تحلیل خبری: اروپا نمیخواست با ایران جنگ داشته باشد، اما تاکنون نمیتواند از آن دور بماند
از لندن تا روم و فراتر از آن، رهبران اروپایی با چالشهای دیپلوماتیک و انتقادهای داخلی روبرو هستند، در حالیکه وارد یک درگیری شدهاند که خودشان آن را آغاز نکردهاند.
نوشته: مارک لاندلر | گزارش از پاریس
منبع: نیویارک تایمز
۷ مارچ ۲۰۲۶مطابق ۱۶ حوت ۱۴۰۴
——————————
یک هفته پس از آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، رهبران اروپایی همچنان در نگرانیهای خود درباره این عملیات، که هرگز خواستار آن نبودهاند، متحد ماندهاند. اما واقعیت این است که هر روز بیشتر وارد این درگیری میشوند و این امر باعث سردردهای سیاسی و دیپلوماتیک از لندن تا برلین شده است.
این تنشها در فاصله فزاینده بین سخنان رهبران اروپایی و دستوراتی که به فرماندهان نظامی خود برای اعزام کشتی ها، طیاره ها و تجهیزات جنگی به خاورمیانه میدهند، آشکار است.
«ما در جنگ نیستیم»، امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی گفت. «ما نمیخواهیم وارد جنگ شویم»، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، همان روز به رسانهها گفت. «ما در حملات تهاجمی آمریکا و اسرائیل شریک نمیشویم»، کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه در پارلمان اعلام کرد.
اروپا در یک معضل عمیق گرفتار است. از یکسو، رهبران آن باید از شهروندان خود که در منطقه گرفتار شدهاند محافظت کنند، پیمانهای دفاعی با کشورهای عربی را رعایت کنند و در برخی موارد، به آمریکا اجازه دهند از پایگاههای نظامیشان استفاده کند تا رئیسجمهور ترامپ را خشمگین نسازد.
از سوی دیگر، آنها باید از حمایت آشکار از اقدامات آمریکا خودداری کنند تا از واکنش نظامی ایران و پیامدهای انتخاباتی در برابر افکار عمومی خود جلوگیری کنند، که نگران گرفتار شدن دوباره در باتلاق جنگ در خاورمیانه هستند.
برای نمونه، ماکرون به یک زن جوان در اینستاگرام پاسخ داد که از او خواسته بود تا از جنگ دوری کند تا بتواند در آرامش زندگی کند: «نگرانی شما را درک میکنم، اما میخواهم واضح بگویم، شما به هیچ وجه وارد جنگ نمیشوید.»
با این حال، فرانسه پس از حمله پهپادی که یک پایگاه نیروی دریایی این کشور در ابوظبی را هدف قرار داد، جنگندههای رافال خود را بر فراز امارات متحده عربی گسیل کرد. همچنین ماکرون دستور داد ناو هواپیمابر شارل دوگل به شرق مدیترانه اعزام شود تا در تلاش فرانسوی برای باز نگه داشتن مسیرهای راهبردی کشتیرانی شرکت کند.
در ایتالیا، ملونی با استقرار نیروهای دفاع هوایی در کشورهای خلیج فارس برای حفاظت از آنها در برابر موشکها و پهپادهای ایرانی موافقت کرد. ایتالیا همچنین به طیاره های آمریکایی اجازه استفاده از پایگاههای خود را داده است، هرچند ملونی تأکید کرد که این اقدام صرفاً برای حمایت لوژستیکی است و عملیات تهاجمی را شامل نمیشود.
حتی این حمایت محدود، موقعیت ملونی را در برابر رأیدهندگان ایتالیایی دشوار کرده است. ترامپ، که او با دقت رابطهای با او برقرار کرده بود، در ایتالیا چندان محبوب نیست. رویکرد مراقبانه او اکنون میتواند دولتش را تهدید کند، که این ماه با رفراندومی درباره اصلاحات قضایی روبرو است و احتمال باخت دارد.
این وضعیت همچنین تردیدهایی درباره کیفیت رابطه ملونی و ترامپ ایجاد کرده است. ترامپ پیش از حمله، ایتالیا را در جریان نگذاشت و شواهد کمی وجود دارد که ملونی پس از آن توانسته باشد بر او تأثیر بگذارد.
در بریتانیا، استارمر با انتقاد از سوی متحدان مواجه است که نگرانند او بیش از حد به حمایت از عملیات متمایل شده است، و همچنین با طعنههای ترامپ روبرو است که گفته نخستوزیر «وینستون چرچیل نیست» پس از آن که بریتانیا اجازه نداد آمریکا از پایگاههای خود برای حمله اولیه به ایران استفاده کند. این تنش حتی پس از اعزام جتهای تایفون، ناوها و سامانههای ضدپهپاد توسط استارمر، کاهش نیافته است.
