صف نان و کرامت؛ تصویر تلخ رمضان از زنانی که کار ندارند اما گدایی «مجاز» است
انتشار یک نوار تصویری از تجمع دهها زن در برابر مساجد برای دریافت کمک نقدی در ماه رمضان، موجی از واکنشها را در شبکههای اجتماعی برانگیخته است. بسیاری این صحنه را بازتاب مستقیم فقر گسترده و محدودیتهایی میدانند که در سالهای اخیر بر زندگی زنان تحمیل شده است.
خبرگزاری آگاه
این ویدیو که شنبه ۲ حوت در رسانهها دستبهدست شد، نشان میدهد دهها زن در برابر یک مسجد گردهم آمدهاند تا کمک مالی دریافت کنند. کاربران شبکههای اجتماعی این صحنه را «تلخ» و «نگرانکننده» توصیف کردهاند.
رحمتالله اندر، سخنگوی شورای امنیت ملی حکومت پیشین، در واکنش به این تصاویر گفته است که در حاکمیت طالبان، زنان از حق کار و آموزش محروماند، اما برای گدایی با مانع جدی مواجه نمیشوند؛ اظهاراتی که بار دیگر بحث محدودیتهای ساختاری علیه زنان را برجسته کرده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، محدودیتها بر اشتغال و آموزش زنان بهگونه چشمگیر افزایش یافته است. منع کار در بسیاری از بخشها، بستهبودن دروازههای آموزشی بالاتر از صنف ششم و محدودیت حضور در فضای عمومی، هزاران خانواده را که زنان نانآور یا همنقش اقتصادی در آن بودند، با بحران معیشتی روبهرو کرده است.
در همین حال، سازمان ملل متحد در گزارشهای اخیر خود اعلام کرده که بیش از نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای فوری بشردوستانه نیاز دارند؛ آماری که نشان میدهد دامنه فقر در کشور همچنان رو به گسترش است.
تحلیل آگاه:
فقر ساختاری و حذف نیمی از نیروی کار
تصاویر صفهای کمکخواهی در برابر مساجد، تنها جلوهای از یک بحران عمیقتر است. وقتی نیمی از جمعیت از چرخه رسمی کار و تولید کنار گذاشته شود، فشار اقتصادی نهتنها بر زنان، بلکه بر کل خانوادهها سنگینتر میشود.
در اقتصاد شکننده افغانستان، هر منبع درآمد اهمیت حیاتی دارد. حذف سیستماتیک زنان از بازار کار، به معنای کاهش درآمد خانوار، وابستگی بیشتر به کمکهای خیریه و افزایش آسیبپذیری اجتماعی است.
کمکهای رمضانی میتواند مرهم موقتی باشد، اما جایگزین سیاستگذاری اقتصادی پایدار نمیشود. کرامت انسانی در توانایی کار کردن و تأمین معیشت تعریف میشود، نه ایستادن در صف اعانه.
اگر محدودیتهای ساختاری ادامه یابد و فرصتهای برابر آموزشی و شغلی احیا نشود، فقر از یک بحران موقت به یک چرخه پایدار تبدیل خواهد شد؛ چرخهای که پیامدهای آن تنها اقتصادی نیست، بلکه اجتماعی و نسلی خواهد بود.
رمضان ماه همدلی است، اما همدلی جای عدالت ساختاری را نمیگیرد. جامعهای که نیمی از ظرفیت انسانی خود را کنار میگذارد، ناگزیر هزینه آن را در شاخصهای فقر، مهاجرت و ناامیدی خواهد پرداخت.
