ایران میتواند یورانیوم را از مکانی که سال گذشته ایالات متحده بمباران کرده بود، بازیابی کند
سرنوشت یورانیوم با غنای زیاد و گزینههای تأمین آن، به مسألهای حیاتی برای ادارهٔ ترامپ تبدیل شده است.
نویسندگان: جولین ای. بارنز، تایلر پیجر، کریستیان تریبِرت، اریک اشمیت و رونن برگمن
منبع: نیویارک تایمز
۸ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۷ حوت ۱۴۰۴
ترجمه:سمیر بیات
———————————
بنا بر گفته چند مقام مطلع از گزارشهای طبقهبندی شده، ادارات اطلاعاتی امریکا دریافتهاند که ایران یا احتمالاً گروه دیگری میتواند ذخیرهٔ اصلی یورانیوم با غنای زیاد ایران را بازیابی کند، حتی اگر این ذخیره در زیر سایت هستهای اصفهان توسط حملات سال گذشتهٔ آمریکا مدفون شده باشد.
مقامات مطلع از اطلاعات گفتهاند که اکنون ایران میتواند از طریق یک نقطهٔ دسترسی بسیار باریک به یورانیوم دست یابد. هنوز مشخص نیست که ایران چقدر سریع میتواند یورانیوم را منتقل کند، که به صورت گاز بوده و در کانتینرها ذخیره شده است.
مقامات آمریکایی گفتهاند که سازمانهای جاسوسی آمریکا همواره سایت اصفهان را تحت نظر دارند و از توانایی بالایی برخوردارند تا هر تلاش ایران یا گروههای دیگر برای انتقال یورانیوم را شناسایی و واکنش نشان دهند.
این ذخیرهٔ یورانیوم، در صورتی که ایران تصمیم بگیرد به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند، یک پایهٔ کلیدی خواهد بود.
با توجه به آشفتگی ایران ناشی از حملات مستمر آمریکا و اسرائیل، سرنوشت یورانیوم و گزینههای تأمین آن، به مسألهای حیاتی برای ادارهٔ ترامپ تبدیل شده است.
روز شنبه، خبرنگاران در طیاره ای Air Force One از رئیسجمهور ترامپ پرسیدند که آیا او به فرستادن نیروهای زمینی برای تأمین یورانیوم با غنای زیاد فکر میکند یا خیر.
ترامپ پاسخ داد: «همین حالا ما آنها را به شدت تضعیف میکنیم، اما هنوز به سراغ یورانیوم نرفتهایم. اما ممکن است بعداً کاری انجام دهیم. الان این کار را نمیکنیم.»
نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، روز شنبه گفت که تصمیم به جنگ با ایران تا حدی ناشی از تصمیم دولت ایران برای دفن پروژههای هستهای و موشکی خود به عمقی بود که «در برابر هر حملهای مصون» باشند.
ایالات متحده سال گذشته پس از جنگ ۱۲ روزه، زمانیکه سایتهای هستهای ایران زیر بمباران شدید قرار گرفتند، تلاش نکرد یورانیوم را بازیابی کند. آقای ترامپ تصمیم گرفت که انجام چنین کاری در آن زمان بسیار خطرناک خواهد بود.
هرگونه فرستادن نیروهای زمینی — احتمالاً کماندوهای عملیات ویژه — بسیار پرریسک خواهد بود. مقامات آمریکایی گفتهاند که کمپاین هوایی علیه ایران باید برای چند روز ادامه یابد تا دفاعهای ایران بیشتر تضعیف شود، پیش از هر تصمیم نهایی درباره امکانپذیری چنین حملهای.
گزینهٔ انجام حمله به سایتهای هستهای پیشتر توسط سمافور گزارش شده بود. روزنامهٔ نیویورک تایمز در جنوری گزارش داد که آقای ترامپ در حال بررسی فرستادن تیمهای کماندو به ایران بود.
روز شنبه، ترامپ به خطرات اشاره کرد و گفت که نیاز است برای اجرای چنین عملیاتی صبر کنند: «میگویم اگر ما چنین کاری انجام دهیم، آنها به اندازهای تضعیف خواهند شد که دیگر قادر به جنگ زمینی نخواهند بود.»
این مقاله بر پایهٔ مصاحبه با مقامات آمریکایی و افراد مطلع از ارزیابیهای اطلاعاتی درباره ذخیرهٔ یورانیوم ایران نوشته شده است. این افراد به دلیل حساسیت اطلاعاتی خواستند نامشان فاش نشود.
در هفتههای اخیر، پیش از آغاز کمپاین نظامی فعلی، مقامات آمریکایی درباره گزینههای مختلف برای تأمین اورانیم یا جلوگیری از دسترسی ایران به آن بحث کردهاند.
