پنتاگون: تحقیق درباره خروج «هولناک» امریکا از افغانستان تا تابستان آینده تکمیل میشود
وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرد که بررسی چگونگی خروج «فاجعهبار» نیروهای امریکایی از افغانستان در دولت جو بایدن ادامه دارد و انتظار میرود نتایج آن تا تابستان سال آینده منتشر شود. همزمان، پس از تیراندازی اخیر یک پناهجوی افغان در واشنگتن، بحثها درباره نحوه خروج و روند اسکان مهاجران افغان بار دیگر در امریکا داغ شده است.
کینگزلی ویلسون، سخنگوی وزارت جنگ امریکا، اعلام کرد که انتظار میرود تحقیقات این وزارتخانه درباره خروج «هولناک» امریکا از افغانستان در دوره جو بایدن، تا تابستان سال آینده تکمیل شود. او گفت پنتاگون در حال حاضر جزئیات جدیدی برای ارائه ندارد، اما روند تحقیق طبق برنامه پیش میرود.
پنتاگون در ماه می امسال از ایجاد یک گروه ویژه برای بررسی نحوه خروج نیروهای امریکایی از افغانستان خبر داده بود. پیت هگست، وزیر جنگ امریکا، گفته بود هدف این تیم آن است که «اطمینان حاصل شود در برابر مردم امریکا و نیروهای نظامی کشور، پاسخگویی و شفافیت کامل وجود دارد».
جو بایدن بهخاطر نحوه مدیریت خروج از افغانستان بهویژه پس از سقوط کابل در آگست ۲۰۲۱، از سوی دونالد ترامپ و جمهوریخواهان بارها مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی وعده داده بود که مقامهایی را که در این روند نقش داشتهاند، «مورد بازخواست» قرار خواهد داد.
این موضوع پس از حمله اخیر یک پناهجوی افغان بار دیگر در مرکز توجه رسانهها و سیاستمداران امریکا قرار گرفته است. رحمانالله لکنوال، پناهجوی افغان که در سپتامبر ۲۰۲۱ تحت برنامه «استقبال از متحدان» وارد امریکا شده بود، هفته گذشته در واشنگتن به دو عضو گارد ملی امریکا تیراندازی کرد که یکی از آنان جان باخت.
پس از این حادثه، دونالد ترامپ و شماری از مقامهای امریکایی بار دیگر دولت پیشین را به «عدم بررسی درست» پروندههای شمار زیادی از پناهجویان افغان متهم کردند. ترامپ روزهای اخیر دستور داده است که پرونده تمام پناهجویانی که پس از آگست ۲۰۲۱ وارد امریکا شدهاند، مورد بازبینی دوباره قرار گیرد.
تحلیل آگاه:
تحقیق پنتاگون درباره خروج از افغانستان و دستور بازبینی پروندههای پناهجویان افغان از سوی کاخ سفید، بیش از آن که صرفاً موضوعی فنی-پاسخگویی باشد، به یک میدان سیاسی-نمادین بدل شده است. سه لایهٔ اثرگذاری بهسرعت در حال آشکار شدن است: داخلی آمریکا، سیاست خارجی و تأثیر بر پناهجویان افغان.
در عرصه داخلی آمریکا، موضوع خروج از افغانستان و بهویژه پیامدهای ناگهانی آن – مانند ورود شمار زیادی از متقاضیان تخلیه و پذیرش اضطراری – به ابزاری برای رقابت سیاسی تبدیل شده است. جمهوریخواهان از این پرونده برای برجستهسازی ناکارآمدی دولت پیشین استفاده میکنند و دستور بازبینی پروندهها را در قالب «حفاظت از امنیت ملی» معرفی میکنند. اما این روند میتواند بهسرعت از حوزهٔ امنیتی فراتر رود و به ابزار فشار سیاسی و مانعی برای سیاستهای منطقی مهاجرتی بدل شود؛ بهویژه اگر روند بازبینی بدون معیارهای شفاف و حفاظتی انجام شود.
در سطح سیاست خارجی، تحقیق پنتاگون و جنجالهای مرتبط با آن، پیامی دوگانه دارد: نخست، واشنگتن میکوشد برای افکار عمومی و نظامی خود پاسخگو جلوه کند؛ و دوم، در حوزهٔ تعامل با شرکای منطقهای و بینالمللی، پروندهٔ خروج از افغانستان همچنان بهعنوان یک زخم باز در دیپلماسی آمریکا باقی مانده است. شرکای خارجی، بهویژه آنهایی که در مدیریت بحرانهای انسانی همکاری کردهاند، دقیقاً نگاه میکنند که آیا آمریکا از این فرایند عبرت خواهد گرفت یا باز هم سیاستها بر پایه منافع سیاسی داخلی تنظیم خواهند شد.
اما مهمترین اثر، انسانی و اخلاقی است؛ بازبینی پروندهها و توقف پذیرش مهاجران افغان، بهویژه در مقطعی که هزاران نفر در معرض مخاطرات انسانی قرار دارند، میتواند زندگی کسانی را که برای همکاری با نیروهای آمریکایی یا نجات از تهدید آمدهاند، به خطر بیندازد. علاوه بر این، تبدیل موضوع بررسی پروندهها به تاکتیکی سیاسی، اعتماد متقاضیان و شرکای محلی را تضعیف میکند.
در نهایت، پنتاگون تا تابستان آینده فرصت دارد گزارشی شفاف، بیطرفانه و سازنده ارائه دهد؛ گزارشی که هم پاسخگوی افکار عمومی داخلی باشد و هم چارچوبی برای بهبود رویههای پذیرش و بررسی پناهجویان فراهم کند، بدون آن که بذر سیاستزدگی و دشمنتراشی بیشتر کاشته شود. اگر این تحقیق به بازتولید مناقشات سیاسی و فشار بر پناهجویان بینجامد، هزینهٔ آن را بیش از همه انسانهای آسیبپذیر خواهند پرداخت. در نقطهٔ مقابل، اگر گزارش راهحلهای عملی برای ارتقای شفافیت و حفاظت از نیازمندان ارائه کند، میتواند گامی بهسوی احیای اعتبار و اخلاق در سیاستهای مهاجرتی و پاسخگویی دولتها باشد.
