افزایش بیسابقه طرحهای انرژی تجدیدپذیر؛ افغانستان با وجود فقر انرژی، ظرفیت ۲۸۹ گیگاواتی دارد
خبرگزاری آگاه – تازهترین ارزیابی فنی از منابع انرژی افغانستان نشان میدهد که این کشور ظرفیت کمنظیر بیش از ۲۸۹ گیگاوات انرژی تجدیدپذیر دارد؛ ظرفیتی که میتواند افغانستان را از واردکننده برق به صادرکننده منطقهای تبدیل کند. اما نبود شبکه انتقال، نبود سرمایهگذاری و حاکمیت طالبان، باعث شده این ظرفیت عظیم همچنان بلااستفاده بماند.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل، بانک جهانی و آژانس بینالمللی انرژی تجدیدپذیر (IRENA)، افغانستان یکی از بهترین نقاط منطقه برای توسعه انرژی خورشیدی و بادی به شمار میرود. همزمان شرکت برشنا اعلام کرده که طالبان در گفتوگو با سفیر ایران، خواستار افزایش سرمایهگذاری در انرژی تجدیدپذیر شدهاند.
اما دادههای بینالمللی نشان میدهد افغانستان با وجود آنکه در «کمربند طلایی انرژی خورشیدی و بادی» قرار دارد، کمتر از ۰.۳ درصد ظرفیت خود را فعال کرده و ۹۷ درصد مردم همچنان با فقر انرژی مواجهاند.
این گزارش میافزاید مناطق جنوب، غرب و مرکز افغانستان از میزان تابش خورشیدی و سرعت باد بسیار بالایی برخوردارند و میتوانند میزبان بزرگترین نیروگاههای تجدیدپذیر منطقه باشند؛ اما نبود زیرساخت انتقال، کمبود متخصص و فضای غیرقابلپیشبینی سرمایهگذاری مانع توسعه شده است.
تحلیل اختصاصی آگاه: ارزیابی فنی ظرفیت انرژی خورشیدی و بادی افغانستان
در ادامه یک ارزیابی فنی، دقیق و مستقل بر اساس دادههای UNDP، IRENA و World Bank ارائه میشود:
🌞 ۱) انرژی خورشیدی افغانستان – ظرفیت ۲۲۲ گیگاوات
■ تابش خورشیدی
افغانستان یکی از ۱۰ کشور برتر جهان در شدت تابش خورشیدی است.
- میانگین تابش روزانه: 5.5–7 kWh/m²/day
- روزهای آفتابی سالانه: ۳۰۰–۳۲۰ روز
مقایسه: تابش افغانستان از ایران، هند و حتی بخشهایی از امارات بالاتر است.
■ بهترین نقاط برای انرژی خورشیدی
- نیمروز – هلمند – قندهار – فراه – هرات
- بامیان – دایکندی – میدان وردک
این مناطق زمین وسیع، آفتاب مستمر و فاصله کم تا شبکه موجود دارند.
■ مشکل اصلی خورشیدی
- شبکه انتقال (Grid) در افغانستان عملاً وجود ندارد.
- بدون شبکه ۲۲۰–۵۰۰ کیلوولت، ساخت نیروگاههای بالای ۵۰ مگاوات غیرعملی است.
- گرد و غبار در جنوب کارایی نیروگاهها را ۱۰٪ کاهش میدهد.
- هیچ سیستم ذخیره انرژی صنعتی وجود ندارد.
🌬 ۲) انرژی بادی افغانستان – ظرفیت ۶۷ گیگاوات
■ سرعت باد
اندازهگیریهای بانک جهانی:
- میانگین سرعت باد در ارتفاع 100 متری: 6.5–9 m/s
(استاندارد جهانی: حداقل 6 m/s)
افغانستان از استاندارد جهانی بالاتر است.
■ بهترین نقاط بادی
- هرات (کریدور ممتاز منطقه)
- بادغیس
- فاریاب
- دره پنجشیر – سالنگ
- بامیان
- شمال کابل
■ چالشها
- توربینهای بادی نیازمند تیم تعمیراتی 24/7 و تجهیزات سنگین هستند.
- افغانستان فاقد جرثقیلهای تخصصی نصب توربین است.
- مسیرهای کوهستانی نصب توربین را بسیار سخت میکند.
⚡ جدول جمعبندی ظرفیت انرژی افغانستان
| نوع انرژی | ظرفیت فنی | ظرفیت فعال | پتانسیل توسعه |
|---|---|---|---|
| خورشیدی | ۲۲۲ گیگاوات | زیر ۵۰۰ مگاوات | بسیار بلند |
| بادی | ۶۷ گیگاوات | زیر ۱۰۰ مگاوات | بلند |
| آبی کوچک | ۶–۷ گیگاوات | ۳۰۰ مگاوات | متوسط |
| بایوماس | ۳–۴ گیگاوات | تقریبا صفر | محدود |
🎯 نتیجه تحلیل آگاه
افغانستان ظرفیت دارد در کمتر از ۱۰ سال به یک قدرت انرژی پاک در منطقه تبدیل شود، اما:
- نبود ثبات سیاسی
- تحریمهای بینالمللی
- نبود شبکه انتقال ۲۲۰–۵۰۰ kV
- فرار متخصصین
- فضای غیرقابلپیشبینی حکومت طالبان
باعث شده تمام این ظرفیت در حد گزارش باقی بماند.
در شرایط کنونی، تنها پروژههای کوچک خورشیدی (۱–۱۰ مگاوات) عملیاند و پروژههای بزرگ بدون تغییر وضع سیاسی غیرواقعی و غیرقابل جذب سرمایه هستند.
