بحران آموزش در افغانستان؛ هم دختران محروم‌اند، هم شمار دانشجویان پسر کاهش یافته است
گزارش مشترک یونسکو و یونیسف نشان می‌دهد بحران آموزش در افغانستان تنها دختران را متأثر نکرده است. بر بنیاد این گزارش، شمار دانشجویان مرد دانشگاه‌های کشور از حدود ۳۰۶ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به نزدیک ۲۰۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.
گزارش «وضعیت آموزش افغانستان در ۲۰۲۶» که ۲۰ اکتوبر نشر شد، کاهش شمار داوطلبان کانکور و افت مشارکت پسران در آموزش متوسطه را نیز از نشانه‌های گسترش بحران آموزشی می‌داند. یونسکو می‌گوید این گزارش با همکاری یونیسف تهیه شده است.
بر بنیاد آمار گزارش، شمار داوطلبان کانکور از حدود ۲۱۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ به نزدیک ۸۴ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ کاهش یافت؛ این رقم در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۱۸ هزار نفر رسید، اما هنوز از سطح سال ۲۰۲۰ پایین‌تر است.
همچنان شمار داوطلبانی که در سال ۲۰۲۶ به دانشگاه‌ها راه یافته‌اند، حدود ۷۴ هزار و ۵۰۰ نفر گزارش شده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۸۱ هزار نفر بود. با آن‌که درصد قبولی از حدود ۳۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۶۳ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته، گزارش این روند را نشانه کاهش رقابت برای ورود به دانشگاه‌ها می‌داند.
در همین حال، دختران به‌گونه کامل از آمار کانکور حذف شده‌اند. در سال ۲۰۲۰ حدود ۸۰ هزار دختر و در سال ۲۰۲۱ بیش از ۸۱ هزار دختر در این آزمون شرکت کرده بودند؛ اما از سال ۲۰۲۳ به این‌سو، شمار داوطلبان دختر صفر گزارش شده است. یونسکو و یونیسف می‌گویند بیش از ۲.۶ میلیون دختر از زمان بسته‌شدن مکاتب متوسطه و لیسه به روی دختران در سال ۲۰۲۱، از ادامه آموزش محروم مانده‌اند.
گزارش همچنین از کاهش مشارکت پسران در مقاطع متوسطه خبر می‌دهد و می‌گوید مسیر دسترسی جوانان به آموزش عالی و سپس بازار کار محدودتر شده است.
کاهش کادر علمی دانشگاه‌ها نیز از دیگر نگرانی‌های مطرح‌شده در گزارش است. شمار استادان و مدرسان دانشگاه‌ها از حدود ۱۸ هزار و ۹۰۰ نفر در سال ۲۰۱۹ به نزدیک ۱۲ هزار و ۷۰۰ نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده است. شمار استادان زن نیز در همین دوره از حدود دو هزار و ۶۰۰ نفر به کمی بیش از ۱۰۰ نفر کاهش یافته است.
یونسکو و یونیسف هشدار داده‌اند که محرومیت دختران، کاهش مشارکت پسران و افت شمار دانشجویان و استادان، ظرفیت نظام آموزشی افغانستان را تضعیف می‌کند. این دو نهاد بر سرمایه‌گذاری پایدار و فراهم‌شدن دسترسی برابر به آموزش تأکید کرده‌اند.
