زنان افغانستان در هشتم مارچ: سکوت تلخ طالبان و مقاومت جهانی
امروز هشتم مارچ، روز جهانی زن، در افغانستان نه جشن بود و نه پیام امید، بلکه یادآور محدودیت، سرکوب و بیعدالتی علیه زنان شد. در حالی که خبرنگاران زن زیر فشار طالبان مجبور به فعالیت مخفیانه هستند، سازمانهای بینالمللی و مقامات جهانی هشدار دادند که آینده کشور بدون مشارکت زنان به شدت آسیبپذیر است.
خبرگزاری آگاه:
سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) در روز جهانی زن بر نقش حیاتی زنان در افغانستان تأکید کرده است. این سازمان اعلام کرد که توانمندسازی زنان نه تنها امنیت غذایی خانوادهها را تقویت میکند، بلکه کل جامعه را پایدارتر و مقاومتر میسازد. به گفته فائو، زنان افغان با وجود محدودیتهای شدید در دسترسی به منابع، آموزش و حمایت، همچنان نقش اساسی در تولید غذا و تغذیه خانوادهها ایفا میکنند.
همزمان، نظرسنجی سال ۲۰۲۵ سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) نشان میدهد که تنها ۶.۹ درصد خبرنگاران زن میتوانند فعالیت رسانهای آشکار داشته باشند، در حالی که بیش از ۳۲ درصد بهصورت مخفیانه فعالیت میکنند. بسیاری از این خبرنگاران برای حفظ امنیت خود ناچار به خودسانسوری هستند و اغلب با نام مستعار یا از طریق کانالهای رمزگذاریشده گزارش میدهند.
در واکنشهای بینالمللی، ریچارد لیندسی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، بر حمایت کامل کشورش از حقوق زنان و دختران افغان تأکید کرد و گفت که آنان در مرکز سیاست خارجی بریتانیا قرار دارند. او هشدار داد که نادیده گرفتن حقوق زنان تهدیدی برای آینده افغانستان است.
سازمان عفو بینالملل نیز هشدار داد که زنان افغانستان عملاً مجبور به نامرئی شدن شدهاند و طالبان بدون پاسخگویی به شکنجه، آزار و اذیت جنسیتی و بازداشتهای خودسرانه، محدودیتها را تشدید کردهاند. این سازمان افزود که فقدان نظارت و نظام قضایی مستقل، شرایط زنان را بهطرز خطرناکی شکننده کرده است.
حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان، نیز در پیامی به مناسبت هشتم مارچ، بازگشایی مکاتب و دانشگاهها به روی دختران و زنان را خواستار شد و تأکید کرد که توسعه و پیشرفت کشور بدون مشارکت فعال زنان امکانپذیر نیست.
سازمان ملل، از جمله برنامه اسکان بشر (UN-Habitat) و کمیساریای عالی پناهندگان (UNHCR)، نیز بر اهمیت حمایت از زنان و دختران افغان، به ویژه آوارهها و بازگرداندهشدگان، تأکید کردهاند. این نهادها هشدار دادند که محدودیتها و نبود دسترسی به خدمات اساسی، زنان را در سکونتگاههای غیررسمی آسیبپذیرتر کرده است.
سازمان UN Women اعلام کرده است که ۹۰ درصد خانوادههای تحت سرپرستی زنان افغان با کمبود غذا مواجهاند و کمکهای بشردوستانه به توانمندسازی زنان برای تأمین معیشت خانوادهها حیاتی است. اتحادیه اروپا نیز با انتشار بیانیهای، مقاومت، شجاعت و کرامت زنان افغان را «الهامبخش» خوانده و بر حمایت از مشارکت آنان در عرصههای اقتصادی کشور تأکید کرده است.
مرکز آزادی بیان افغانستان گزارش داده است که در حال حاضر تنها ۱۹۰ زن خبرنگار در سراسر کشور مشغول فعالیت هستند، در حالی که پیش از تسلط طالبان بیش از دو هزار زن در رسانهها فعال بودند. این کاهش چشمگیر نشاندهنده اثرات مستقیم محدودیتهای طالبان بر آزادی رسانهای و حضور زنان در اجتماع است.
همه این واکنشها و آمارها نشان میدهد که هشتم مارچ امسال در افغانستان فراتر از یک روز نمادین، صحنهای از مقاومت خاموش و تلاشهای مستمر زنان برای حفظ کرامت، آموزش و فعالیت اجتماعی است. با این حال، سکوت جامعه جهانی در برابر محدودیتهای طالبان و کمبود حمایتهای عملی، تهدیدی جدی برای آینده کشور به شمار میرود.
