وزیر تحصیلات عالی طالبان: دانشجویان از تلفنهای هوشمند «کمتر استفاده کنند»
ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، در سفر به ولایت فاریاب از دانشجویان خواست استفاده از تلفنهای هوشمند را محدود کنند؛ درخواستی که با انتقاد استادان و تحلیلگران از رویکرد ایدئولوژیک طالبان نسبت به دانشگاهها روبهرو شده است.
خبرگزاری آگاه: ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، روز پنجشنبه در دیدار با دانشجویان ولایت فاریاب گفت که استفاده «زیاد و غیرضروری» از تلفنهای هوشمند باعث اتلاف وقت میشود و از دانشجویان خواست تنها در صورت نیاز از این وسایل استفاده کنند.
او با تأکید بر اینکه جوانی و فرصت تحصیل باید «بهدرستی مدیریت شود»، از دانشجویان خواست «غیبت نکنند و توجه کامل به درس و مطالعه داشته باشند.»
وزیر تحصیلات عالی طالبان همچنین اداره کنونی را «نعمت بزرگ» خواند و وعده داد امکانات بیشتر، از جمله آزمایشگاههای تازه، برای حمایت از ابتکارات و اختراعات دانشجویان فراهم خواهد شد.
همزمان، شماری از استادان دانشگاهها رویکرد طالبان به نهادهای تحصیلات عالی را «ایدئولوژیک و محدودکننده» توصیف میکنند.
شفیقالله شفیق، استاد پیشین دانشگاه بلخ، گفت سخنان ندیم نشان میدهد که طالبان بهجای تقویت فضای علمی و پرسشگری، تلاش میکنند ارتباطات و دسترسی دانشجویان به منابع مدرن را محدود کنند.
به گفته او، محدودسازی ابزارهای ارتباطی مانند تلفنهای هوشمند نشاندهنده نگرانی طالبان از گسترش فناوری، رسانههای آزاد و علوم مدرن در میان نسل جوان است.
شفیق تأکید کرد دانشگاه واقعی باید بر پایه محیط آزاد، غیرایدئولوژیک، پرسشگری و نوآوری بنا شود؛ در غیر این صورت «چنین نهادی به مدرسه مذهبی شباهت پیدا میکند، نه دانشگاه.»
تجلیل آگاه – محدودیت تازه طالبان بر زندگی دانشگاهی؛ ترس از آگاهی، نه دغدغه آموزشی
سخنان تازه ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، که به دانشجویان فاریاب توصیه کرد «از تلفنهای هوشمند جز در موارد ضروری استفاده نکنند»، در ظاهر یک توصیه ساده تربیتی است؛ اما در بستر سه سال سیاستورزی طالبان در دانشگاهها، معنایی بسیار عمیقتر و نگرانکنندهتر دارد. این سخنان ادامه همان روندی است که هدف آن تغییر ماهیت دانشگاه و کنترل کامل فضای فکری نسل جوان است.
طالبان در سه سال گذشته نهتنها زنان را از آموزش عالی محروم کردهاند، بلکه استادان مستقل را نیز کنار زده، رشتههای کلیدی علوم اجتماعی و سیاسی را محدود کرده و هر جریان پرسشگر و مدرن را تهدید تلقی کردهاند. توصیه وزیر به «کمکردن استفاده از موبایل» تنها یک حلقه از زنجیره سیاستهایی است که طالبان از طریق آن تلاش میکنند دانشگاه را به محیطی فرمانبردار و ایدئولوژیک تبدیل کنند.
تحلیلگران امور آموزش عالی میگویند طالبان از گسترش تکنولوژی و ارتباطات بهدلیل ماهیت باز و انتقادی آن هراس دارند؛ زیرا موبایل، اینترنت و شبکههای اجتماعی، ابزار آگاهیاند— و آگاهی همان چیزی است که ساختار قدرت طالبان را به چالش میکشد. از همین رو، سخنان وزیر تحصیلات عالی را نمیتوان جدا از سیاست فشار بر رسانهها، سانسور گسترده و حذف فضای مدرن از زندگی عمومی فهمید.
کارشناسان معتقدند که طالبان دانشگاه را نه به چشم مرکز تولید دانش، بلکه بهعنوان مکانی خطرناک برای شکلگیری نقد، گفتوگو و مطالبهگری میبینند. همین نگرانی موجب شده که ارزشهای مدرن مانند آزادی اندیشه، پرسشگری، علوم اجتماعی و تفکر نقادانه، در برنامههای رسمی طالبان جایگاهی نداشته باشد. استادان دانشگاه نیز بارها هشدار دادهاند که ادامه این مسیر، افغانستان را از مسیر علمی جهانی جدا کرده و دانشگاهها را به نهادهای تقلیدی و ایدئولوژیک بدل میکند.
تجلیل آگاه از این رویداد نشان میدهد که این محدودیتها تنها یک مسئله آموزشی نیست، بلکه بخشی از یک پروژه کلان سیاسی است؛ پروژهای که هدف آن کنترل ذهن، مدیریت آگاهی و خاموشکردن نسلی است که میتواند آینده متفاوتی برای کشور تصور کند.
طالبان میدانند که نسل آگاه، آزاد و متصل به جهان، بزرگترین چالش برای بقای قدرت مطلقه آنان است. از همین رو، حمله به دانشگاه، محدودسازی تکنولوژی و تلاش برای جدا کردن جوانان از جهان بیرون، نه اشتباهی تصادفی، که استراتژی آگاهانه یک حکومت ایدئولوژیک برای مهار آینده است.
