روسیه و ایران چگونه به آتش ناآرامی‌ها و شورش‌ها در فرانسه دامن می‌زنند؟
گمان می‌رود قدرت‌های خارجی متخاصم در حال دامن زدن به ناآرامی‌ها باشند؛ در حالی که اعتراضات دانش‌آموزی در پاریس و دیگر شهرهای بزرگ فرانسه به خشونت کشیده شده است.
نویسنده: آدام سیج (Adam Sage) — پاریس
منبع: روزنامهٔ تایمز
چهار شنبه ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ مطابق ۲۹ میزان ۱۴۰۵
——————————————
پژوهشگران می‌گویند ایران و روسیه از جمله کشورهایی هستند که در تلاش‌اند ناآرامی‌ها و شورش‌های فرانسه را تشدید کرده و از آن‌ها به سود خود بهره‌برداری کنند؛ اقداماتی که در چارچوب تلاش‌های این کشورها برای تضعیف دموکراسی‌های غربی صورت می‌گیرد.
با این حال، گفته می‌شود امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، تمایلی ندارد مداخلات خارجی را علنی سازد؛ دست‌کم تا آنجا که به ایران مربوط می‌شود. بر اساس گزارش‌ها، وی از افشای یک گزارش رسمی درباره کارزارهای نشر اطلاعات نادرست از سوی رژیم ایران در فضای مجازی، توسط وزیر امور خارجه‌اش جلوگیری کرده است؛ زیرا بیم آن داشته که انتشار این گزارش موجب ناخشنودی تهران شود.
جنبش اعتراضی ماه گذشته از سوی دانش‌آموزان دوره متوسطه عالی، موسوم به «لیسه‌ای‌ها» (Lycéens)، در حومه‌های پاریس آغاز شد. آنان نظام آموزشی فرانسه را به کمبود بودجه و تبعیض علیه کودکان و نوجوانان متعلق به اقلیت‌های قومی متهم کردند. این تظاهرات به‌سرعت گسترش یافت؛ زیرا معترضان شکایت‌ها، نارضایتی‌ها و برنامه‌های اقدامات بعدی خود را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کردند.
در پیامی پس از پیام دیگر، روز هفدهم اکتوبر به‌عنوان روزی برجسته می‌شد که قرار بود دولت فرانسه در برابر اعتراضاتی به‌مراتب گسترده‌تر از تمام تظاهرات پیشین، به لرزه درآید.
این پیش‌بینی‌ها سرانجام به واقعیت پیوست؛ زیرا فعالان چپ افراطی با گروه‌هایی از جوانان ساکن حومه‌های شهرها یکجا شدند و موج گسترده‌ای از خشونت، غارت و تخریب را در سراسر کشور به راه انداختند.
با توجه به برنامه‌ریزی برای برگزاری اعتراضات بیشتر در روز شنبه، در بخش‌هایی از پاریس و شماری دیگر از شهرهای فرانسه محدودیت رفت‌وآمد شبانه وضع شده است. لوران نونیز، وزیر داخله فرانسه، نیز وعده داده است که برای تأمین «امنیت ثابت و مستقر در محل»، نیروهای نظامی و قطعات ویژه پولیس را به کار خواهد گماشت.
روز سه‌شنبه، یک قطعه ویژه پولیس مردی ۳۴ ساله را در ارتباط با حمله آتش‌افروزانه‌ای بازداشت کرد که در نتیجه آن، ساختمان شاروالی شهر لیموژ در مرکز فرانسه تا اندازه‌ای تخریب شده بود.
رسانه‌های فرانسوی گزارش دادند که هودی سیارا دوکامپو (Hodei Ciarra Docampo)، که همراه با والدینش در روستایی در فاصله ۵۰ کیلومتری لیموژ زندگی می‌کند، پیش از این نیز به دلیل فعالیت‌هایش در جنبش‌های چپ‌گرای افراطی، در فهرست افراد مظنون به تروریسم و تحت نظارت سازمان‌های استخباراتی قرار داشت.
جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، اعلام کرده است که به قضات صلاحیت‌های بیشتری برای بازداشت افراد زیر سن قانونی داده خواهد شد و ۵۰۰ سرباز نیز تا پایان سال در خیابان‌های شهر میلان گشت‌زنی خواهند کرد.
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که گروه‌هایی از جوانان در جریان تعطیلات پایان هفته در شهر میلان دست به خشونت زدند، فروشگاه‌ها را غارت کردند و خساراتی به ارزش یک میلیون یورو بر جای گذاشتند.
