بحران معیشتی در افغانستان؛ فشار اقتصادی بر زنان و مردان نانآور با نزدیک شدن رمضان
گزارشها از افزایش ناامنی غذایی، بیکاری و فقر گسترده در سراسر کشور حکایت دارند.
با نزدیک شدن ماه رمضان، وضعیت اقتصادی مردم افغانستان بیش از پیش شکننده شده است. گزارشهای سازمان ملل و نهادهای بشردوستانه میگویند که فقر، بیکاری و افزایش بهای مواد غذایی میلیونها نفر را در سراسر کشور در وضعیت معیشتی اضطراری قرار داده و زنان نانآور خانوادهها را بهویژه آسیبپذیر ساخته است.
متن خبر:
گزارش جدید World Food Programme نشان میدهد که بیش از ۱۷.۴ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی غذایی حاد روبهرو هستند و این بحران با رسیدن زمستان و حالا با نزدیک شدن ماه رمضان عمیقتر شده است. در همین حال، بیش از ۴.۷ میلیون زن و کودک با سوءتغذیه شدید یا نیازمند درمان هستند؛ وضعیتی که نشاندهنده وخامت جدی معیشت مردم این کشور است.
در همین راستا، گزارش دیگر United Nations Development Programme میگوید بحران اقتصادی سبب شده که بسیاری از خانوادهها برای تأمین غذا، دارو و نیازهای روزمره مجبور به صرفهجویی شدید، قرض گرفتن و کنار گذاشتن خدمات اساسی شوند. این گزارش همچنین بر نقش زنان در معیشت خانوادهها تأکید کرده و گفته است که مشارکت اقتصادی زنان حتی به ۶ درصد هم نمیرسد، که از کمترین نرخهای مشارکت زنان در نیروی کار در جهان است.
این شرایط فشار مضاعفی بر خانوادههای زنسرپرست وارد کرده است، بهویژه در بخشهایی از کشور که بیش از یکچهارم خانوادهها به زنان بهعنوان تنها نانآور متکیاند. محدودیتهای اجتماعی و اقتصادی، از جمله ممنوعیتهای گسترده علیه زنان برای کار و تحصیل، شرایط را برای زنان نانآور خانواده دشوارتر کرده است و آنها را در خط مقدم بحران قرار داده است.
در کنار این وضعیت، کاهش چشمگیر کمکهای بینالمللی و تحریمها نیز تاثیر عمیقی بر وضعیت اقتصادی مردم گذاشته و فرصتهای شغلی را کاهش داده است، بهطوری که بخش عمدهای از خانهها انرژی خود را صرف تأمین غذا و مایحتاج اولیه میکنند، نه سرمایهگذاری در آینده یا کسب درآمد پایدار.
افزایش بهای نهادههای ضروری، سوخت و سایر کالاهای اساسی باعث شده که حتی کسانی که کارهای روزمزدی انجام میدهند، ناتوان از تأمین هزینههای رفتوآمد و باقی نیازهای خانواده باشند. این موضوع، بهویژه برای زنان خودسرپرست و خانوادههای آسیبپذیر، شرایط را تشدید کرده است.
گزارشهای محلی نیز نشان میدهد که زنان و مردان در سراسر کشور با چالشهای زیاد اقتصادی مواجهاند. بهعنوان مثال، در جنوب کشور زنان نانآور با افزایش بهای مواد غذایی و کاهش کمکهای بشردوستانه درگیر فقر شدید هستند و بسیاری از آنها برای تأمین غذای خانواده به کمک جامعه و همسایگان متکیاند، نه به اشتغال و درآمد پایدار.
تحلیل آگاه:
بحران اقتصادی افغانستان ریشه در ترکیبی از عوامل دارد: کاهش کمکهای بینالمللی، تحریمها، افت تولید داخلی، بیکاری گسترده و محدودیتهای اجتماعی برای مشارکت زنان در نیروی کار. این بحران وقتی وارد مرحلۀ ناامنی غذایی میشود، به وضعیتی همهجانبه تبدیل میشود که تنها یک بخش جامعه — زنان خودسرپرست یا مردان — را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه کل نظام معیشتی خانوادهها را نابود میکند.
پرسش اصلی این است که چگونه میتوان بحران معیشتی را در طولانیمدت مهار کرد؟ وقتی بیش از یکسوم جمعیت با ناامنی غذایی حاد روبهرو است، تلاشهای مقطعی و کمکهای بشردوستانه برای یک دوره کوتاه پاسخگو نخواهد بود. در واقع، بدون ایجاد اشتغال پایدار، بهبود دسترسی به بازار کار برای زنان و مردان، و حذف موانعی که مردم را از مشارکت کامل اجتماعی و اقتصادی بازمیدارد، چرخه فقر همچنان ادامه خواهد یافت.
زمینه دیگر بحران، ضعف ساختاری سیاستگذاری اقتصادی است. افغانستان به شدت به کمک خارجی وابسته است و وقتی این کمکها کاهش مییابد، بخش زیادی از مردم با فشار اقتصادی روبهرو میشوند. علاوه بر این، محدودیتهای اجتماعی علیه زنان باعث شده که یکی از مهمترین منابع درآمد خانوار — مشارکت زنان در اقتصاد — محدود شود، که خود لایهای دیگر از بحران را میسازد.
پیامدهای اجتماعی این بحران عمیق است: افزایش کار کودکان، ترک تحصیل، مهاجرت اجباری، و فشار روانی و اجتماعی بر زنان و مردان که توان تأمین نیازهای اولیه خانواده را از دست دادهاند. بحران اقتصادی نه فقط یک مشکل مالی، بلکه یک چالش انسانی است که پایداری زندگی اجتماعی و خانوادگی را تهدید میکند.
