تعامل یوناما با طالبان؛ نقض دموکراسی و آزادیهای مردم افغانستان در سایه سکوت بینالمللی
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد برای افغانستان (یوناما) اخیراً نشستی را با حضور طالبان در دوحه برگزار کرد که هدف آن مبارزه با مواد مخدر و حمایت از سکتور خصوصی عنوان شده است. اما در پس این نشستها، واقعیتی تلخ و روشن نهفته است: طالبان که نه تنها مشروعیت واقعی مردمی ندارد، بلکه با نقض گسترده حقوق اساسی مردم، از جمله آزادی بیان، حق انتخاب و مشارکت دموکراتیک، راهی جز سرکوب و خفقان برای مردم باقی نگذاشتهاند.
طالبان با حذف همه نهادهای دموکراتیک، سرکوب احزاب و فعالان سیاسی، و جلوگیری از برگزاری انتخابات آزاد، عملاً مردم افغانستان را از حق تعیین سرنوشت محروم کردهاند. این گروه به جای پذیرش رای مردم و احترام به خواست عمومی، نظامی خودکامه و واپسگرا را تحمیل کرده که هیچ جایی برای مشارکت آزاد مردم ندارد.
حضور نمایندگان سطح پایین طالبان و همچنین نمایندگان محدود و کمنفوذ یوناما، نشان میدهد که این نشستها بیشتر نمایشی و بدون اراده واقعی برای تغییر وضعیت سیاسی و اجتماعی افغانستان برگزار میشود. عدم حضور نیروهای مستقل و واقعی نماینده مردم، خود گواه این است که این گفتگوها نمیتوانند به منافع اصلی مردم افغانستان پاسخ دهند.
طالبان از ابتدا بر آزادیهای اساسی مردم خط قرمز کشیدهاند و از آزادی بیان، تجمعات مسالمتآمیز، و حق تحصیل و کار زنان جلوگیری کردهاند. این رفتارها نه تنها مغایر با اصول بینالمللی حقوق بشر است، بلکه آینده افغانستان را به تاریکی میکشاند و از تحقق دموکراسی واقعی فاصله میگیرد.
یوناما و جامعه جهانی نمیتوانند در برابر این نقضها سکوت کنند یا صرفاً با طالبان تعامل سطحی داشته باشند. وظیفه آنان حمایت بیقید و شرط از حقوق مردم، به ویژه حق رای آزاد، تشکیل حکومت منتخب و برقراری آزادیهای اساسی است. بدون حمایت قاطع بینالمللی از مردم افغانستان، طالبان همچنان به سرکوب و بیعدالتی ادامه خواهند داد.
تعامل بیحد و مرز با طالبان، بدون قید و شرط، به معنای چشمپوشی از خواستههای اساسی مردم افغانستان و تضعیف دموکراسی است. باید تمرکز بر حمایت از نهادهای مدنی، احزاب سیاسی و فعالان حقوق بشر باشد تا صدای واقعی مردم شنیده شود و مسیر حکومتداری شفاف و دموکراتیک بازگردد.
در نتیجه با وجود برگزاری این نشستها، حضور نمایندگان سطح پایین طالبان و یوناما نشان میدهد که این جلسات بیشتر نمادین و بدون قدرت واقعی برای تغییرات بنیادی است. تا زمانی که طالبان به نقض آزادیها و حقوق مردم ادامه میدهند و نمایندگان واقعی مردم در این مذاکرات حضور نداشته باشند، این گفتگوها نمیتوانند به گشایشی در وضعیت سیاسی و اجتماعی افغانستان منجر شوند.
از سوی دیگر، یوناما و جامعه جهانی نباید صرفاً به تعامل ظاهری اکتفا کنند، بلکه لازم است با اعمال فشارهای جدی، طالبان را به رعایت اصول دموکراسی، آزادی بیان، و برگزاری انتخابات آزاد وادار کنند. بدون چنین رویکردی، تعامل با طالبان تنها به تثبیت حکومتی غیرمنتخب و سرکوبگر کمک میکند که آینده کشور را بیش از پیش در سایه بحران و ناامنی فرو میبرد.
در نهایت، حمایت بیقید و شرط از حقوق مردم افغانستان و تضمین حق تعیین سرنوشت آنان، تنها راه برونرفت از بحران و رسیدن به صلح پایدار و توسعه واقعی است.
