اف–۳۵ امریکا پهپاد ایرانی را بر فراز دریای عرب سرنگون کرد؛ دیپلماسی زیر سایه تنش نظامی
فرماندهی مرکزی ارتش امریکا (سنتکام) اعلام کرد که یک پهپاد ایرانی که بهگونه سریع به ناو هواپیمابر امریکا در دریای عرب نزدیک میشد، توسط جنگنده اف–۳۵ سرنگون شده است؛ رویدادی که همزمان با تلاشها برای ازسرگیری گفتوگوهای هستهای تهران و واشنگتن رخ داده و نشانهای از شکنندگی فضای امنیتی منطقه است.
خبرگزاری آگاه:
به گفته سنتکام، این پهپاد از نوع «شاهد–۱۳۹» بوده و با «نیت نامشخص» به سمت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حرکت بوده است. تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی امریکا، به اسوشیتدپرس گفت: «یک جنگنده اف–۳۵سی مستقر در ناو آبراهام لینکلن، این پهپاد ایرانی را در چارچوب دفاع از خود و برای حفاظت از ناو هواپیمابر و نیروهای مستقر در آن سرنگون کرد.»
او افزود که در این رویداد هیچ آسیبی به نیروهای امریکایی وارد نشده و تجهیزات نیز خسارتی ندیده است.
در واکنش، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران جمهوری اسلامی نوشت که «اطلاعات این پهپاد با موفقیت به مرکز منتقل شده» و پهپاد در حال مأموریت شناسایی، رصد و تصویربرداری بوده است، اما بعداً دچار قطع ارتباط شده و علت آن در دست بررسی است.
این حادثه در حالی رخ داده که ناو آبراهام لینکلن برای تقویت حضور نظامی امریکا در خاورمیانه جابهجا شده و تنشها میان تهران و واشنگتن در ماههای اخیر، بهویژه پس از اعتراضات گسترده داخلی در ایران، افزایش یافته است.
سنتکام همچنین اعلام کرد که ساعاتی پس از این رویداد، نیروهای سپاه پاسداران در تنگه هرمز یک کشتی تجاری با پرچم امریکا را مورد «آزار و مزاحمت» قرار دادهاند. به گفته هاوکینز، «دو قایق سپاه پاسداران و یک پهپاد مهاجر با سرعت بالا به کشتی اموی استنا ایمپریتیو نزدیک شدند و تهدید به سوار شدن و توقیف این نفتکش کردند.»
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، پیشتر هشدار داده بود که در صورت نرسیدن به توافق با ایران، «اتفاقات بدی» ممکن است رخ دهد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران نیز روز سهشنبه گفت به وزیر خارجه دستور داده زمینه مذاکره با امریکا را فراهم کند. قرار است نمایندگان دو کشور در حضور وزیران خارجه مصر، ترکیه، قطر، عربستان، پاکستان و عمان در استانبول گفتوگو کنند.
تحلیل آگاه | وقتی پهپادها از دیپلماسی پیشی میگیرند
سرنگونی یک پهپاد ایرانی توسط اف–۳۵ امریکا در نزدیکی ناو هواپیمابر، بیش از یک حادثه نظامی ساده است؛ این رویداد نماد برخورد دو مسیر متضاد است: از یکسو تلاش برای باز کردن کانالهای گفتوگو و از سوی دیگر، واقعیت میدانی تنش و بیاعتمادی عمیق.
برای منطقه، بهویژه خاورمیانهای که هر حرکت نظامی میتواند زنجیرهای از واکنشها را فعال کند، چنین رخدادهایی پیام خطرناکی دارد: دیپلماسی اگر پشتوانه اعتمادسازی نداشته باشد، بهسرعت زیر سایه سلاح قرار میگیرد.
افغانستان نیز از این معادله جدا نیست. هر تشدید تنش میان ایران و امریکا میتواند بر امنیت منطقه، مسیرهای ترانزیتی، قیمت انرژی و حتی وضعیت مهاجران افغان در کشورهای همسایه اثر بگذارد. تجربه نشان داده وقتی بحرانها در سطح قدرتهای بزرگ شعلهور میشود، هزینه آن را مردم عادی در کشورهای ضعیفتر میپردازند.
اگر استانبول قرار است نقطه آغاز گفتوگوی واقعی باشد، دو طرف باید ثابت کنند که سیاست هنوز بر اسلحه تقدم دارد. در غیر این صورت، پهپادها و ناوها زبان غالب منطقه باقی خواهند ماند—زبانی که هیچ آینده امنی برای مردم خاورمیانه و همسایگانش ترسیم نمیکند.
