افزایش فشارهای ایدئولوژیک طالبان بر دانشگاهها؛ دانشجویان کابل به امضای تعهدنامه اجباری شدند
در ادامه محدودیتهای فزاینده بر فضای آموزشی، اسناد تازه نشان میدهد که گروه طالبان با توزیع تعهدنامه در دانشگاه کابل، دانشجویان را ملزم به رعایت مجموعهای از دستورهای رفتاری و اعتقادی کردهاند؛ اقدامی که نگرانیها از مداخله گسترده این گروه در زندگی خصوصی و آزادیهای فردی جوانان را تشدید کرده است.
خبرگزاری آگاه:
براساس اسنادی که بهتازگی در اختیار رسانهها قرار گرفته، گروه طالبان از دانشجویان دانشگاه کابل خواستهاند تا تعهد دهند تمامی دستورهای این گروه را رعایت میکنند.
در این تعهدنامهها، دانشجویان مکلف شدهاند ریش بگذارند، کلاه بپوشند، نماز را به جماعت ادا کنند و از شنیدن موسیقی خودداری نمایند. همچنان تأکید شده که آنان باید از هرگونه اصلاح موی سر برخلاف معیارهای تعیینشده طالبان پرهیز کنند.
طبق مفاد این سند، ورود بدون کلاه به دانشگاه ممنوع بوده و پوشیدن پیراهن و تنبان برای دانشجویان الزامی عنوان شده است. از دانشجویان خواسته شده این تعهدنامه را امضا کنند؛ اقدامی که به گفته منابع، با فشار و اجبار همراه است.
گزارشها نشان میدهد که این دستور تنها محدود به دانشگاه دولتی کابل نیست و به دانشجویان دانشگاههای خصوصی نیز ابلاغ شده است.
پیش از این نیز شماری از دانشجویان در هرات از اعمال فشارهای مشابه و تحمیل تعهدنامههای اجباری خبر داده بودند. آنان گفتهاند که این اقدامات، نهتنها آزادیهای فردی را محدود میکند، بلکه در برخی موارد آنان را به تغییر سبک زندگی و باورهای شخصی وادار میسازد.
تحلیل آگاه:
تحمیل تعهدنامههای اجباری بر دانشجویان را میتوان بخشی از راهبرد گستردهتر طالبان برای کنترل ساختارهای آموزشی و بازتعریف هویت اجتماعی نسل جوان دانست. دانشگاه، بهعنوان یکی از آخرین فضاهای نسبتاً باز برای تبادل فکر، اکنون در معرض نظارت ایدئولوژیک شدید قرار گرفته است.
این رویکرد، در کوتاهمدت ممکن است به تثبیت نظم مورد نظر طالبان کمک کند، اما در میانمدت پیامدهای عمیقی بر سرمایه انسانی کشور خواهد گذاشت. محدودسازی آزادیهای فردی و تحمیل سبک زندگی واحد، خطر فرار مغزها، کاهش انگیزه تحصیل و تضعیف کیفیت آموزشی را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، گسترش این سیاست به دانشگاههای خصوصی نشان میدهد که طالبان بهدنبال یکدستسازی کامل نظام آموزشی هستند؛ روندی که میتواند فاصله افغانستان با معیارهای آموزشی منطقه و جهان را بیش از پیش افزایش دهد.
در چنین شرایطی، آینده نسل جوان—که پیشتر نیز با محدودیتهای گسترده بهویژه در حوزه آموزش دختران مواجه بوده—در هالهای از ابهام قرار دارد و نیازمند توجه جدی نهادهای داخلی و بینالمللی است.
