تحلیل: حوثیها اکنون وارد جنگ شدهاند — اما تا چه حد؟
گروه نیابتی ایران در یمن میتواند اگر دریای سرخ را هدف قرار دهد، بحران بازار انرژی را از بد به فاجعهبار تبدیل کند
نوشته: کیت جانسون، خبرنگار Foreign Policy در زمینه ژئواقتصاد و انرژی
منبع: فارن پالیسی
۳۱ مارچ ۲۰۲۶ مطابق ۱۱ حمل ۱۴۰۵
—————————-
با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به ماه دوم، به نظر میرسد تهران سرانجام دست چپ خود را وارد میدان کرده است.
آخر هفته گذشته، شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن پس از هفتهها تهدید به ورود به جنگ، با حمله موشکی ناکام به جنوب اسرائیل وارد نبرد شدند. کارشناسان هشدار میدهند که دخالت گستردهتر حوثیها در جنگ میتواند بازارهای انرژی که پیش از این ناپایدار بودند را متلاطم کرده و فشار بیشتری بر نیروهای آمریکایی وارد کند، به ویژه اگر آمریکا آماده اقدامات زمینی علیه ایران شود. بزرگترین تهدید این است که حوثیها حملات قبلی خود به کشتیها در دریای سرخ را تکرار کنند؛ مسیری که اکنون تنها راه خروج نفت محبوس در خلیج فارس است.
مجدی المذحجی، رئیس و هم بنیانگذار مرکز مطالعات راهبردی صنعا، میگوید: «دخالت حوثیها یک تحول مهم و بالقوه خطرناک است — حتی اگر در این مرحله عمدتاً نمادین باشد. اگر خطرات تهران افزایش یابد، حوثیها دخالت خود را به طور قابل توجهی تشدید خواهند کرد و احتمالاً مستقیم به تنگه بابالمندب حمله کرده و جریان انرژی در دریای سرخ را مختل خواهند ساخت.»
سؤال درباره دخالت احتمالی حوثیها از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه مطرح بوده است. ایران سالها از حوثیها حمایت کرده، آنها را مسلح کرده و به عنوان نیابتی کلیدی در جنوب شبهجزیره عربستان به کار گرفته است. گاهی حوثیها با عربستان، رقیب منطقهای ایران، میجنگیدند و گاهی نیز از موقعیت خود برای تهدید عبور کشتیها از تنگه بابالمندب استفاده میکردند، گذرگاهی باریک بین دریای سرخ و دریای عرب و مسیر طبیعی تمام کشتیهای عبوری از کانال سوئز. بین ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵، در جریان جنگ اسرائیل با غزه، حوثیها تقریبا عبور و مرور در دریای سرخ را با حملات پراکنده متوقف کردند، با وجود بمباران شدید دریایی و هوایی آمریکا.
اما در این جنگ، حوثیها تا مدتی سکوت کرده بودند. در روزهای اخیر، سخنگویان حوثی اعلام کردهاند که با افزایش فشار بر ایران — از جمله هزاران نیروی زمینی آمریکایی که برای حمله احتمالی به خاک ایران مستقر شدهاند — ممکن است وارد میدان شوند.
سؤال این است که آیا ورود حوثیها نشانه یک حمله دوگانه به جریانهای انرژی جهان است یا صرفاً روشی برای خوشنودی تنها حامی آنها، یعنی ایران، است.
از ۲۰۲۲، حوثیها از مقابله مستقیم با عربستان خودداری کردهاند؛ با وجود توقف مذاکرات، مسئولان حوثی هنوز امیدوارند ریاض از دولت تحت کنترل آنها در شمال غرب یمن حمایت مالی کند. اما ندای ایران قویتر است.
مجدی المذحجی میگوید: «در لحظات سرنوشتساز، حوثیها احتمالاً بیشتر با شریک استراتژیک اصلی خود در تهران همسو خواهند شد، با توجه به نقش مرکزی ایران در توسعه سیاسی، نظامی و امنیتی آنها و همگرایی ایدئولوژیکشان. هدف قرار دادن داراییهای سعودی، تانکرهای نفت یا حتی کشتیهای بینالمللی، گام بعدی محتمل در افزایش تنش است، به ویژه اگر آمریکا اقداماتی جدی مانند حمله به زیرساختهای انرژی ایران، کنترل یا بازگشایی اجباری تنگه هرمز یا هدف قرار دادن نقاط کلیدی مانند جزیره خارگ انجام دهد.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دوشنبه در شبکههای اجتماعی تهدید کرده است: «پیشرفت زیادی حاصل شده اما اگر به هر دلیلی توافق بهزودی حاصل نشود و تنگه هرمز فوراً باز نشود، ما اقامت خود در ایران را با نابود کردن کامل همه نیروگاههای برق، چاههای نفت و جزیره خارگ (و احتمالاً تمام تأسیسات آبشیرینکن!) پایان خواهیم داد.»
اگرچه حوثیها در یک ماه گذشته در جنگ ایران غایب بودهاند، اما در جبهه داخلی خود غیرفعال نبودهاند. Middle East Forum گزارش داده است که حوثیها به طور فعال به سمت مناطق تحت کنترول رقیب در ساحل جنوب غربی حرکت کردهاند، مناطقی که در صورت اشغال، نقاط مرتفع و مکانهای مناسب برای حمله به تنگه بابالمندب را در اختیار آنها قرار میدهد. حوثیها حتی در جریان کمپین دو ساله خود علیه کشتیهای دریای سرخ چنین پیشرویهای ساحلی انجام نداده بودند.
دخالت گستردهتر حوثیها، به ویژه تهدید تنگه بابالمندب، نگرانکننده است زیرا این تنگه تنها مسیر خروجی است که تاکنون تحت کنترول محکم ایران در تنگه هرمز قرار نگرفته است.
از آغاز جنگ اخیر ایران، عربستان سعودی، بزرگترین تولیدکننده نفت منطقه، حدود ۵ میلیون بشکه نفت روزانه — نیمی از تولید خود — را از طریق شبهجزیره به پایانههای نفتی دریای سرخ منتقل کرده است. این بدان معناست که بحران هرمز تنها ۱۰ میلیون بشکه نفت روزانه را مسدود کرده، نه کل ۱۵ میلیون بشکه. اگر حوثیها به طور کامل وارد شوند، تقریباً هیچ تانکری به اقتصادهای آسیایی که در بحران انرژی دست و پنجه نرم میکنند، نخواهد رسید. حتی تهدید به ورود کامل، میتواند بازار را وحشتزده کرده و قیمت نفت را فراتر از ۱۱۵ دلار فعلی برساند.
مجدی المذحجی میگوید: «حتی اختلالات محدود یا گاهبهگاه در دریای سرخ میتواند اثرات بسیار بزرگ بر بازار انرژی داشته باشد، بهویژه با توجه به حساسیت شرایط فعلی.»
بیش از یکماه پس از آغاز جنگ، اهداف آمریکا تحقق نیافته، مأموریتهای احتمالی افزایش یافته و دشمنان نیز در حال گسترش هستند. برای دولت ترامپ، یافتن راهی برای بازگرداندن و تضمین جریان آزاد انرژی از یک سرگرمی فرعی به تنها مسئله اصلی تبدیل شده است — اما هنوز راه حلی در چشمانداز نیست.
