دانشکده «طب نبوی» در دانشگاه علوم طبی کابل؛ علم مدرن در سایه ایدئولوژی طالبان؟
وزارت تحصیلات عالی طالبان اعلام کرده است که بر بنیاد فرمان ملا هبتالله آخوندزاده، برای نخستینبار دانشکده «طب سنتی نبوی» در چوکات دانشگاه علوم طبی کابل ابو علی ابنسینا ایجاد میشود؛ تصمیمی که همزمان با حذف مضامین علمی و محرومیت دختران از دانشگاه، پرسشهای جدی درباره مسیر آموزش عالی در افغانستان برانگیخته است.
خبرگزاری آگاه:
این وزارت روز دوشنبه، ۱۳ دلو، در خبرنامهای در صفحه ایکس نوشت که هدف از ایجاد این دانشکده «تقویت فعالیتهای علمی، آموزشی و پژوهشی در زمینه طب سنتی نبوی» است. به گفته طالبان، این برنامه در «رشد علوم صحی و تربیت کادرهای مسلکی» نقش خواهد داشت.
این تصمیم در حالی گرفته میشود که پس از بازگشت طالبان به قدرت، نظام آموزشی کشور با دگرگونیهای گسترده روبهرو شده است؛ از حذف برخی مضامین و کتابهای درسی گرفته تا افزایش سهم آموزشهای دینی در ساختار رسمی دانشگاهها.
همزمان، محدودیتهای سختگیرانه بر پوشش و حضور دانشجویان اعمال شده و مهمتر از همه، دختران بهطور کامل از رفتن به دانشگاه منع شدهاند؛ تصمیمی که نگرانیهای عمیقی درباره آینده علمی و حرفهای نیمی از جامعه افغانستان ایجاد کرده است.
تحلیل آگاه | وقتی «دانش» به ابزار سیاست بدل میشود
ایجاد دانشکده «طب سنتی نبوی» بهخودیخود میتواند در چارچوب مطالعات تاریخی و فرهنگی قابل بررسی باشد؛ اما مشکل از جایی آغاز میشود که چنین اقداماتی در بستر حذف علم مدرن، محدودسازی دانشگاه و کنارزدن زنان صورت میگیرد.
دانشگاه علوم طبی کابل ابو علی ابنسینا نماد آموزش پزشکی مبتنی بر علم روز است. حالا اضافه شدن رشتهای با عنوان «طب نبوی» بدون روشن بودن معیارهای علمی، برنامه درسی، روش پژوهش و نسبت آن با پزشکی مبتنی بر شواهد، این نگرانی را تقویت میکند که دانشگاه بهتدریج از مسیر علم به سمت ایدئولوژی رانده میشود.
از سوی دیگر، تناقض آشکار است:
طالبان از «تربیت کادرهای مسلکی» سخن میگویند، اما همزمان بزرگترین منبع این کادرها—دختران دانشجو—را از نظام آموزش عالی حذف کردهاند. چگونه میتوان از توسعه علوم صحی حرف زد، وقتی نیمی از جامعه از ورود به دانشگاه محروم است؟
طب، بیش از هر رشتهای، نیازمند پژوهش آزاد، آموزش علمی، تبادل بینالمللی و حضور برابر زنان و مردان است. وقتی سیاست بر علم سایه بیندازد، نخستین قربانی آن سلامت مردم خواهد بود.
