کشورهای خلیج در خطر کشاندهشدن به جنگی قرار دارند که خواهان آن نیستند
عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و عمان پیش از این از ترامپ خواسته بودند از اقدام نظامی خودداری کند، اما اکنون باید تصمیم بگیرند که آیا آمریکا را برای حملات شدیدتر بر تهران تحت فشار قرار دهند یا نه.
نویسنده: سامر العطرش – دوبی
منبع: روزنامهٔ تایمز
۳ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۲ حوت ۱۴۰۴
برگردان: سمیر بیات
———————————
نیروی هوایی قطر روز دوشنبه دو بمبافکن ایرانی و چندین موشک را سرنگون کرد، در حالی که کشورهای خلیج در اندیشه یافتن راهی برای جلوگیری از گسترش یک جنگ ویرانگر در منطقه بودند.
قطر اعلام کرد که دو فروند طیاره جنگی سوخو-۲۴ و هفت موشک ایرانی را منهدم کرده است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که حمله ایران باعث تعطیلی تأسیسات گاز طبیعی این کشور شد و قیمت گاز در اروپا را تا ۵۰ درصد افزایش داد.
کشورهای خلیج که اکنون زیر حملات ایران قرار گرفتهاند، با انتخاب دشواری روبرو هستند:
یا از رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ بخواهند جنگ را هرچه زودتر پایان دهد، یا او را تشویق کنند که حملات را تشدید کرده و حتی با کمک آنان ایران را شدیدتر هدف قرار دهد. هیچ یک از این دو گزینه برای منطقهای ثروتمند از انرژی که امیدوار بود از جنگ دور بماند، مطلوب نیست.
آنچه روز شنبه بهصورت حملات ایران بر پایگاههای آمریکا در منطقه آغاز شد، اکنون به زیرساختهای غیرنظامی و انرژی گسترش یافته است. روز دوشنبه، پهپادهای ایرانی بزرگترین پالایشگاه نفت عربستان سعودی را هدف قرار دادند و باعث توقف فعالیت آن شدند. یک پهپاد دیگر نیز مرکز داده شرکت Amazon را در امارات متحده عربی هدف گرفت.
ترامپ روز دوشنبه گفت که از گستردگی حملات ایران بر کشورهای عربی شگفتزده شده است، اما در واقع این بخشی از برنامه ایران بوده است. چند روز پیش از آنکه در حمله هوایی اسرائیل کشته شود، آیتالله خامنهای ادعا کرده بود که نیروهایش آمادهاند کشتیهای جنگی آمریکا را غرق کنند و «سیلی محکمی» به ترامپ بزنند. در حقیقت، نیروهای او استراتژی متفاوتی را دنبال میکردند: وارد ساختن بیشترین فشار و درد به منطقه تا زمانی که کشورهای خلیج از ترامپ بخواهند جنگ را پایان دهد.
مهدی غلوم، تحلیلگر بحرینی و پژوهشگر مرکز مطالعات ORF Middle East گفت:
«دو گزینه پیش روی کشورهای خلیج وجود دارد: نخست، فشار بر آمریکاییها برای تشدید حملات و فلجکردن تواناییهای ایران؛ دوم، رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک. گمان میکنم گزینه نخست را انتخاب کنند، زیرا هر راهی که سریعتر نتیجه بدهد، برای خلیج مطلوبتر خواهد بود.»
در ماههای منتهی به حمله روز شنبه، عربستان سعودی و امارات متحده عربی که هر دو به نوعی به تفاهم با ایران رسیده بودند، از ترامپ خواسته بودند از جنگ خودداری کند. قطر و عمان نیز که در تلاش برای میانجیگری در مذاکرات هستهای بودند، از این موضع حمایت کردند.
عربستان سعودی گزارشهایی را که مدعی شده بودند این کشور ترامپ را به حمله به ایران تشویق کرده است، به شدت رد کرد. این کشور که بیش از هر چیز به ثبات منطقه میاندیشد، به این نتیجه رسیده بود که جلوگیری از جنگ ممکن نیست و تلاش کرد تنها بر نتیجه آن تأثیر بگذارد.
نگرانی عربستان و امارات این بود که اگر حکومت ایران در برابر حملات آمریکا و اسرائیل دوام بیاورد، جسورتر و تهاجمیتر خواهد شد. آنان باور داشتند که هر عملیات نظامی باید یا به سقوط کامل حکومت ایران و کشتهشدن رهبر آن بینجامد، یا اصلاً انجام نشود.
اکنون همه این کشورها هدف حملات ایران قرار گرفتهاند و برخی در اندیشه آن هستند که از حالت دفاعی ـ یعنی رهگیری موشکها و پهپادها ـ به جنگ مستقیم با ایران روی آورند. اما تردید دارند که چنین اقدامی چه نتیجهای خواهد داشت و ایران در پاسخ چه واکنشی نشان خواهد داد.
همچنین این پرسش مطرح است که آیا تصمیم حمله به تأسیسات انرژی عربستان و قطر از سوی رهبری مرکزی ایران گرفته شده یا نتیجه تصمیم فرماندهان محلی بوده است؛ چنانکه وزیر خارجه ایران از «تمرکززدایی در تصمیمگیری نظامی» سخن گفته بود.
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دربار سلطنتی، گفت:
«آیا این تصمیم رهبری مرکزی است یا یک افسر که یک پهپاد فرستاده است؟ چه کسی واقعاً در ایران تصمیم میگیرد؟ آیا آنان مشغول حفظ جان خود هستند یا برگزاری نشستهای نظامی؟»
او افزود که اگر حملهای گسترده مانند حمله سال ۲۰۱۹ که نیمی از تولید نفت عربستان را متوقف کرد تکرار شود، واکنش شدید عربستان را در پی خواهد داشت.
وی گفت: «در آن صورت، ولیعهد عربستان جزیره خارگ را هدف قرار خواهد داد»، اشاره به بندر نفتی ایران.
اگرچه سیستم های دفاعی کشورهای خلیج تاکنون بیشتر موشکها و پهپادهای ایرانی را رهگیری کردهاند، اما ادامهدار شدن جنگ میتواند اقتصاد آنان را که متکی به فروش انرژی، تجارت و گردشگری است، بهشدت آسیب بزند.
در حال حاضر، این حملات کشورهای منطقه را در برابر حکومت ایران متحد ساخته است. آنان ممکن است اجازه دهند آمریکا از فضای هوایی و پایگاههایشان برای حمله به ایران استفاده کند و حتی خود نیز مستقیماً وارد جنگ شوند.
ریم الهاشمی، وزیر دولت امارات متحده عربی، به رسانههای آمریکایی گفت:
«امیدواریم کار به اینجا نکشد، اما در عین حال نمیتوانیم دست روی دست بگذاریم و شاهد بارانی از حملات غیرقانونی و غیرقابل توجیه علیه خود باشیم.»
