دور سوم مذاکرات هستهای ایران و امریکا در جینوا؛ بازگشت دیپلماسی یا تکرار بنبست؟
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، برای شرکت در دور سوم مذاکرات هستهای با ایالات متحده وارد جینوا شد؛ گفتوگوهایی که قرار است با میانجیگری عمان برگزار شود و بار دیگر سرنوشت پرونده هستهای تهران را در کانون توجه قرار دهد.
خبرگزاری آگاه
خبرگزاری تسنیم روز چهارشنبه، ۲۵ فبروری، گزارش داده است که این دور از مذاکرات روز پنجشنبه در شهر جینوا برگزار خواهد شد.
عراقچی پیش از سفر، در صفحه ایکس خود اعلام کرد که ایران گفتوگوها با ایالات متحده را از سر میگیرد و هدف آن دستیابی به «توافقی عادلانه و منصفانه در کوتاهترین زمان ممکن» است. او تأکید کرده که جمهوری اسلامی تحت هیچ شرایطی بهدنبال توسعه سلاح هستهای نیست، اما استفاده از فناوری هستهای صلحآمیز را حق مسلم مردم ایران میداند.
این مذاکرات بخشی از تلاشهای دیپلماتیک برای احیای یا بازتعریف چارچوب توافق هستهای میان تهران و واشنگتن است؛ توافقی که در سالهای گذشته با خروج امریکا و بازگشت تحریمها با چالشهای جدی روبهرو شد.
با وجود تداوم اختلافها بر سر دامنه تحریمها، سطح غنیسازی و تضمینهای اجرایی، دو طرف همچنان مسیر گفتوگو را باز نگه داشتهاند؛ مسیری که اکنون در جینوا دنبال میشود.
تحلیل آگاه
دور سوم مذاکرات در شرایطی برگزار میشود که فضای منطقهای بهشدت ملتهب است و همزمان تهدیدهای نظامی نیز از سوی واشنگتن مطرح شدهاند. از یکسو ایران بر «حق هستهای صلحآمیز» تأکید میکند و از سوی دیگر امریکا بر جلوگیری کامل از دستیابی تهران به توانمندی تسلیحاتی پای میفشارد. فاصله میان این دو موضع، همچنان چالش اصلی مذاکرات است.
میانجیگری عمان نشان میدهد که کانالهای غیرمستقیم همچنان فعالاند و طرفها مایلاند از تشدید فوری بحران جلوگیری کنند. با این حال، تجربه دورهای پیشین ثابت کرده است که توافق صرفاً بر سر اصول کلی کافی نیست؛ آنچه تعیینکننده است، جزئیات فنی و تضمینهای عملی برای اجرای تعهدات خواهد بود.
برای منطقه، نتیجه این مذاکرات اهمیتی فراتر از یک پرونده هستهای دارد. کاهش تنش میتواند فضای اقتصادی و امنیتی را تا حدی آرام سازد؛ در حالی که شکست گفتوگوها، خطر بازگشت به سناریوی فشار حداکثری و حتی رویارویی نظامی را تقویت خواهد کرد.
از منظر افغانستان نیز هر تحول در روابط تهران و واشنگتن بیتأثیر نیست. ایران یکی از بازیگران مهم منطقهای در قبال افغانستان است و هرگونه تغییر در وضعیت تحریمها یا مناسبات خارجی آن کشور میتواند بر تعاملات اقتصادی، مهاجرتی و امنیتی اثر بگذارد.
اکنون پرسش اصلی این است: آیا جینوا میتواند نقطه عطفی برای عبور از بیاعتمادی مزمن دو طرف باشد، یا این دور نیز به فهرست مذاکرات فرسایشی افزوده خواهد شد؟ پاسخ این پرسش، نه در بیانیههای رسمی، بلکه در انعطافپذیری عملی دو طرف در روزهای آینده روشن خواهد شد.
