از بازارها تا نیروهای دریایی: تأخیر ترامپ در حملات به ایران چه معنایی دارد

به قلم دیوید چارتر – واشنگتن،

منبع: روزنامهٔ تایمز

۲۴ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۴ حمل ۱۴۰۵

——————————

سرعت عمل ترامپ برای آرام کردن بازارهای جهانی حتی در اشتباه املایی پست او در Truth Social مشهود بود، جایی که توضیح داد امریکا فعلاً نیروگاه‌های ایران را بمباران نخواهد کرد. در حروف بزرگ، ترامپ نوشت که «گفت‌وگوهای بسیار خوب و سازنده در مورد حل کامل و نهایی خصومت‌هایمان … ادامه خواهد یافت در طول هفته».

این پست در ساعت ۷:۲۳ صبح به وقت شرق امریکا منتشر شد و پنج روز تأخیر در حملات به زیرساخت‌های ایران اعلام شد. بازارهای اروپا که از قبل در یک سقوط شدید بودند، بلافاصله معکوس شدند و قیمت نفت نیز کاهش یافت. با باز شدن بازارهای امریکا دو ساعت بعد، معامله‌گران نفس راحت کشیدند، بدون آنکه خیلی به جزئیات مبهم ترامپ که از سوی مقامات تهران رد شده بود، توجه کنند.

در خاورمیانه و وزارت خارجه امریکا نیز تعجب وجود داشت، وقتی ترامپ گفت ایران و امریکا در حدود ۱۵ مورد توافق دارند، از جمله «عدم داشتن سلاح هسته‌ای … این مورد شماره یک، دو و سه است». ایران همیشه گفته که به دنبال سلاح هسته‌ای نیست.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، به شدت این ادعاها را رد کرده و گفت: «اخبار جعلی برای دستکاری بازارهای مالی و نفت استفاده می‌شود». برخی منابع، از جمله ویکتوریا کوتز، قالیباف را به عنوان واسطه اسرارآمیز امریکا در ایران معرفی کرده‌اند.

این دور از مانورهای ترامپ برای مجبور کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز طراحی شد. ابتدا شنبه شب با یک اولتیماتوم آغاز شد: «اگر ایران تنگه هرمز را به‌طور کامل و بدون تهدید در ۴۸ ساعت باز نکند، امریکا نیروگاه‌های آن‌ها را بمباران و نابود خواهد کرد، ابتدا بزرگترین نیروگاه!»

ایران به سرعت پاسخ داد و هشدار داد: «هر گونه تلاش دشمن برای حمله به سواحل یا جزایر ایران، به‌طور طبیعی منجر به مین‌گذاری تمامی مسیرها و خطوط ارتباطی در خلیج فارس خواهد شد».

سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ویدیویی با لحنی طنز گفت: «هی ترامپ، تو اخراج شدی. با این جمله آشنا هستی. از توجه ات ممنونیم».

ترامپ در طول آخر هفته در فلوریدا تماس‌های تیلفونی متعددی داشت و مشورت‌های دوستان و مشاوران بین‌المللی را ترکیب کرد. او یک تماس با کیر استارمر برای کمک بریتانیا در حفاظت از تنگه داشت. همچنین با عاصم منیر صحبت کرد. محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، با رئیس جمهور ایران، مسعود پزشکیان، در همان زمان که ترامپ پنج روز تأخیر را اعلام کرد، گفت‌وگو داشت. گزارش‌هایی از مذاکرات احتمالی بین نمایندگان امریکا و ایران در پاکستان نیز منتشر شد.

در طول درگیری، ترکیه و عمان با هر دو طرف در تماس بودند. بدر البوسعيدی، مورد اعتماد هر دو طرف، تلاش کرده گفت‌وگوها را پس از توقف ناگهانی حملات امریکا و اسرائیل، به مسیر اصلی بازگرداند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری امریکا، در کنار بازارها بود تا اطمینان دهد و ترامپ را نیز تشویق کند. او به NBC گفت: «گاهی باید برای کاهش تنش، ابتدا سطح تهدید را بالا برد.» این همان تاکتیک ترامپ برای آرام کردن بازارها بود وقتی به نظر می‌رسید سرمایه‌گذاران قصد خروج ناگهانی دارند.

ترامپ دلیل دیگری هم دارد تا تمرکز را به مذاکرات و حل احتمالی جنگ بازگرداند: نگرانی از تمرکز بر کشتی طیاره بردار آسیب‌دیده، USS Gerald R. Ford. این کشتی برای تعمیر به کرت رفته و توضیح رسمی درباره آتش‌سوزی در لباسشوی ‌خانه با شک و تردید روبرو شده است.

ترامپ پس از ترک فلوریدا گفت پاسخ ایران به تکذیب مذاکرات این است که «خودشان را در روابط عمومی بهتر کنند»، که نشاندهنده جنگ کلامی بود تا تبادل واقعی اطلاعات.

ترامپ افزود: «ما نقاط عمده توافق داریم، شاید منتقل نشده باشد» — که نشان می‌دهد هر کسی که امریکا با او صحبت کرده، مستقیماً با ایران مذاکره نکرده است.

او سپس سردرگمی بیشتری ایجاد کرد: «ما گفت‌وگوهای بسیار قوی داشتیم، آقای [استیو] ویتکوف و آقای [جارد] کوشنر آن‌ها را انجام دادند.» اما ایران این دو را رد کرده و معتقد است آن‌ها در فبروری مذاکرات ساختگی ترتیب دادند تا امریکا و اسرائیل زمان برای آماده‌سازی جنگ داشته باشند.

فرصت کمی وجود داشت که آن‌ها دوباره از سوی مقامات ارشد ایران پذیرفته شوند. ویتکوف و کوشنر آخر هفته در فلوریدا با هیئت اوکراینی دیدار داشتند و سپس ویتکوف به اسلام‌آباد رفت تا ببیند آیا مذاکره‌کننده ایرانی به فشار ترامپ پاسخ می‌دهد یا خیر.

با تمدید اولتیماتوم ۴۸ ساعته، ترامپ زمان خرید و بازارها را آرام کرد، که در کاخ سفید بسیار دنبال می‌شود. ویکتوریا کوتز گفت: «این یک توقف حساب‌شده است — رئیس جمهور هیچ چیزی را از دست نمی‌دهد اگر همین حالا نیروگاه‌های آن‌ها را بمباران نکند.»

او افزود که تا پایان پنج روز، اولین گروه از تفنگداران دریایی امریکا به خلیج فارس خواهند رسید و ترامپ می‌تواند گزینه تصرف جزیره مهم خارگ را در نظر بگیرد.

ترامپ اغلب متهم به عقب‌نشینی می‌شود، اما این بار با وجود تأخیر، تهدید اصلی را دنبال کرده است. اولتیماتوم ۴۸ ساعته و پنج روز تمدید، آخرین نمونه از یک رشته مهلت‌های تهدیدآمیز است که ترامپ برای رسیدن به اهداف استراتژیک خود ایجاد کرده و ظاهراً زمان لازم برای آماده‌سازی عملیات زمینی احتمالی را فراهم می‌کند.

گفت‌وگوهای ایران که ترامپ روز دوشنبه به تفصیل شرح داد و بازارها را آرام کرد، ظاهراً به اندازه مذاکرات ماه گذشته با ویتکوف و کوشنر ارزش عملی نداشت و تنها زمان بیشتری برای آمادگی امریکا جهت جنگ خرید.