همانطور که اظهار نظرهای عمومی آقای ترامپ نشان داد، او هنوز تصمیمی برای فرستادن نیروهای زمینی برای تأمین یورانیوم نگرفته و در حال بررسی گزینههای مختلف است. یک مقام ارشد گفت که حملهٔ کماندوها در برنامهٔ فعلی جنگ ایران لحاظ نشده است.
همچنین ممکن است دولت آمریکا امیدوار باشد که تهدید آشکار عملیات زمینی ایران را مجبور کند تا ذخیرهٔ خود را به عنوان بخشی از مذاکرات برای پایان جنگ تسلیم کند.
ایران حدود ۹۷۰ پوند یورانیوم با غنای زیاد دارد که بخش عمدهٔ آن در اصفهان نگهداری میشود، بنا بر گفته مقامات آمریکایی. ذخیرهٔ فعلی تا ۶۰ درصد غنی شده و برای ساخت سلاح باید تا ۹۰ درصد غنی شود، اما این مرحله نسبتاً آسان است اگر سانتریفیوژهای ایران عملیاتی باشند.
البریج کلبی، مقام ارشد سیاستگذاری پنتاگون، در اوایل هفته در پاسخ به پرسشی درباره میزان تمرکز تحلیلگران دولتی بر یورانیوم غنیشده گفت: «بدون وارد شدن به جزئیات، مشخص است که ما همیشه تمرکز زیادی بر آن داریم.»
پیش از حملات آمریکا در جون گذشته، مقامات ایرانی برای محافظت از سایتهای هستهای اقدام کردند و خاک به ورودیهای تاسیسات زیرزمینی، از جمله شبکه تونلهای اصفهان که یورانیوم در آن نگهداری میشد، ریختند.
هنگامی که آمریکا حملات را آغاز کرد، از بزرگترین سلاح موجود در زرادخانهٔ متعارف خود، Massive Ordnance Penetrator، برای ضربه زدن به تاسیسات زیرزمینی نطنز و فردو استفاده کرد، اما پایگاه اصفهان با موشکهای کروز تاماهاوک هدف قرار گرفت.
علاوه بر ذخیرهٔ یورانیوم، اصفهان محل راکتور آزمایشی ایران و تاسیساتی بود که در آن گاز یورانیوم به فلز متراکم تبدیل میشد. این فرایند، که متالیزاسیون نامیده میشود، مرحلهای حیاتی در تولید سلاح هستهای است.
به زودی پس از حمله، ماهوارههای جاسوسی با وضوح بالا دریافتند که ایران تجهیزات حفاری را به اصفهان منتقل کرده و دسترسی به تونلهای زیرزمینی را آغاز کرده است، بنا بر گفته مقامات آمریکایی و دیگر افراد مطلع.
تصاویر ماهوارهای نشان داد که ایرانیان خاک وارد شده به ورودی تونلها و بقایای ناشی از حملات تاماهاوک را منتقل میکنند.
تحلیل تصاویر ماهوارهای تجاری توسط تیم تحقیقات تصویری نیویورک تایمز به نتایج مشابه رسید و شواهدی از حفر خاک در چند منطقه اصفهان یافت.
در یک محل، درست شمال تاسیسات اصلی، تصاویر ماهوارهای نشاندهندهٔ حرکت چند دستگاه حفاری است. تصاویر نشان میدهد که کارگران یک گودال حفر کرده، یک شیء ناشناس زیر پارچهای قرار داده و سپس آن را دفن کردهاند.
در محل دیگری در شمالشرق تاسیسات، فعالیت چندانی نبود تا ماه گذشته که تصاویر ماهوارهای نشان داد یک جرثقیل خاک را به داخل کامیون منتقل میکند.
مقدار زیادی خاکبرداری در چندین ورودی تونل در تصاویر ماهوارهای فبروری دیده شد، از جمله تونلی در سمت غرب، همانطور که در یک تایم لپس تصاویر ماهوارهای تجاری مشاهده شد.
مشخص نیست که آیا خاک به محل دفن برده شده یا برای محافظت ورودی تونلها از حملات آینده منتقل شده است.
اوایل امسال، پژوهشگران موسسه علوم و امنیت بینالمللی نیز افزایش فعالیت در جاده منتهی به ورودی تونلها را مشاهده کردند. آنها در گزارشی پیشنهاد کردند که برخی ورودیهای تونل با خاک پوشانده میشوند، احتمالاً به عنوان آمادهسازی برای حملات، مشابه اقدامات ایران پیش از حملات جون ۲۰۲۵.
