قاچاق در سایه قدرت؛ کشتهشدگان مرز تاجیکستان از افراد فرمانده محلی طالبان در چاهآب بودند
منابع آگاه محلی میگویند سه نفری که اخیراً در درگیری با نیروهای مرزی تاجیکستان در امتداد مرز این کشور با افغانستان کشته شدند، از باشندگان ولسوالی چاهآب ولایت تخار و وابسته به یکی از فرماندهان محلی طالبان بودهاند؛ فرماندهی که به قاچاق مواد مخدر و رابطه گسترده با مقامهای این گروه متهم است.
خبرگزاری آگاه
براساس اطلاعات منابع محلی در تخار، این سه تن با حاجی غلامحیدر، یکی از فرماندهان محلی طالبان در ولسوالی چاهآب، ارتباط مستقیم داشتهاند. منابع روز شنبه ۱۱ دلو/بهمن تأیید کردند که حاجی غلامحیدر پیشتر نیز به اتهامهای مرتبط با قاچاق بازداشت شده بود، اما دوباره به فعالیتهای خود ادامه داده است.
به گفته منابع، حاجی غلامحیدر به اسپداری و قاچاق مواد مخدر شهرت دارد و افراد کشتهشده در این رویداد نیز هنگام عبور از مرز، مواد مخدر، سلاح و مهمات با خود حمل میکردند.
منابع افزودهاند که رهبری این گروه را فردی به نام «لنگ انعام» بر عهده داشته است؛ شخصی که محل دقیق سکونتش مشخص نیست و تنها گفته میشود از یکی از مناطق دیگر ولسوالی چاهآب بوده است. تاکنون اطلاعات روشنی از سرنوشت او در دست نیست.
به گفته منابع محلی، مقامهای طالبان در ولایت تخار از فعالیتهای قاچاق غلامحیدر آگاه بودهاند و او با بسیاری از چهرههای امنیتی این گروه رابطه دارد و به آنان باج میپردازد.
گروه طالبان تاکنون در مورد این گزارش واکنشی رسمی نشان ندادهاند.
پیشتر، نیروهای مرزی تاجیکستان اعلام کرده بودند که در جریان درگیری با قاچاقچیان در مرز با افغانستان، سه نفر کشته و مقدار قابل توجهی مواد مخدر، سلاح و مهمات ضبط شده است.
تحلیل آگاه
این رویداد فقط یک درگیری مرزی یا یک عملیات علیه قاچاقچیان نیست؛ بلکه پردهای دیگر از پیوند خطرناک میان قدرت، فساد و تجارت مواد مخدر در ساختار طالبان را کنار میزند. وقتی افراد وابسته به یک فرمانده محلی طالبان با مواد مخدر و سلاح در مرز کشته میشوند، این پرسش جدیتر میشود که طالبان تا چه حد واقعاً با قاچاق مبارزه میکنند و تا چه حد خود بخشی از این شبکهاند.
طالبان در سه سال گذشته بارها ادعا کردهاند که کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر را مهار کردهاند. اما واقعیت میدانی، بهویژه در ولایتهایی چون تخار، بدخشان، فاریاب و هلمند، چیز دیگری میگوید. قاچاق نهتنها متوقف نشده، بلکه شکل سازمانیافتهتری به خود گرفته است؛ با فرماندهان محلی، مسیرهای امن، باجدهی و حمایت غیررسمی.
چاهآب، بهعنوان یک نقطه مرزی حساس، سالهاست که گلوگاه عبور مواد مخدر به آسیای میانه است. حالا وقتی منابع میگویند حاجی غلامحیدر با مقامهای امنیتی طالبان ارتباط دارد و باج میدهد، معنایش این است که مرز نه فقط خط دفاعی، بلکه به یک مسیر اقتصادی غیرقانونی تبدیل شده است؛ اقتصادی که سودش به جیب مردم نمیرود، بلکه به جیب شبکههای مسلح و فرماندهان محلی سرازیر میشود.
از زاویه انسانی، این وضعیت دو پیامد فاجعهبار دارد:
اول، گسترش ناامنی و بیثباتی در مناطق مرزی که زندگی مردم عادی را به گروگان میگیرد.
دوم، تداوم اقتصاد مواد مخدر که نسل جوان افغانستان و کشورهای همسایه را قربانی اعتیاد و خشونت میکند.
از دید منطقهای نیز، این رویداد برای تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای میانه زنگ خطر است. اگر طالبان نتوانند یا نخواهند شبکههای وابسته به خود را مهار کنند، مرز افغانستان به یک کانون دائمی بحران تبدیل میشود؛ جایی که قاچاق، افراطگرایی و بیثباتی به هم گره میخورند.
در نهایت، مسأله فقط این نیست که سه نفر کشته شدند. مسأله این است که این سه نفر، بخشی از یک ساختار بزرگتر بودند؛ ساختاری که اگر مهار نشود، هم افغانستان را در باتلاق فساد عمیقتر فرو میبرد و هم امنیت منطقه را تهدید میکند.
و پرسش اصلی همچنان باقی است:
طالبان واقعاً با قاچاق میجنگند، یا فقط آن را در انحصار خود گرفتهاند؟
