پاسپورت بیسرنوشت؛ افغانستان برای دهمین سال متوالی قفل جهان را در دست دارد
براساس تازهترین ارزیابی شاخص گذرنامه هنلی برای سال ۲۰۲۶، پاسپورت افغانستان بار دیگر در قعر جدول جهانی اعتبار گذرنامهها قرار گرفته است؛ جایگاهی که نه حاصل جغرافیا، بلکه نتیجه سالها جنگ، انزوا و سیاستهای بستهای است که شهروندان افغانستان را از ابتداییترین حق سفر محروم کرده است.
خبرگزاری آگاه:
شاخص گذرنامه هنلی ۲۰۲۶ که در ۱۳ جنوری ۲۰۲۶ از سوی شرکت مشاورهای بریتانیایی «هنلی و شرکا» منتشر شده، نشان میدهد که پاسپورت افغانستان با امکان سفر بدون ویزه یا با ویزه در بدو ورود به تنها ۲۴ کشور، در رتبه ۱۰۱ این فهرست قرار گرفته و ضعیفترین گذرنامه جهان معرفی شده است.
بر اساس این گزارش، افغانستان برای دهمین سال پیدرپی از سال ۲۰۱۶ تاکنون در پایینترین جایگاه این شاخص قرار دارد؛ روندی که بیانگر تداوم انزوای بینالمللی و نبود چشمانداز روشن برای شهروندان کشور است.
شاخص گذرنامه هنلی، آزادی سفر شهروندان ۱۹۹ کشور به ۲۲۷ مقصد جهانی را بررسی میکند و بر پایه دادههای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) تنظیم شده است. این شاخص امکان سفر بدون ویزه، ویزه در بدو ورود و مجوز سفر الکترونیکی را در محاسبات خود لحاظ میکند.
در صدر این رتبهبندی، سنگاپور برای سومین بار قدرتمندترین گذرنامه جهان شناخته شده و دارندگان آن میتوانند به ۱۹۲ مقصد بدون نیاز به ویزه قبلی سفر کنند. جاپان و کوریای جنوبی با دسترسی به ۱۸۸ مقصد در جایگاه دوم قرار گرفتهاند و کشورهای اسپانیا، سویدن، سویس، لوکزامبورگ و دانمارک با ۱۸۶ مقصد، رتبه سوم را بهطور مشترک به خود اختصاص دادهاند.
در میان کشورهای منطقه، هند با صعود پنج پلهای از رتبه ۸۵ به ۸۰ رسیده و امکان سفر به ۵۵ کشور را دارد. ایران با دسترسی به ۴۰ مقصد در رتبه ۹۲ قرار گرفته است.
در پایین جدول، پس از افغانستان، سوریه در رتبه ۱۰۰، عراق در رتبه ۹۹، پاکستان و یمن در رتبه ۹۸، سومالی در رتبه ۹۷ و نیپال در رتبه ۹۶ جای دارند.
گزارش هنلی همچنین نشان میدهد که کشورهای اروپایی همچنان سهم قابل توجهی از گذرنامههای قدرتمند جهان را در اختیار دارند. در این میان، امارات متحده عربی بهعنوان موفقترین کشور از نظر بهبود بلندمدت معرفی شده؛ کشوری که طی دو دهه گذشته ۵۷ رتبه صعود کرده و اکنون در جایگاه پنجم جهان قرار دارد.
تحلیل آگاه:
ضعیفترین بودن پاسپورت افغانستان، تنها یک عدد در جدول جهانی نیست؛ این رتبه، آینهای از وضعیت سیاسی و حقوقی کشوری است که از جهان حذف شده است. سقوط پیدرپی اعتبار گذرنامه افغانستان نه بهدلیل مردم آن، بلکه نتیجه مستقیم حاکمیتی است که افغانستان را به انزوای کامل کشانده است.
طالبان با حذف سیاست، نقض گسترده حقوق بشر، محرومسازی زنان از آموزش و کار، و بیاعتنایی به قواعد بینالمللی، عملاً دروازههای جهان را به روی شهروندان افغانستان بستهاند. در چنین شرایطی، پاسپورت افغانستان نه سند هویت، بلکه یادآور محرومیت، بیاعتمادی و مجازات جمعی یک ملت است.
در حالی که کشورهایی چون امارات با دیپلماسی فعال و تعامل جهانی گذرنامه خود را به ابزار فرصت تبدیل کردهاند، طالبان افغانستان را به نقطهای رساندهاند که حتی سفر برای درمان، تحصیل یا نجات جان نیز به رؤیایی دستنیافتنی بدل شده است.
خبرگزاری آگاه تأکید میکند:
تا زمانی که افغانستان گروگان سیاستهای بسته، انحصاری و ضدحقوقبشری طالبان باقی بماند، پاسپورت افغانستان نیز گروگان انزوا خواهد بود. اعتبار گذرنامه زمانی بازمیگردد که کرامت شهروندان، حقوق زنان و تعامل مسئولانه با جهان به رسمیت شناخته شود؛ چیزی که در حاکمیت طالبان هنوز جایی ندارد.
