کشف مواد مخدر صنعتی در مرز ایران چهار برابر شد؛ قاچاق از افغانستان همچنان ادامه دارد
مقام‌های مرزبانی ایران می‌گویند کشفیات مواد مخدر صنعتی در مرزهای خراسان رضوی با افغانستان در شش ماه نخست سال جاری، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، چهار برابر افزایش یافته است. هم‌زمان، گزارش‌ها و دیدگاه‌های کارشناسان از ادامه قاچاق و نگرانی درباره گسترش تولید مواد صنعتی در افغانستان حکایت دارند.
بر بنیاد اظهارات فرمانده مرزبانی خراسان رضوی، در این مدت حدود یک‌ونیم تُن مواد مخدر، شامل تریاک، هرویین و مواد صنعتی، در مرزهای این ولایت کشف شده است. به گفته او، نزدیک به ۳۰ درصد مواد ضبط‌شده صنعتی بوده و کشفیات شیشه افزایش یافته است. این آمار، میزان مواد کشف‌شده را نشان می‌دهد و به‌تنهایی حجم واقعی تولید یا قاچاق را مشخص نمی‌کند. گزارش درباره کشفیات مرزی ایران
در گزارش‌هایی که دیدگاه کارشناسان مبارزه با مواد مخدر را بازتاب داده‌اند، قاچاق این مواد یکی از منابع مالی طالبان خوانده شده است. در همین گزارش‌ها ادعا شده که لابراتوارهای پروسس مواد مخدر در داخل افغانستان فعالیت دارند و بخشی از این فعالیت‌ها پیش‌تر در مناطق قبایلی پاکستان انجام می‌شد. این ادعاها به‌گونه مستقل در اطلاعات موجود تأیید نشده‌اند.
این کارشناسان همچنین می‌گویند در کنار مواد مخدر سنتی، تولید و قاچاق مواد صنعتی، از جمله شیشه و تابلیت‌های نشه‌آور، به نگرانی جدی تبدیل شده است. آنان فساد اداری و رابطه قاچاق‌بران با افراد بانفوذ را از عواملی می‌دانند که می‌تواند مانع مبارزه مؤثر با این تجارت شود.
با این حال، آمار سازمان ملل تصویر یک‌سانی از همه انواع مواد مخدر ارائه نمی‌کند. بر اساس سروی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، کشت خشخاش در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال پیش ۲۰ درصد کاهش یافته است؛ اما این نهاد درباره افزایش تولید و قاچاق مواد صنعتی، به‌ویژه متامفتامین، هشدار داده است. سروی تریاک افغانستان در سال ۲۰۲۵، UNODC
فقر، بیکاری، ناامنی، خشک‌سالی، تغییرات اقلیمی و نبود بازار مناسب برای فروش محصولات زراعتی نیز از عواملی دانسته می‌شوند که معیشت دهقانان را آسیب‌پذیر می‌سازند. کارشناسان اقتصادی می‌گویند بدون فراهم‌شدن بدیل‌های معیشتی و امکانات نگه‌داری محصولات، مقابله با کشت غیرقانونی دشوار خواهد بود.
یک باشنده بدخشان که نامش محفوظ مانده، می‌گوید با وجود اعلام ممنوعیت از سوی طالبان، کشت خشخاش و چرس در برخی مناطق بدخشان و تخار ادامه دارد. او همچنین از افزایش ذخایر تریاک فروش‌نرفته و دسترسی جوانان و نوجوانان به مواد صنعتی ابراز نگرانی می‌کند.
ارزیابی مشترک سازمان ملل متحد و برنامه توسعه این سازمان نشان می‌دهد که مصرف مواد سنتی همچنان در افغانستان گسترده است، اما استفاده از مواد صنعتی و داروهای طبی نیز رو به افزایش است. در پاسخ‌های مردان درباره مواد رایج در محل زندگی‌شان، چرس با ۴۶ درصد و تریاک با ۱۹ درصد بیشتر یاد شده‌اند؛ تابلیت «کا» ۱۱ درصد و شیشه ۷ درصد را تشکیل می‌دادند. این ارزیابی فقر، بیکاری و مشکلات صحی و روانی را از عوامل مرتبط با مصرف مواد می‌داند. ارزیابی مصرف مواد مخدر در افغانستان، برنامه توسعه سازمان ملل
در یک گزارش میدانی درباره بازار تریاک در هلمند نیز آمده است که بهای یک کیلو تریاک پس از اعلام ممنوعیت کشت و تجارت از سوی طالبان، از سه‌هزار به ۵۰ هزار افغانی رسیده است. در آن گزارش از بازارهای شرافت، ساروان‌قلعه، سنگین، موسی‌قلعه، بهرامچه و چن‌جیر به‌عنوان مراکز خریدوفروش تریاک نام برده شده است. گزارش میدانی درباره بازار تریاک در هلمند
کاهش کشت خشخاش در آمار سازمان ملل، نگرانی‌ها درباره مواد صنعتی و افزایش کشفیات در مرز ایران، نیاز به بررسی شفاف وضعیت قاچاق مواد مخدر در افغانستان را برجسته می‌کند. ادعاها درباره نقش طالبان در تأمین مالی از این تجارت نیز نیازمند شواهد مستقل و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول است.
