فریب از آسمان؛ طالبان با نقاشی هواپیما در بگرام ناظران ماهوارهای را گمراه میکند
خبرگزاری آگاه – تصاویر تازه ماهوارهای نشان میدهد که طالبان در پایگاه هوایی بگرام، بهجای استقرار واقعی هواپیماهای نظامی، تصاویر آنها را روی زمین نقاشی کردهاند؛ اقدامی که بهگزارش واشنگتن پست، با هدف فریب ناظران و تحلیلگران ماهوارهای انجام شده است.
بهگزارش واشنگتن پست، این تصاویر توسط شرکتهای «پلنت لبز» و «وانتور» ثبت شده و نشان میدهد پایگاه بگرام، که زمانی بزرگترین و پررفتوآمدترین پایگاه نظامی امریکا در افغانستان بود، اکنون تقریباً خالی و بدون کاربری مؤثر نظامی است.
ویلیام گودهیند، پژوهشگر پروژه «زمین مورد مناقشه»، گفته است: «آنچه در تصاویر دیده میشود، هواپیماهای واقعی نیستند. طالبان پس از خروج امریکا هواپیمای عملیاتی در اختیار ندارد و این طرحهای نقاشیشده، از بالا شبیه ماکت به نظر میرسند.»
براساس تحلیل دهها تصویر ماهوارهای ثبتشده بین سالهای ۲۰۲۱ تا پاییز ۲۰۲۵، طالبان تلاشهایی برای حفظ، جابهجایی و بازیابی تجهیزات بهجامانده از نیروهای امریکایی انجام دادهاند، اما شمار هواپیماها و سامانههای نظامی واقعاً عملیاتی بسیار محدود بوده و بخش بزرگی از آن یا از کار افتاده یا صرفاً جنبه نمایشی دارد.
واشنگتن پست مینویسد بگرام اکنون تنها نشانههایی از فعالیت محدود نظامی را نشان میدهد و برخلاف تبلیغات طالبان، نقش مؤثری در ساختار نظامی این گروه ندارد. به گفته یک پژوهشگر ارشد، «بخش اعظم تجهیزاتی که طالبان به ارث برده، از نظر فنی و عملیاتی ناکارآمد است.»
در مقابل، میدان هوایی کابل فعالترین مرکز هوایی طالبان باقی مانده است. تصاویر ماهوارهای وجود چند نوع هواپیمای ترانسپورتی، چرخبالها و هواپیماهای سبک تهاجمی را در این میدان تأیید میکند. طالبان همچنین در سالهای اخیر چندین برج دیدهبانی جدید در بخش شرقی میدان هوایی کابل ساختهاند؛ منطقهای که در جریان خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ هدف حمله مرگبار داعش قرار گرفت.
در همین حال، فعالیت در پایگاه هوایی قندهار بهشدت کاهش یافته است. دادههای روشنایی شبانه نشان میدهد این پایگاه که زمانی یکی از منابع اصلی نور در جنوب افغانستان بود، اکنون تا حد زیادی خاموش شده است. تحلیلگران میگویند تمرکز تجهیزات محدود هوایی در کابل میتواند هم ناشی از کمبود نیروی متخصص و امکانات فنی باشد و هم بازتابی از توازن قدرت درونی طالبان.
واشنگتن پست همچنین گزارش داده است که طالبان عملاً استفاده بسیار محدودی از پایگاههای امریکایی سابق دارند و حتی مقامهای این گروه اذعان کردهاند که تبدیل این پایگاهها به مراکز اقتصادی لغو شده، زیرا تخریب و بازسازی آنها پرهزینه و به زیان بخش نظامی است.
در بخشهایی از پایگاه بگرام، کانتینرهای فلزی جابهجا شدهاند تا دیوارهای تازهای برای پوشاندن دید بیرونی ایجاد شود؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، بیشتر نشاندهنده تلاش برای پنهانکاری است تا آمادگی نظامی واقعی.
این گزارش یادآوری میکند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین امریکا، پیشتر خواستار بازگرداندن کنترل پایگاه بگرام به امریکا شده بود، اما طالبان این درخواست را رد کردند.
در بخش پایانی گزارش، واشنگتن پست به نگرانی مقامها و تحلیلگران پاکستانی اشاره میکند که طالبان ممکن است بخشی از توان هوایی خود را دوباره فعال کند؛ هرچند بهنوشته این روزنامه، این توان برای مقابله با یک کشور هستهای کافی نیست. یک مقام ارشد پاکستانی گفته است طالبان برای ترمیم برخی هواپیماها از پرزههای بازار سیاه استفاده میکند، زیرا خلبان و تخنیکر متخصص در اختیار ندارد.
تحلیل | نمایش قدرت یا اعتراف به ناتوانی؟
نقاشی هواپیماهای نظامی روی باند بگرام، بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، اعتراف غیرمستقیم طالبان به ضعف ساختاری در توان نظامی و هوایی است. این اقدام نشان میدهد که طالبان، علیرغم تصاحب میلیاردها دالر تجهیزات نظامی، فاقد نیروی انسانی، دانش فنی و زیرساخت لازم برای بهرهبرداری مؤثر از آنها هستند.
بگرام که زمانی نماد برتری نظامی امریکا در منطقه بود، امروز به صحنهای از «جنگ نمایشی» بدل شده است؛ جایی که تصویر، جای واقعیت را گرفته است. این وضعیت نهتنها محدودیتهای نظامی طالبان را آشکار میکند، بلکه نشان میدهد تبلیغات پرسر و صدای این گروه بیشتر برای مصرف داخلی و جنگ روانی طراحی شده است تا بازتاب قدرت واقعی.
در نهایت، آنچه از بگرام امروز دیده میشود، نه بازگشت یک پایگاه استراتژیک، بلکه سایهای کمرنگ از گذشتهای است که دیگر تکرارشدنی نیست.