مرتس، صدراعظم آلمان، وضعیت اروپا را پس از نشستن کنار ترامپ در دفتر بیضی در کاخ سفید و شنیدن گزارشهای جسورانه رئیسجمهور درباره عملیات نظامی، چنین خلاصه کرد: «ما نمیدانیم این طرح موفق خواهد بود یا نه و آیا حملات نظامی از خارج، تغییر سیاسی در داخل ایجاد خواهد کرد. این طرح بدون ریسک نیست و ما نیز باید پیامدهای آن را تحمل کنیم.»
با وجود ابراز تردیدها، مرز در داخل کشور با انتقاد مواجه شد، بخشی به دلیل این که از استارمر و نخستوزیر اسپانیا، پدرو سانچز، که اجازه استفاده از پایگاهها را به آمریکا نداده بودند، دفاع نکرد. مرز بعداً گفت که در ناهار با ترامپ از آنها حمایت کرده است.
برای رهبران اروپایی، راهی کامل برای میانجیگری بین آرام کردن ترامپ و محدود کردن اعتراض داخلی وجود ندارد. یک هفته پس از آغاز جنگ، بریتانیا به آرامی حمایت نظامی قابل توجهی به آمریکا ارائه کرده است، اما این امر استارمر را از خشم ترامپ محافظت نکرده است، احتمالاً به این دلیل که نخستوزیر، با نگرانی از انتقاد در داخل، این حمایت خصوصی را با تأیید عمومی همراه نکرده است.
پیتر ریکتس، مشاور پیشین امنیت ملی بریتانیا، گفت: «این رهبران همه روی طناببازی راه میروند، و طناب برای استارمر حتی بلندتر است.» او افزود که رهبران اروپایی باید درباره توانایی خود برای تغییر مسیر جنگ واقعبین باشند، زیرا ترامپ پیش از آن آنها را مشورت نکرده و در هر حال، اهدافش ثابت نبوده است.
برخی کشورها که در صحنه اصلی جنگ کنار گذاشته شدهاند، بر مناطق مورد علاقه خود تمرکز میکنند. فرانسه تلاش کرده است لبنان، که پیشتر تحت حفاظت فرانسه بود، از درگیری بیشتر در جنگ بازدارد، به ویژه پس از آن که گروه حزبالله مورد حمایت ایران، راکتهایی به اسرائیل شلیک کرد و پاسخ شدید اسرائیل را به دنبال داشت.
روز پنجشنبه، فرانسه اعلام کرد که وسایل نقلیه زرهی به نیروهای مسلح لبنان تحویل میدهد تا در مقابله با حزبالله کمک کنند. ماکرون موضوع لبنان را در تماس تیلفونی با ترامپ مطرح کرد و همچنین برای آتشبس با رهبران منطقه، از جمله نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، تماس گرفت. «همه اقدامات باید انجام شود تا این کشور، که به فرانسه نزدیک است، بار دیگر وارد جنگ نشود»، ماکرون در شبکههای اجتماعی نوشت.
تحلیلگران میگویند نفوذ فرانسه بر اسرائیل، به هیچ وجه بیشتر از نفوذ آن بر آمریکا نیست. اما آنها معتقدند این امر نباید مانع ماکرون و سایر رهبران اروپایی شود تا نظر خود را درباره جهت عملیات نظامی اعلام کنند، حتی اگر باعث تنش با ترامپ شود.
مارک لئونارد، مدیر شورای روابط خارجی اروپا، گفت: «آنها باید این کار را انجام دهند زیرا سیاستمداران منتخب هستند. وانمود کردن اینکه کنترلی بر اوضاع ندارید، برای مردم اروپا خوب نخواهد بود. آنها بالفعل بیتاب و ناامید هستند.»
در حالیکه رهبران اروپایی در آغاز جنگ صدای کمی داشتند، تحلیلگران میگویند ممکن است با ادامه جنگ، جسورتر شوند، زیرا اروپا بیشتر از آمریکا از پیامدهای تجزیه ایران متأثر خواهد شد.
توماس رایت، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، گفت: «اگر فروپاشی واقعی، تجزیه یا جریان پناهندگان از ایران رخ دهد، تأثیر بزرگی بر اروپا خواهد داشت. آیا آنها با دولت همکاری میکنند تا ترامپ را نسبت به این سناریو آگاهتر کنند و از آن جلوگیری کنند؟»
