گرفتار در سایه سیاست؛ بیش از چهار میلیون مهاجر افغانستان در ایران با بحران انسانی روبهرو هستند
نهاد بینالمللی پناهندگان هشدار داده است که بیش از چهار میلیون مهاجر افغانستان در ایران با بحران انسانی جدی روبهرو هستند؛ افرادی که بدون مدارک رسمی زندگی میکنند، با کمبود غذا، درمان و آموزش مواجهاند و در معرض بازداشت یا بازگرداندن اجباری قرار دارند.
خبرگزاری آگاه:
نهاد بینالمللی پناهندگان در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که بیش از چهار میلیون مهاجر افغانستانی در ایران شرایط زندگی دشواری دارند. این افراد در نبود مدارک رسمی، به شدت آسیبپذیر شدهاند و تأمین نیازهای اساسی مانند غذا، مراقبتهای بهداشتی و آموزش کودکان برایشان چالشی جدی است.
این نهاد میگوید تورم، کاهش ارزش پول و وضعیت اقتصادی سخت ایران، معیشت خانوادههای مهاجر را بهشدت تحت فشار قرار داده و برخی مجبور شدهاند وعدههای غذایی خود را کاهش دهند.
اشرف حیدری، رئیس نهاد بینالمللی پناهندگان، تأکید کرده است:
«کمکهای غذایی، دسترسی به آموزش و مراقبتهای بهداشتی و امکان کسب معیشت قانونی نیازهای اساسی این خانوادهها است. سیاستگذاران و اهداکنندگان باید اکنون با افزایش کمکهای انسانی و حمایتهای حفاظتی در داخل ایران و در نقاط مرزی اقدام کنند تا این خانوادهها به گرسنگی، بازداشت یا بازگرداندن اجباری محکوم نشوند.»
بر بنیاد این گزارش، تبعیض، بازرسیهای خودسرانه و بازداشت مهاجران افغانستان در ایران افزایش یافته و بسیاری از خانوادهها مجبور شدهاند زندگی خود را مخفیانه ادامه دهند. در همین حال، اخراجهای اجباری نیز افزایش یافته و مهاجران با بدرفتاری در بازداشتگاهها مواجه هستند.
شماری از بستگان مهاجران افغانستان در ایران گفتهاند که بازگشت به افغانستان برای خانوادههایشان امکانپذیر نیست. یکی از شهروندان میگوید:
«همسرم با مشکلات زیادی در ایران زندگی میکند، اسناد قانونی ندارد و اگر به افغانستان بیاید، کار و بار نیست. یکبار رد مرز شد و مجبور شد دوباره برگردد. هر روز شرایط سخت است و حالا هم یک هفته است به دلیل تظاهرات و قطع اینترنت هیچ احوالی نداریم.»
احمد، یک باشنده هرات، افزود:
«بعضیها مجبورند در ایران زندگی کنند. اعضای خانواده ما هم هستند و بسیار به ترس زندگی میکنند. مدت اقامتشان تمام شده اما شرایط آمدن به افغانستان ندارند؛ از نگاه درمان، گشتوگذار و کار قانونی با مشکلات جدی روبهرو هستند.»
کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد نیز در گزارش سالانه خود اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵، دستکم ۱.۸ میلیون مهاجر افغانستانی از ایران بهصورت اجباری به افغانستان بازگردانده شدهاند. وضعیت مهاجران باقیمانده نیز نگرانکننده است و گزارشها حاکی از افزایش اعدامها، محدودیت در دسترسی به امکانات و ادامه بازگرداندن اجباری است.
تحلیل آگاه:
بحران مهاجران افغانستان در ایران، جلوهای از پیامدهای مدیریت ناکارآمد مهاجرت و سیاستهای تبعیضآمیز است. این وضعیت نه تنها زندگی روزمره خانوادهها را تهدید میکند، بلکه پیامدهای انسانی گستردهای دارد: کودکان از آموزش محروماند، خانوادهها از مراقبتهای بهداشتی محرومند و بسیاری در معرض گرسنگی و بازداشت قرار دارند.
بازگرداندن اجباری مهاجران به افغانستان، جایی که طالبان بر حقوق زنان و امنیت عمومی تسلط دارد، میتواند آنان را در معرض خطر واقعی قرار دهد. در عین حال، بحران اقتصادی ایران و محدودیتهای قانونی، امکان زندگی امن و قانونی برای مهاجران را تقریباً از بین برده است.
خبرگزاری آگاه تأکید میکند:
این بحران، مسئولیت فوری جامعه جهانی و ایران را برای تأمین امنیت، معیشت و حقوق انسانی مهاجران آشکار میکند. چشم بستن بر وضعیت مهاجران، نه تنها بشریت را به چالش میکشد، بلکه تبعات بلندمدتی بر ثبات منطقه خواهد داشت.
