بسته شدن دکانها در ننگرهار؛ طالبان روپیه پاکستانی را از بازار بیرون کردند
فرماندهی طالبان در ننگرهار اعلام کرد که شش دکان در ولسوالی مهمنددره به دلیل استفاده از روپیه پاکستانی در معاملات روزمره مسدود شدهاند. این اقدام تازهترین گام طالبان برای جایگزینی پول افغانی و محدودسازی ارز خارجی در بازارهای افغانستان است.
خبرگزاری آگاه:
سید طیب حماد، سخنگوی فرماندهی پولیس طالبان در ننگرهار، روز شنبه (۱۸ دلو) گفت که کمیته منع استفاده از روپیه پاکستانی در جریان نظارت از بازار ولسوالی مهمنددره، چهار دکان عمدهفروشی، یک دکان موبایلفروشی و یک نانوایی را مسدود کرده و مهر و لاک زده است.
او افزود که این اقدام در راستای ممنوعیت استفاده از ارز خارجی در معاملات روزمره و ترویج پول ملی افغانستان صورت گرفته و متخلفان با برخورد قانونی مواجه خواهند شد.
در اواخر ماه حوت سال گذشته، معاون فرماندهی امنیه طالبان در ننگرهار اعلام کرده بود که کمیتهای برای ممنوعیت روپیه پاکستانی و تقویت پول افغانی در این ولایت تشکیل شده است.
طالبان پیش از این نیز در اعلامیهای از مغازهداران خواسته بودند تا معاملات خود را با پول افغانی انجام دهند. دولت پیشین افغانستان نیز در برخی ولایات مرزی با پاکستان استفاده از روپیه پاکستانی را محدود کرده بود.
دیدگاه آگاه
بسته شدن دکانها در ننگرهار به دلیل استفاده از روپیه پاکستانی، بار دیگر تصویری از کشاکش میان سیاستهای اقتصادی طالبان و واقعیتهای بازار افغانستان را نشان میدهد. طالبان، با هدف تقویت پول ملی و اعمال کنترل بر جریان ارز در کشور، تصمیم گرفتهاند که استفاده از ارز خارجی، بهویژه روپیه پاکستانی، در معاملات روزمره ممنوع شود. این اقدام البته جنبه نمادین دارد و نشان میدهد که گروه حاکم تلاش دارد قدرت خود را در حوزه اقتصادی نیز به رخ بکشد.
اما واقعیت این است که اقتصاد افغانستان از نظر ساختاری به شدت وابسته به ارزهای خارجی است. روپیه پاکستانی به ویژه در ولایات مرزی شرق کشور، نه تنها یک ابزار معاملاتی، بلکه وسیلهای برای حفظ ارزش پول، خرید کالا و تأمین نیازهای روزمره مردم است. بسیاری از فروشندگان و خانوارها بدون دسترسی به ارز خارجی، قادر به انجام معاملات ساده نیستند. بنابراین، بسته شدن دکانها بدون فراهم کردن جایگزین عملی، عملاً فشار اقتصادی بر مردم را افزایش میدهد و به تعطیلی کسبوکارها و کاهش قدرت خرید میانجامد.
این اقدام طالبان، همزمان با کمبود منابع مالی، بحران نقدینگی و پایین بودن اعتماد عمومی به پول ملی، میتواند اثر معکوس داشته باشد. خانوادههایی که برای تأمین نیازهای روزمره خود وابسته به کالاهای وارداتی و ارز خارجی هستند، اکنون در شرایط دشوارتری قرار میگیرند. دکانداران کوچک و متوسط، که حاشیه سود کمی دارند، با محدودیت استفاده از روپیه پاکستانی مواجه شده و ممکن است یا مغازههای خود را ببندند یا کالاهای خود را با قیمتهای بالاتر بفروشند. این روند به افزایش فشار اقتصادی و حتی رشد اقتصاد غیررسمی میانجامد، جایی که معاملات بدون نظارت و از طریق شبکههای غیررسمی ادامه مییابد.
از سوی دیگر، ممنوعیت استفاده از روپیه پاکستانی در شرق کشور، پیامدهای سیاسی و اجتماعی هم دارد. این اقدام طالبان در ظاهر، استقلال اقتصادی افغانستان را تقویت میکند، اما در واقع میتواند موجب نارضایتی و اعتراض بازرگانان و مردم شود؛ کسانی که سالها به این ارز برای تأمین معیشت خود وابسته بودهاند. این محدودیت، بدون راهکار جایگزین عملی، بیشتر جنبه نمادین دارد و نشان میدهد که طالبان هنوز راهکارهای عملی برای مدیریت اقتصاد در شرایط تحریم، بحران نقدینگی و وابستگی شدید به کشورهای همسایه پیدا نکردهاند.
در نهایت، ماجرای دکانهای بستهشده در مهمنددره، یادآوری میکند که سیاستهای اقتصادی یک شبه و با رویکرد انتظامی، نمیتواند اقتصاد آسیبدیده افغانستان را به مسیر درست بازگرداند. نیاز است که طالبان علاوه بر ممنوعیت ارز خارجی، برنامههای عملی برای تقویت پول ملی، حمایت از بازرگانان، کاهش وابستگی به واردات و آموزش اقتصادی مردم ارائه دهند. بدون این اقدامات، هر تصمیم نمادین، به فشار بر مردم و افزایش مشکلات اقتصادی میانجامد.
این واقعیت که طالبان بر دکانها مهر و لاک میزنند، اما هنوز راهکارهای عملی برای حمایت از بازرگانان و مردم ارائه نکردهاند، نشان میدهد که سیاستگذاری اقتصادی آنها بیشتر جنبه نمایشی دارد تا اصلاح واقعی بازار. در عین حال، این اقدام نمایانگر تلاش گروه حاکم برای نمایش قدرت و تحمیل نظم بر بازار است؛ اما قدرت بدون برنامه و تدبیر اقتصادی، به فشار بیشتر بر مردم ختم میشود.
افغانها، به ویژه در ولایات مرزی مانند ننگرهار، سالها تجربه تعامل با پول خارجی و اقتصاد سخت را داشتهاند. تصمیمات یکشبه بدون مشورت با فعالان اقتصادی و بدون بستر قانونی و مالی مناسب، نمیتواند وضعیت موجود را بهبود بخشد. بسته شدن دکانها تنها یک نماد است؛ نمادی از بیتدبیری اقتصادی و شکاف میان شعارهای طالبان و واقعیتهای اقتصادی روزمره مردم افغانستان.