ملونی گفت که کابینه او همچنان جریمه‌های مالی برای والدین افراد زیر سن قانونی که در شورش‌ها شرکت می‌کنند، تصویب کرده و عنوان جرمی جدیدی را زیر نام «مشارکت خشونت‌آمیز در تظاهرات» به قوانین کشور افزوده است.
او گفت:
«هیچ اندیشه سیاسی، هیچ محرومیت اجتماعی و هیچ‌گونه مخالفت با حکومت نمی‌تواند تخریب یک فروشگاه به هدف سرقت اجناس آن را توجیه کند.»
هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد قدرت‌های خارجی متخاصم آغازگر این جنبش اعتراضی بوده‌اند. با این حال، رادیوی دولتی «فرانس کولتور» (France Culture) گزارش داد:
«منابع پولیس و سازمان‌های استخباراتی محلی می‌گویند بسیج و گردهم‌آیی آشوبگران، توسط وبلاگ‌نویسان و چهره‌های بانفوذ شبکه‌های اجتماعی که از حمایت قدرت‌های خارجی برخوردار بوده‌اند یا محتوای آنان به کمک این قدرت‌ها به‌گونه گسترده منتشر شده است، تحریک، تشدید و به ابزاری برای پیشبرد اهداف خاص تبدیل شده است. در این زمینه از ایران، روسیه و الجزایر نام برده می‌شود.»
شماری از پژوهشگران می‌گویند چین نیز در کارزار مشابهی دخیل است. با این حال، مقام‌ها یا رسانه‌های همسو با حکومت‌های ایران، روسیه، چین و الجزایر این اتهامات را رد کرده‌اند.
دیوید کولون، استاد تاریخ در مؤسسه معتبر مطالعات سیاسی پاریس، مشهور به «سیانس پو» (Sciences Po)، و نویسنده کتاب «اینفودمی» (Infodémie)، اثری درباره مبارزه با اطلاعات نادرست، گفت که روسیه، ایران و الجزایر در «گسترش و تشدید تنش‌ها» نقش داشته‌اند.
وی اظهار داشت که ایران در این زمینه به‌گونه ویژه موفق بوده است؛ موفقیتی که بخشی از آن به نفوذ این کشور در گروه‌های چپ افراطی بازمی‌گردد.
امانوئل رضوی، روزنامه‌نگار و نویسنده فرانسوی ـ ایرانی، نیز با این دیدگاه موافقت کرد و گفت:
«سرویس‌های مخفی ایران هرگز جنبش‌های اجتماعی را آغاز نمی‌کنند. شیوه کار آنان این است که اگر تشخیص دهند یک جنبش در خدمت اهداف و برنامه‌هایشان قرار می‌گیرد، در آن مداخله می‌کنند.»
او گفت که مأموران ایرانی از مدت‌ها پیش با گروه‌های چپ افراطی در فرانسه ارتباط برقرار کرده‌اند و آنان را تشویق می‌کنند تا موضوع فلسطین را برجسته سازند.
وی افزود که دیده شدن پرچم‌های فلسطین در جریان اعتراضات پاییز امسال، اتفاقی و تصادفی نبوده است.
رضوی همچنین گفت که مأموران ایرانی مظنون‌اند به جوانان بیکار پول پرداخت کرده باشند تا در پاریس آشوب و هرج‌ومرج ایجاد کنند.
او اظهار داشت:
«آنان پول زیادی به این افراد نمی‌پردازند؛ فقط چند صد یورو.»
وی افزود افرادی که از ایران پول دریافت می‌کنند، تنها اقلیت کوچکی از آشوبگرانی را تشکیل می‌دادند که در هفدهم اکتوبر در پاریس حضور داشتند.
به گفته رضوی، نیروی قدس، واحد نخبه نظامی ـ استخباراتی ایران، در فضای مجازی نیز فعالیت گسترده دارد و از طریق شبکه‌های سازمان‌یافته حساب‌های جعلی و تحریک‌آمیز، موسوم به «مزارع ترول»، و همچنین جذب چهره‌های تأثیرگذار در شبکه‌های اجتماعی و بسترهایی مانند تلگرام، به پیشبرد فعالیت‌های خود می‌پردازد.
کولون به یک چهره بانفوذ فرانسوی ـ ایرانی در شبکه‌های اجتماعی اشاره کرد که در پاییز امسال به اتهام تحریک به تروریسم، به ده ماه حبس تعلیقی محکوم شده بود و اکنون مطالبی درباره خشونت پولیس در فرانسه منتشر می‌کند.
