تمدید قرارداد برق با ایران؛ وابستگی ادامهدار کابل به واردات در سایه خاموشیهای مزمن
شرکت برشنا زیر اداره طالبان اعلام کرده است که قرارداد خرید برق از ایران برای سال ۱۴۰۵ خورشیدی تمدید شده؛ توافقی که در سفر هیأتی از این شرکت به تهران نهایی شده است.
در خبرنامه این شرکت آمده که این سفر به دعوت شرکت مدیریت شبکه برق ایران انجام شده و دو طرف در نشست مشترک، علاوه بر تمدید قرارداد، درباره توسعه زیرساختهای انتقال انرژی و تداوم واردات برق به افغانستان گفتوگو کردهاند.
شرکت برشنا اما در مورد حجم برق خریداریشده، قیمت قرارداد و شرایط پرداخت، جزئیاتی ارائه نکرده است؛ موضوعی که در شرایط بحران اقتصادی و کمبود منابع ارزی، اهمیت دوچندان دارد.
افغانستان در سالهای گذشته بخش عمده برق مورد نیاز خود را از کشورهای همسایه، از جمله ایران، ازبکستان و تاجیکستان وارد کرده است. با این حال، خاموشیهای گسترده بهویژه در کابل و ولایتهای پرجمعیت، به یک مشکل مزمن تبدیل شده است.
کارشناسان انرژی میگویند نبود سرمایهگذاری پایدار در تولید داخلی، تکمیلنشدن پروژههای بزرگ برقآبی و ضعف در شبکه توزیع، کشور را در موقعیت وابستگی مزمن قرار داده است؛ وابستگیای که با هر تنش سیاسی یا مشکل مالی، مستقیماً زندگی شهروندان را هدف میگیرد.
تحلیل آگاه
تمدید قرارداد واردات برق از ایران در کوتاهمدت میتواند از شدت خاموشیها بکاهد؛ اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست: چرا پس از دو دهه کمکهای بینالمللی و وعدههای توسعهای، افغانستان هنوز قادر به تأمین حداقلی از نیاز انرژی خود نیست؟
در شرایطی که اقتصاد کشور با رکود عمیق، بیکاری گسترده و محدودیتهای مالی روبهرو است، شفافنبودن جزئیات چنین قراردادهایی نگرانیها را افزایش میدهد. مردم حق دارند بدانند برق وارداتی با چه قیمتی خریداری میشود، هزینه آن چگونه پرداخت میگردد و چه برنامهای برای کاهش وابستگی وجود دارد.
ادامه سیاستهای انزوای سیاسی و محدودیتهای گسترده داخلی، جذب سرمایهگذاری در بخش انرژی را دشوارتر کرده است. بدون بازنگری در رویکردهای کلان، توسعه زیرساختهای پایدار و ایجاد فضای اعتماد داخلی و بینالمللی، تمدید قراردادهای سالانه تنها مُسکنی موقت بر بحران ساختاری برق در افغانستان خواهد بود.
خاموشی، صرفاً نبود نور نیست؛ نشانهای از رکود تولید، اختلال در آموزش، فشار بر خدمات صحی و فرسایش امید اجتماعی است. حل این بحران، نیازمند نگاه ملی و مدیریتی پاسخگو است؛ چیزی فراتر از تمدیدهای دورهای و بیاطلاعرسانی به افکار عمومی.
