فشار جهانی برای بازداشت رهبران طالبان؛ فعالان حقوق زن در مادرید خواستار اجرای حکم دادگاه کیفری بینالمللی شدند
خبرگزاری آگاه – شماری از مدافعان حقوق بشر و کنشگران جامعه مدنی در سومین نشست ویژه زنان افغانستان در اسپانیا، با اشاره به صدور حکم بازداشت دادگاه کیفری بینالمللی (ICC)، از دولتها خواستند بهصورت هماهنگ برای بازداشت هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی این گروه، اقدام عملی انجام دهند.
این نشست روز جمعه، ۲۱ قوس، به میزبانی وزارت خارجه اسپانیا در شهر مادرید برگزار شد. شرکتکنندگان تأکید کردند که افغانستان در سال ۲۰۰۳ کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان (CEDAW) را بدون هیچ قید و شرطی تصویب کرده و از نظر حقوقی متعهد به اجرای مفاد آن است؛ تعهدی که به گفته آنان طالبان بهطور سیستماتیک آن را نقض کردهاند.
به باور شرکتکنندگان، بیش از چهار سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، سیاستهای این گروه به حذف گسترده و سازمانیافته زنان و دختران از آموزش، کار، زندگی عمومی و مشارکت سیاسی انجامیده است. آنان تأکید کردند که با توجه به خودداری طالبان از هرگونه تعامل معنادار، مرحله گفتوگو سپری شده و اکنون اقدام حقوقی قاطع در سطح بینالمللی ضروری است.
دیوان کیفری بینالمللی در ماه سرطان سال جاری، حکم بازداشت هبتالله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی را به اتهام جنایات علیه بشریت و سرکوب سیستماتیک زنان صادر کرد. این حکم بخشی از تلاشها برای پاسخگو ساختن عاملان نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان عنوان شده است.
شرکتکنندگان نشست تأکید کردند که اجرای این احکام بدون همکاری عملی دولتها ممکن نیست و هشدار دادند که بیتفاوتی کشورها، عملاً به تداوم مصونیت رهبران طالبان منجر خواهد شد.
آنان با استناد به گزارشهای معتبر سازمان ملل گفتند که شواهد روشنی از سلطه، جداسازی و حذف سیستماتیک زنان و دختران در افغانستان وجود دارد؛ وضعیتی که گزارشگر ویژه سازمان ملل آن را مصداق جنایت علیه بشریت و آپارتاید جنسیتی توصیف کرده است.
در این نشست همچنین از دولتها خواسته شد که از بهرسمیت شناختن رسمی «آپارتاید جنسیتی» بهعنوان یک جنایت مستقل علیه بشریت در چارچوب حقوق بینالملل حمایت کنند.
شرکتکنندگان هشدار دادند که بدون اراده سیاسی پایدار، منابع مالی کافی و مشارکت واقعی قربانیان، تلاشهای عدالتخواهانه به نتیجه نخواهد رسید و چرخه مصونیت ناقضان جدی حقوق بشر ادامه خواهد یافت.
تحلیل | از محکومیت نمادین تا آزمون اراده سیاسی جهان
نشست مادرید نشاندهنده عبور فعالان حقوق زن از مرحله هشدار و اعتراض به مرحله مطالبه اجرای عدالت است. صدور حکم بازداشت رهبران طالبان، اگرچه از نظر حقوقی یک گام مهم محسوب میشود، اما بدون اقدام عملی دولتها، در حد یک تصمیم نمادین باقی خواهد ماند.
افغانستان امروز به یکی از روشنترین نمونههای آپارتاید جنسیتی در جهان بدل شده است؛ جایی که حذف زنان نه پیامد ناخواسته، بلکه سیاست رسمی حاکمیت است. مطالبه بازداشت رهبران طالبان، در واقع آزمونی برای سنجش صداقت جامعه جهانی در دفاع از حقوق بشر است.
اگر دولتها در اجرای این احکام تعلل کنند، پیام روشنی مخابره خواهد شد: قدرت سیاسی میتواند بر عدالت و کرامت انسانی غلبه کند. اما اجرای این احکام، میتواند نقطه عطفی در مبارزه جهانی علیه سرکوب سیستماتیک زنان و پایان دادن به مصونیت ناقضان حقوق بشر باشد.
