هشدار درباره تغییر مسیر دریای آمو در بدخشان؛ استخراج غیرمعیاری طلا باعث تغییر شده است
نجیبالله سدید، کارشناس حوزه آب و محیط زیست، هشدار داده است که در پی استخراج غیرمعیاری طلا، بخشی از مسیر دریای آمو در ولسوالی شهربزرگ بدخشان به سمت تاجیکستان تغییر کرده است.
خبرگزاری آگاه:
نجیبالله سدید، کارشناس محیط زیست و حوزه آب، اعلام کرده است که استخراج غیرمعیاری طلا در ولسوالی شهربزرگ ولایت بدخشان، باعث تغییر مسیر دریای آمو شده است.
او روز دوشنبه، ۲۷ دلو، در شبکههای اجتماعی نوشت که افغانستان بهای سنگینی برای استخراج طلا در رودخانه پنج میپردازد و میزان تخریب محیط زیست «بسیار شدید» است.
به گفته سدید، «رودخانه پنج که زمانی مرز میان افغانستان و تاجیکستان بود، اکنون در برخی مناطق به دلیل حفاریهای گسترده استخراج معادن، بهطور کامل به سمت تاجیکستان تغییر مسیر داده است.»
در همین حال، منابع محلی نیز تأیید میکنند که طلاکاران با حمایت طالبان در این منطقه فعالیت دارند و حتی در برخی موارد به سمت خاک تاجیکستان پیشروی کردهاند.
منابع تصریح کردهاند که حفاریهای گسترده نهتنها زمینهای اطراف را تخریب کرده، بلکه مسیر دریای آمو و کوکچه را در بخشهایی از بدخشان تغییر داده است.
تا کنون مقامهای طالبان در این باره واکنشی رسمی منتشر نکردهاند.
دریای آمو، که در بخشهایی با نام رودخانه پنج شناخته میشود، یکی از مهمترین رودخانههای مرزی میان افغانستان و تاجیکستان به شمار میرود و تغییر مسیر آن میتواند پیامدهای زیستمحیطی و حقوقی قابل توجهی در پی داشته باشد.
تیتر تحلیل آگاه:
وقتی معدنکاری بیضابطه مرزها را جابهجا میکند؛ بحران خاموش در آمو
اگر گزارشهای منتشرشده درباره تغییر مسیر بخشی از دریای آمو تأیید شود، مسئله تنها یک تخریب محیط زیستی نخواهد بود؛ بلکه با یک موضوع چندلایه شامل محیط زیست، حقوق بینالملل آبهای مرزی و روابط دوجانبه افغانستان و تاجیکستان روبهرو خواهیم بود.
دریای آمو از دیرباز یکی از خطوط طبیعی مرزی میان دو کشور محسوب میشود. هرگونه تغییر محسوس در بستر رودخانه میتواند بر تعیین مرز عملی تأثیر بگذارد، بهویژه در مناطقی که مرز بر اساس مسیر طبیعی آب تعریف شده است.
استخراج غیرمعیاری طلا در بستر رودخانهها معمولاً با تغییر مسیر جریان آب، تخریب کنارهها و افزایش رسوبات همراه است. این روند نهتنها اکوسیستم منطقه را مختل میکند، بلکه زمینهای زراعتی و سکونتگاههای اطراف را نیز در معرض خطر قرار میدهد.
در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی از افزایش استخراجهای غیررسمی و بیضابطه معادن در شمال و شمالشرق افغانستان منتشر شده است. نبود چارچوبهای شفاف نظارتی و ضعف مدیریت منابع طبیعی، زمینه چنین تخریبهایی را فراهم کرده است.
اگر تغییر مسیر رودخانه پنج به سمت تاجیکستان واقعیت داشته باشد، این مسئله میتواند به یک موضوع دیپلماتیک نیز تبدیل شود؛ زیرا آبهای مرزی همواره از حساسترین موضوعات در روابط همسایگان به شمار میروند.
