بحران شیخ مقصود: تصرف ادعایی حلب توسط ارتش سوریه و مقاومت ادامهدار نیروهای کرد
ارتش سوریه روز شنبه اعلام کرد که منطقه شیخ مقصود در حلب را بهطور کامل پاکسازی و کنترل آن را از نیروهای کرد پس گرفته است، اما نیروهای کرد این ادعا را رد کرده و تأکید دارند که همچنان در منطقه حضور دارند و به مقاومت خود ادامه میدهند.
خبرگزاری آگاه:
براساس اعلام ارتش سوریه، عملیات پاکسازی شیخ مقصود روز شنبه به پایان رسیده و نیروهای ارتش کنترل کامل منطقه را در اختیار گرفتهاند. این منطقه طی سالها در کنترل نیروهای کرد بود و اهمیت استراتژیک آن در شهر حلب بسیار بالاست. با این حال، نیروهای کرد با صدور بیانیهای، تصرف این منطقه توسط ارتش را رد کرده و اعلام کردند که شماری از جنگجویانشان همچنان در محل اختفا کرده و مقاومت میکنند.
درگیریها در دومین شهر بزرگ سوریه شکافهای عمیق میان حکومت مرکزی و نیروهای کرد را برجسته کرده است. احمد شرع، رئیسجمهور موقت سوریه، بارها تأکید کرده که قصد دارد پس از سالها جنگ، کشور را تحت یک رهبری متحد اداره کند، اما مخالفت نیروهای کرد و مقاومت آنان مانع از اجرای این برنامه شده است.
آمریکا و دیگر قدرتهای جهانی پیشتر از توافق آتشبس میان طرفین استقبال کرده بودند، اما نیروهای کرد حاضر نشدند پایگاههای خود در شیخ مقصود را ترک کنند. ارتش سوریه روز جمعه اعلام کرد که برای بیرون راندن آنان عملیات ویژهای را آغاز خواهد کرد. این عملیات در حالی پایان یافت که برخی از جنگجویان کرد هنوز در منطقه حضور دارند و از نقاط استراتژیک خود دفاع میکنند.
تصرف شیخ مقصود در صورت صحت ادعای ارتش سوریه، کنترل نیروهای کرد بر بخشهایی از حلب که از آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱ در اختیار داشتند را پایان خواهد داد. با این حال، نیروهای کرد همچنان بخشهای وسیعی از شمالشرق سوریه را در دست دارند و در برابر تلاشها برای ادغام در دولت جدید سوریه که از جنگجویان پیشین مخالف تشکیل شده مقاومت میکنند.
روز سهشنبه هفته گذشته، توقف مذاکرات برای ادغام نیروهای کرد در دولت جدید، به آغاز درگیریها در حلب انجامید که منجر به کشته شدن دستکم ۹ غیرنظامی شد. تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، اعلام کرده که در دیداری با ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن، در عمان تلاش کرده است تا آتشبس تثبیت شده و خروج مسالمتآمیز نیروهای کرد از حلب تضمین شود.
تحلیل آگاه:
درگیریهای شیخ مقصود نشاندهنده چالش ساختاری حکومت مرکزی سوریه برای بازگرداندن کنترل کامل بر شهرها و مناطق تحت سلطه نیروهای محلی است. ادعای ارتش مبنی بر تصرف کامل، در حالی مطرح میشود که واقعیت میدان و مقاومت نیروهای کرد، پیچیدگی اوضاع را نشان میدهد. این وضعیت، نمونهای از معضل ادغام نیروهای مسلح محلی در دولت مرکزی و دشواری ایجاد ثبات پس از جنگهای طولانی است.
قدرتهای جهانی، بهویژه آمریکا و کشورهای منطقه، نقش مهمی در مدیریت بحران و جلوگیری از بروز درگیریهای گستردهتر دارند. با این حال، توافقهای آتشبس موقت، بدون تضمین اجرای عملی، خطر تشدید خشونت و کشته شدن غیرنظامیان را همچنان حفظ میکند.
شیخ مقصود، از لحاظ استراتژیک کلیدی است؛ تصرف یا حفظ کنترل آن، پیامدهایی مستقیم بر امنیت حلب و آینده ادغام سیاسی نیروهای کرد دارد. مقاومت مستمر کردها نشان میدهد که آنان حاضر به مصالحه ساده نیستند و هرگونه تلاش برای ادغام بدون مشارکت واقعی و تضمین حقوق سیاسی و نظامی آنان با شکست مواجه خواهد شد.
در نهایت، بحران شیخ مقصود، نمونه بارز تلاقی سیاست داخلی سوریه، قدرتهای منطقهای و جهانی و حقوق اقلیتهای محلی است؛ جایی که هر تصمیم نظامی یا سیاسی، میتواند تعادل شکنندهای که پس از دههها جنگ ایجاد شده را بر هم بزند و مسیر صلح را پیچیدهتر کند.
