رقابت داغ آسیاییها برای نفت روسیه در سایه بحران انرژی ناشی از جنگ ایران؛ بازار جهانی در وضعیت شکننده
با تشدید بحران انرژی در پی جنگ یکماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، کشورهای آسیایی برای تأمین نیازهای نفتی خود به سمت بازار روسیه هجوم بردهاند؛ رقابتی که همزمان با محدود شدن عرضه جهانی، فشار تازهای بر بازار انرژی وارد کرده است.
خبرگزاری آگاه:
بر اساس گزارش خبرگزاری Associated Press به قلم آنتون ال. دلگادو، چان هو-هیم و آنیرودا غوسال، اختلال در عرضه نفت بهدنبال جنگ ایران باعث شده بخش قابل توجهی از جریان انرژی جهانی دچار بیثباتی شود و کشورهای آسیایی برای جبران کمبود، به نفت روسیه روی بیاورند.
در این گزارش آمده است که ایران با ایجاد محدودیت در مسیرهای کلیدی صادرات نفت، از جمله تنگه هرمز، فشار قابل توجهی بر بازار جهانی وارد کرده است؛ مسیری که بخش مهمی از انرژی مصرفی آسیا از آن تأمین میشد.
همزمان، افزایش ناامنی در مسیرهای دریایی و ورود بازیگران جدید منطقهای به درگیریها، وضعیت عرضه نفت را پیچیدهتر ساخته است؛ بهگونهای که برخی کشورها ناگزیر به بازنگری در سیاستهای وارداتی خود شدهاند.
بر بنیاد این گزارش، در پی کاهش دسترسی به نفت خاورمیانه، کشورهای آسیایی از جمله چین، هند و ترکیه همچنان در صدر خریداران نفت روسیه قرار دارند و اکنون برخی کشورهای جنوب شرق آسیا مانند فیلیپین، اندونزیا، تایلند و ویتنام نیز به این بازار روی آوردهاند.
در همین حال، ایالات متحده بهگونه موقت برخی محدودیتهای مرتبط با حمل نفت روسیه را برای جلوگیری از بحران انرژی در آسیا کاهش داده است؛ اقدامی که به افزایش جریان صادرات نفت روسیه در بازار جهانی کمک کرده است.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند که ظرفیت صادرات روسیه محدود است و این کشور نمیتواند بهتنهایی کمبود ناشی از اختلال در عرضه خاورمیانه را جبران کند.
فشار بر کشورهای واردکننده
در بخشی از گزارش آمده است که برخی کشورها، بهویژه در جنوب شرق آسیا، با فشارهای جدی اقتصادی روبهرو شدهاند. فیلیپین بهعنوان نمونه، برای نخستین بار در سالهای اخیر به واردات نفت روسیه روی آورده و حتی در بخشهایی از اقتصاد خود با احتمال سهمیهبندی سوخت مواجه شده است.
افزایش قیمت انرژی در تایلند، فشار بر صنایع و حملونقل را نیز تشدید کرده و نگرانیها درباره انتقال این فشار به بازار کالاهای اساسی را افزایش داده است.
تحلیل آگاه
تحولات اخیر نشان میدهد که بحران انرژی در حال عبور از یک مرحله منطقهای به یک وضعیت جهانی است. محدود شدن عرضه از خاورمیانه، بهویژه در شرایط بیثباتی ناشی از جنگ ایران، زنجیره تأمین انرژی را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
در چنین شرایطی، بازار نفت بیش از آنکه بر اساس منطق عرضه پایدار عمل کند، به رقابت سیاسی و ژئوپولیتیک میان قدرتها وابسته شده است. ورود گسترده کشورهای آسیایی به بازار روسیه نیز نشانهای از تغییر موقت اما مهم در نقشه انرژی جهان است.
اگر این روند ادامه یابد، وابستگی کشورها به منابع جایگزین و مسیرهای غیرسنتی افزایش خواهد یافت؛ روندی که میتواند ساختار قیمتگذاری جهانی انرژی را در ماههای آینده بیش از پیش بیثبات سازد.
