تاشکند نگران افغانستان و خاورمیانه؛ ازبیکستان چرا به «شورای صلح ترمپ» پیوست؟
در حالیکه ناامنی در افغانستان و شعلهور بودن بحرانهای خاورمیانه همچنان معادلات منطقه را بههم میزند، ازبیکستان اعلام کرده که نگرانیهای امنیتی یکی از دلایل اصلی پیوستن این کشور به ابتکار «شورای صلح» پیشنهادی دونالد ترمپ بوده است.
خبرگزاری آگاه
عبدالعزیز کاملوف، مشاور رئیسجمهور ازبیکستان در امور سیاست خارجی، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی «ازبیکستان ۲۴» گفت تصمیم تاشکند برای پیوستن به شورای صلح ترمپ، بر پایه ملاحظات امنیتی و منافع ملی گرفته شده است.
او گفت وظایف و اهداف این شورا با اصول سیاست خارجی ازبیکستان همخوانی دارد و تاشکند در خاورمیانه «منافع حیاتی» دارد. به گفتهی کاملوف، یکی از موضوعهای محوری در دستور کار این ابتکار، بحران نظامی–اقتصادی در نوار غزه و تلاش برای یافتن راهحل سیاسی برای آن است.
کاملوف تأکید کرد که رئیسجمهور ازبیکستان پیشنهاد دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، را به این دلیل پذیرفته که با منافع امنیتی کشور سازگار است؛ منافعی که هم امنیت ملی و هم امنیت منطقهای و جهانی را دربر میگیرد.
او همچنین به نگرانیها درباره افراطگرایی اشاره کرد و گفت در گذشته شماری از شهروندان ازبیکستان به گروههای افراطی در خاورمیانه پیوسته بودند و پس از بازگشت، تهدیدهای امنیتی ایجاد کردند. به گفتهی او، دولت ازبیکستان با بازگرداندن این افراد و فراهمکردن زمینه ادغام دوباره اجتماعی، رویکردی «انساندوستانه» در پیش گرفته که مورد تقدیر سازمان ملل قرار گرفته است.
کاملوف در بخش دیگری از سخنانش، تحولات خاورمیانه را با وضعیت امنیتی افغانستان مرتبط دانست و گفت گسترش گروههای افراطی در افغانستان پس از آغاز جنگ، از پیامدهای ناآرامیهای خاورمیانه بوده است. او تأکید کرد که برای مهار این تهدیدها، همکاری جامعه جهانی ضروری است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که وضعیت امنیتی افغانستان همچنان یکی از نگرانیهای اصلی کشورهای آسیای مرکزی، از جمله ازبیکستان، به شمار میرود.
تحلیل آگاه
پیوستن ازبیکستان به «شورای صلح ترمپ» فقط یک انتخاب دیپلماتیک نیست؛ این یک پیام امنیتی روشن است: افغانستانِ طالبان هنوز تهدید منطقهای است.
تاشکند بهخوبی میداند که بیثباتی در افغانستان، مرز نمیشناسد. افراطگرایی، قاچاق، مهاجرت اجباری و شبکههای تروریستی از دل بحران افغانستان بیرون میآیند و مستقیم به آسیای مرکزی سرریز میشوند. وقتی مشاور رئیسجمهور ازبیکستان، افغانستان و خاورمیانه را در یک قاب امنیتی میگذارد، در واقع میگوید: بحرانها به هم وصلاند.
ازبیکستان برخلاف طالبان، سیاست را با منافع مردمش میسنجد. آنها میدانند که «انزوا» امنیت نمیآورد و بدون همکاری جهانی نمیتوان جلو افراطگرایی را گرفت. به همین دلیل، به ابتکاری میپیوندند که هرچند نامش صلح است، اما هدفش مهار بحران است.
اما اینجا یک حقیقت تلخ نهفته است:
تا وقتی افغانستان زیر سلطه گروهی باشد که نه مشروعیت دارد، نه پاسخگوست و نه حقوق بشر را به رسمیت میشناسد، کشورهای همسایه ناچارند به دنبال سپر امنیتی بگردند.
طالبان مدعی «ثبات»اند، اما واقعیت این است که:
▪️ همسایهها نگراناند
▪️ منطقه بیاعتماد است
▪️ و افغانستان به منبع تهدید تبدیل شده، نه همکاری