او گفت که این چهره بانفوذ مهارت زیادی در «بهره‌برداری ابزاری از الگوریتم‌های» شبکه‌های اجتماعی دارد تا مطالب منتشرشده‌اش از میزان دیده‌شدن بالایی برخوردار شوند.
پژوهشگران می‌گویند روسیه نیز تلاش کرده است از شکاف‌های اجتماعی آشکارشده در جریان اعتراضات بهره‌برداری کند؛ به‌ویژه از طریق ترویج و گسترش مطالبی درباره خشونت ادعایی پولیس و نژادپرستی.
مسکو پیش از این نیز با اتهام تلاش برای تأثیرگذاری بر کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده فرانسه روبه‌رو بوده است. گفته می‌شود این تلاش‌ها از طریق نهادهایی از جمله «استورم ـ ۱۵۱۶» (Storm-1516)، یک گروه تبلیغاتی که ظاهراً با سرویس‌های استخباراتی روسیه ارتباط دارد، صورت می‌گیرد.
بر اساس گزارش‌ها، این گروه اخبار جعلی را درباره نامزدهای طرفدار اروپا و حامی اوکراین در فضای مجازی منتشر کرده است.
برای نمونه، گمان می‌رود یکی از عملیات‌های نفوذ و تأثیرگذاری همسو با کرملین، ده روایت نادرست درباره اعتراضات فرانسه را منتشر و ترویج کرده باشد.
کولون همچنین گمان می‌کند که کرملین در روز شنبه افرادی را برای تحریک معترضان و تشدید خشم آنان در محل تظاهرات مستقر کرده بود.
او گفت:
«من نمی‌توانم با اطمینان کامل تأیید کنم که مأموران روسی در آنجا حضور داشتند؛ اما اگر استخبارات روسیه از فرصت این تظاهرات، که از مدت‌ها پیش اعلام شده بود، استفاده نکرده باشد، بسیار شگفت‌زده خواهم شد.»
با این حال، او گفت که تلاش‌های روسیه برای تأثیرگذاری بر جنبش اعتراضی «تأثیر اندکی» داشته است؛ زیرا این کشور تا حد زیادی در نفوذ به گروه‌های چپ افراطی فرانسه ناکام مانده است.
به باور کولون، رژیم‌های تمامیت‌خواه بیش از آنکه به دنبال دست‌کاری انتخابات برای به قدرت رساندن متحدان خود باشند، در پی ایجاد زمینه برای «فروپاشی دموکراسی‌ها» هستند.
او گفت:
«و برای آنان، روز شنبه یک موفقیت بسیار بزرگ بود. من نمی‌گویم که آنان این رویداد را به وجود آوردند؛ اما از آن به‌عنوان ابزار استفاده کردند و به سود خود بهره‌برداری نمودند.»
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، هفته گذشته در یک سخنرانی، مداخلات خارجی در جنبش اعتراضی دانش‌آموزان را محکوم کرد.
او گفت:
«تظاهرات دانش‌آموزان لیسه‌ها در فرانسه، از سوی روایت‌های خصمانه‌ای که از روسیه، چین، ایران و جامعه ماگا سرچشمه می‌گیرند، مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.»
اشاره او به جنبش امریکایی «ماگا» (MAGA)، مخفف شعار «امریکا را دوباره باعظمت بسازیم» (Make America Great Again)، بود.
بر اساس گزارش وب‌سایت خبری «لا لتر» (La Lettre)، بارو گزارشی را از دبیرخانه عمومی دفاع و امنیت ملی فرانسه دریافت کرده بود که به «اقدامات نشر اطلاعات نادرست و حملات سایبری» ایران اختصاص داشت.
در این گزارش آمده بود که پیش از برگزاری بازی‌های المپیک پاریس در سال ۲۰۲۴، تهران در پشت پرده انتشار مطالبی در شبکه‌های اجتماعی قرار داشت که خواستار تحریم تیم اسرائیل در این رقابت‌ها بودند.
یک سال بعد، حساب‌های کاربری مرتبط با ایران، یک جنبش اعتراضی را در فرانسه تشویق و حمایت تبلیغاتی کردند. در روزهای اخیر نیز حساب‌های مشابهی مطالبی درباره درگیری‌های میان پولیس و تظاهرکنندگان منتشر کرده‌اند.
به گزارش «لا لتر»، بارو خواهان انتشار عمومی این گزارش بود؛ اما مکرون با آن مخالفت کرد، زیرا کاخ الیزه، مقر ریاست‌جمهوری فرانسه، در جریان جنگ در ایران تلاش داشت سیاست «حفظ فاصله برابر» میان تهران و واشنگتن را دنبال کند
