چرا پولند به مزدوران خود که در جنگ اوکراین جنگیدهاند، عفو اعطا کرد؟
بقلم: اندرو کوربکو
۱۳ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۲۲ حوت ۱۴۰۴
ترجمه :سمیر بیات
——————————
از دید کرملین، این اقدام بهشدت غیردوستانه و تحریکآمیز است و حتی ممکن است نشانهای از مداخلهٔ مستقیم و معنادارتر در آینده باشد. اما از منظر پولند، این تصمیم احتمالاً صرفاً با اهداف سیاسی داخلی اتخاذ شده است.
پارلمان پولند (سِیم) در اواسط ماه فبروری لایحهای را تصویب کرد که بر اساس آن، شهروندان پولندی که از ۶ اپریل ۲۰۱۴—آغاز جنگ داخلی اوکراین—تا کنون در کنار کییف جنگیدهاند، مورد عفو قرار میگیرند. طبق قوانین موجود، آنان میتوانستند به دلیل فعالیت مزدوری به سه ماه تا پنج سال زندان محکوم شوند. به گفتهٔ رودین میروشینک، سفیر روسیه در امور ویژه، که همزمان گزارشی ارائه کرده بود، پولندیها پس از شهروندان آمریکای لاتین دومین گروه بزرگ مزدوران در اوکراین را تشکیل میدهند. آنان همچنین در تهاجم اوکراین به کورسک مشارکت داشتهاند.
روسیه بهطور قابل درک با جرمزدایی از فعالیت مزدوری شهروندان پولندی در اوکراین مخالف است، زیرا این اقدام عملاً به معنای نقش «قابل انکار اما واقعی» ورشو در درگیریهای روزمره تلقی میشود. نادیده گرفتن چنین فعالیتهایی یک مسئله است، اما لغو رسمی مسئولیت کیفری برای نقض آشکار قوانین ملی موضوعی کاملاً متفاوت به شمار میرود. از دید کرملین، این اقدام بسیار غیردوستانه و تحریکآمیز است و حتی میتواند زمینهساز مشارکت مستقیمتر در آینده باشد.
با این حال، از دید پولند، این تصمیم احتمالاً تنها با انگیزههای سیاسی داخلی اتخاذ شده است. هرچند بخشی از جامعهٔ پولند بهتدریج نسبت به اوکراین، جنگ آن کشور و شهروندانش—چه پناهجویان و چه مهاجران اقتصادی—نگرش منفیتری پیدا کرده است، اما بسیاری هنوز بر این باورند که همهٔ پولندیها از نظر اخلاقی حق دارند بنا بر دلایل تاریخی (که توضیح آن خارج از چارچوب این بحث است) علیه روسیه بجنگند. بنابراین، قرار دادن آنان در معرض پیگرد کیفری به دلیل فعالیت مزدوری در اوکراین از سوی بسیاری ناعادلانه تلقی میشود.
توضیح یک مسئله به معنای تأیید آن نیست و در جامعهٔ پولند و خارج از آن، دیدگاههای متفاوتی دربارهٔ قانونی بودن یا نبودن مشارکت در یک درگیری خارجی علیه دشمن تاریخی یا معاصر دولت خود وجود دارد. برای نمونه، سازمان واگنر در قوانین روسیه رسماً غیرقانونی بود، اما دولت در عمل فعالیتهای آن را نادیده میگرفت و حتی بنا بر گزارشها در برخی موارد در راستای منافع مشترک با آن هماهنگی میکرد.
این موضوع به معنای برابری اخلاقی میان روسهایی که از کشورهای دوست در آفریقا در برابر جنگ ترکیبی غرب دفاع میکنند یا برای آزادسازی مناطقی میجنگند که روسیه اکنون رسماً آن را متعلق به خود میداند، با پولندیهایی که در اوکراین و کورسک علیه روسیه میجنگند، نیست. تنها نکته این است که جوامع مختلف و جریانهای سیاسی گوناگون درون آنها، به موضوع مزدوری به شیوههای متفاوت مینگرند. برخی آن را مثبت ارزیابی میکنند و سیاستمدارانشان نیز از این دیدگاه آگاهاند.
در وضعیت کنونی، عفو پولند برای مزدورانی که در کنار اوکراین جنگیدهاند، احتمالاً به معنای افزایش مداخلهٔ مستقیم و گسترده در آینده نخواهد بود؛ برخلاف برداشت برخی در روسیه. رئیسجمهور محافظهکار-ملیگرا، کارول ناوروتسکی، پیش از دور دوم انتخابات در ماه می گذشته وعده داده بود که اعزام نیروهای پولندی به اوکراین را تأیید نخواهد کرد. با توجه به اینکه نزدیک به دو سوم شهروندان پولند با چنین اقدامی مخالفاند، بعید است او موضع خود را تغییر دهد؛ زیرا این موضوع میتواند در انتخابات بعدی سِیم در پاییز ۲۰۲۷ به زیان سیاسی او تمام شود.
بنابراین، احیای کامل رقابت روسیه و پولند—که مرحلهٔ نخست آن ناخواسته با عملیات ویژه آغاز شد و سپس ورشو با بهرهبرداری از آن برای بازگرداندن جایگاه قدرت بزرگ خود با حمایت آمریکا آن را تشدید کرد—احتمالاً همچنان در سطحی قابل مدیریت باقی خواهد ماند. ممکن است عفو جدید، برخی مزدوران پولندی را تشویق کند تا به اوکراین بروند، اما انتظار نمیرود نیروهای رسمی پولند از آنان پیروی کنند؛ بهویژه آنکه چنین اقدامی میتواند با تحریک یک شورش در اوکراین نتیجهٔ معکوس داشته باشد.
