CSTO به کمک تاجیکستان شتافت؛ افزایش تسلیحات مرزی در واکنش به ناامنیهای افغانستان
سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) روز جمعه، ۱۰ دلو، اعلام کرد که برای تقویت توان مرزبانی تاجیکستان در برابر نفوذ شبهنظامیان و قاچاقچیان از خاک افغانستان، تسلیحات و تجهیزات نظامی در اختیار این کشور قرار خواهد داد. این تصمیم پس از افزایش درگیریهای مسلحانه و تهدیدهای امنیتی در امتداد مرز دو کشور گرفته شده است.
خبرگزاری آگاه:
تالاتبک مسادیکوف، دبیر کل CSTO، به خبرگزاری اینترفکس گفت که روند شناسایی فهرست تسلیحات و تجهیزات مورد نیاز آغاز شده و کشورهای عضو این سازمان در حال هماهنگی برای تامین آن هستند. وی افزود: «فهرست تسلیحات، تجهیزات نظامی و ابزارهای فنی حفاظت مرزی در حال نهاییشدن است و تامینکنندگان این تجهیزات مشخص خواهند شد.»
این تصمیم در پی درگیری اخیر نیروهای امنیتی تاجیکستان با گروهی از قاچاقچیان مواد مخدر در منطقه ختلان در ۲۹ جنوری اتخاذ شد که در آن سه قاچاقچی کشته و مقدار قابل توجهی سلاح، مهمات و مواد مخدر کشف شد. در ماههای اخیر نیز گزارشها از افزایش حملات مسلحانه در امتداد مرز تاجیکستان با افغانستان خبر میدهند.
پیشتر حملاتی که به شبهنظامیان نسبت داده میشود، جان پنج کارگر چینی را در مناطق مرزی گرفته و سبب تعلیق موقت برخی پروژههای زیربنایی چین در این مناطق شده بود. این تحولات باعث شده است که CSTO بهعنوان ائتلافی متشکل از روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرغیزستان و تاجیکستان، تصمیم به تقویت توان مرزی تاجیکستان بگیرد.
طالبان اما بارها ادعا کردهاند که از خاک افغانستان هیچ تهدیدی متوجه کشورهای همسایه نیست، اما افزایش خشونتها و حملات در مناطق مرزی واقعیت متفاوتی را نشان میدهد.
تحلیل آگاه:
تصمیم CSTO برای ارسال تسلیحات و تجهیزات نظامی به تاجیکستان، بیش از یک اقدام نظامی ساده است؛ این اقدام پیامی سیاسی و راهبردی نیز محسوب میشود. پیام روشن این است که جامعه منطقهای، به ویژه تحت هدایت روسیه، افزایش نفوذ شبهنظامیان و تهدید امنیتی مرزهای افغانستان را جدی گرفته و حاضر است برای جلوگیری از گسترش ناامنی، اقدام مستقیم انجام دهد.
از سوی دیگر، این تصمیم نشاندهنده شکست نسبی ادعاهای طالبان در مورد «امن بودن مرزها»ست. اگرچه طالبان بارها تکرار کردهاند که از خاک افغانستان تهدیدی متوجه همسایگان نیست، اما افزایش حملات، قاچاق گسترده مواد مخدر و حملات علیه کارگران خارجی و پروژههای زیربنایی، تصویر دیگری ارائه میدهد: افغانستان تحت طالبان به محلی تبدیل شده است که گروههای مسلح و قاچاقچیان، امکان فعالیت آزادانه دارند و مرزهای آن برای همسایگان امن نیست.
این وضعیت میتواند پیامدهای عمیق امنیتی و اقتصادی برای منطقه داشته باشد. افزایش تسلیحات در مرزهای تاجیکستان ممکن است بحران امنیتی را محدود کند، اما همزمان میتواند سطح تنش میان نیروهای مرزی و گروههای مسلح را افزایش دهد و در صورت هر گونه برخورد، تبعات انسانی گستردهای داشته باشد. کشته شدن سه قاچاقچی و زخمی شدن احتمالی دیگران نمونهای از اثرات مستقیم این درگیریها بر انسانهاست، اما خطر گستردهتر شامل خانوادههای شهروندان در مناطق مرزی و پروژههای اقتصادی آسیبپذیر نیز میشود.
تحلیلگران هشدار میدهند که این نوع اقدامات، هرچند ضروری برای امنیت فوری، نمیتواند جایگزین راهحلهای بلندمدت و سیاسی شود. بدون ایجاد سازوکار پایدار برای مدیریت مرزها، تبادل اطلاعات امنیتی و کنترل جریانهای شبهنظامی، بحران مرزی میتواند گسترش یابد و تهدیدات فرامرزی، حتی فراتر از افغانستان و تاجیکستان، منطقه جنوب و آسیای مرکزی را درگیر کند.
در نهایت، اقدام CSTO همچنین نشاندهنده افزایش نقش روسیه در منطقه و تلاش این کشور برای تثبیت نفوذ خود در کشورهای همسایه افغانستان است. مسکو از طریق این ائتلاف، ضمن کمک نظامی، توانسته نفوذ سیاسی خود را نیز تقویت کند و همزمان به کشورهای عضو این سازمان اطمینان دهد که از تهدیدات فرامرزی محافظت خواهند شد.
پیام آشکار دیگر برای طالبان و جامعه بینالملل این است که نهادهای منطقهای، به ویژه روسیه و همپیمانانش، تحمل تهدیدات مرزی و بیثباتی در افغانستان را ندارند و آمادهاند، در صورت لزوم، ابزارهای نظامی و امنیتی گستردهای برای محدود کردن اثرات آن به کار گیرند.
