مرزی، تجاری و توسعه‌محور در بندر چابهار تنها زمانی پایدار است که حق‌آبه هیرمند رعایت شود.»

سفر وزیر صنعت و تجارت طالبان به ایران در پی تصمیم طالبان برای قطع روابط بازرگانی و ترانزیتی با پاکستان انجام شده است. طالبان مسیرهای جایگزین برای تجارت خود، از جمله بندر چابهار و بندر عباس ایران، را فعال کرده‌اند تا وابستگی به پاکستان کاهش یابد.

عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، پیش‌تر دستور داده بود که راه‌های جایگزین برای دسترسی به بنادر پاکستان جست‌وجو شود و واردات داروی پاکستانی متوقف گردد.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفت: «در اصول ما مشکلی درباره حق‌آبه هیرمند وجود ندارد و جریان طبیعی آب مطابق توافقات ادامه دارد.»

تحلیل آگاه :

با وجود تأکید طالبان بر رعایت حق‌آبه هیرمند، شواهد نشان می‌دهد که ایران در شرایط فعلی تلاش می‌کند از کمبود آب و وابستگی افغانستان به مسیرهای ترانزیتی، برای فشار بر حکومت طالبان استفاده کند. طالبان، که به دنبال کاهش وابستگی به پاکستان است، اکنون در وضعیت پیچیده‌ای قرار دارد: هم باید مسیرهای جایگزین تجارت خود را فعال کند و هم با فشارهای آبی ایران مقابله نماید.

حق‌آبه هیرمند بهانه‌ای شده تا ایران بتواند نقش تعیین‌کننده در جریان تجارت و ترانزیت افغانستان داشته باشد، حتی اگر این روند بر منافع مردم افغانستان و امنیت منابع داخلی تأثیر منفی بگذارد.

در شرایطی که بندر چابهار با معافیت شش‌ماهه آمریکا کار می‌کند و احتمال تحریم مجدد وجود دارد، طالبان ناچار است بین نیاز به مسیرهای جایگزین تجارت و حفظ منابع آب داخلی، تصمیم‌گیری سختی داشته باشد. تحلیلگران می‌گویند این فشارها می‌تواند به کاهش اعتماد تاجران افغانستان و افزایش تنش‌های منطقه‌ای منجر شود.