جنگ ایران آزمونی تازه برای استراتژی روته دربارهٔ ناتو و ترامپ

نوشتهٔ ویکتور جک

منبع: پولیتیکو

۱۹ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۲۸ حوت ۱۴۰۴

⸻———————

استراتژی آزموده و اثبات‌شدهٔ مارک روتِه در برخورد با دونالد ترامپ اکنون با چالشی جدی روبرو شده است، زیرا جنگ امریکا در ایران شکاف‌های تازه‌ای در درون ناتو ایجاد کرده است.

سه‌شنبه، ترامپ متحدان ناتو را «بسیار نادان» خواند زیرا آن‌ها از درخواست او برای حمایت نظامی در تأمین تنگهٔ حیاتی هرمز سرپیچی کردند. او هشدار داد که بازنگری در نقش امریکا در این ائتلاف «قطعاً چیزی است که باید به آن فکر کرد».

در واکنش، روتِه که دبیرکل ناتو است، همان رویکرد پیشین خود را پیش گرفته: از انتقاد علنی از ترامپ خودداری کرده و پشت صحنه برای یافتن راه‌حل تلاش می‌کند.

یک دیپلمات ناتو به شرط ناشناس ماندن گفت:

«او محاسبه کرده که اکنون فایده‌ای ندارد که علنی صحبت کند. بهتر است حداقل در ظاهر آرام بماند.»

-چالش‌های ناتو در بحران ایران

با وجود خواست‌های ترامپ، ناتو قدرت چندانی برای دخالت در ایران ندارد و تمایل متحدان برای مشارکت محدود است. طولانی شدن جنگ همچنین منابع ناتو را از وظایف اصلی آن—پشتیبانی از اوکراین و آمادگی برای احتمال درگیری با روسیه—مصرف می‌کند.

پیتِر وزمان، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ صلح استکهلم، می‌گوید:

«مشخص است هر آنچه در خاورمیانه استفاده می‌شود، به‌ویژه سیستم‌های دفاع هوایی، احتمالاً باید جایگزین شود. این همه بر تقاضای بسیار بالای تسلیحات در اروپا اضافه می‌شود.»

ناتو تاکنون از اظهار نظر رسمی خودداری کرده است.

-روتِه و حفظ اتحاد ناتو

روتِه تا کنون موفق شده است با دادن پیروزی‌های کلیدی به ترامپ—مانند افزایش هزینه‌های دفاعی توسط متحدان و مهار تلاش ترامپ برای الحاق گرینلند—ناتو را از فروپاشی بازدارد.

وی در خصوص مناقشات بین متحدان گفت:

«وقتی میان متحدان بحث می‌شود، من همیشه سعی می‌کنم کمی محتاط بمانم تا بتوانم در صورت لزوم کمی کمک کنم.»

با این حال، برخی نمایندگان اروپایی روتِه را متهم کرده‌اند که بیش از حد به ترامپ نزدیک شده و علیه متحدان دیگر طرفداری می‌کند.

-محدودیت‌ها و پیامدهای بلندمدت

روتِه با محدودیت‌هایی جدی روبه‌رو است:

• نبود اجماع میان متحدان بر سر جنگ ایران

• ناتو حق دفاع جمعی را فقط برای حمله مستقیم به اعضا اعمال می‌کند، نه برای درگیری‌های خارج از محدودهٔ نظامی

• واشنگتن هیچ خواستهٔ رسمی از ناتو نکرده و تنها درخواست همکاری ضمنی داشته است

در حالیکه جنگ وارد هفتهٔ سوم خود شده، بی‌عملی نیز برای ناتو خطرناک است. امریکا تجهیزات و طیاره های F-35 را از تمرین ناتو در ناروی خارج کرده و بریتانیا کشتی HMS Dragon را به شرق مدیترانه منتقل کرده است.

درگیری با پهپادها و موشک‌های ایران موجب مصرف ذخایر موشک‌های دفاع هوایی اروپا شده و برنامه‌های ناتو برای تقویت دفاع هوایی را تضعیف کرده است. فرانسه هشدار داده است که ذخایر موشک‌های MICA به‌سرعت کاهش می‌یابد.

پیتِر وزمان می‌گوید:

«ممکن است تنها چند هفته طول بکشد تا کشورهای اروپایی مجبور شوند تصمیم بگیرند که سیستم‌های دفاع هوایی آینده را برای متحدان خلیج اختصاص دهند یا برای اوکراین.»

این بحران نشان می‌دهد که جنگ ایران می‌تواند هم توان عملیاتی ناتو و هم حمایت اروپا از اوکراین را تحت فشار جدی قرار دهد.