توافق ۹۰ میلیوندلاری میان صادرکنندگان افغانستان و شرکت کشتیرانی ایران؛ تلاش طالبان برای جایگزینی مسیر پاکستان
رسانههای طالبان گزارش دادهاند که اتحادیه صادرکنندگان میوه خشک افغانستان با یک شرکت کشتیرانی ایرانی قراردادی ۹۰ میلیوندلاری امضا کرده است؛ توافقی که در میان قطع روابط تجاری طالبان با پاکستان و تلاش برای یافتن مسیرهای تازه ترانزیتی صورت میگیرد.
خبرگزاری آگاه: رسانههای رسمی طالبان اعلام کردهاند که یک قرارداد بزرگ تجاری به ارزش ۹۰ میلیون دالر میان اتحادیه صادرکنندگان میوه خشک افغانستان و یک شرکت کشتیرانی ایرانی نهایی شده است. بر اساس این قرارداد، محصولات افغانستان قرار است از طریق کشتیهای این شرکت به بازارهای جهانی منتقل شود.
وبسایت «الاماره» روز چهارشنبه، ۲۸ عقرب، خبر داده که این توافق در حاشیه نشست «اتصال تجارتی» میان مقامهای اقتصادی طالبان و نمایندگان ایران، اوزبیکستان و هند در کابل امضا شده است.
این قرارداد در زمانی امضا میشود که طالبان روابط ترانزیتی و تجاری خود با پاکستان را عملاً قطع کردهاند و تلاش دارند مسیرهای صادراتی را از جنوب آسیا به سوی ایران، آسیای میانه و هند تغییر دهند.
پیش از این نیز وزیر صنعت و تجارت طالبان برای شرکت در نشست مشترک اقتصادی به ایران سفر کرده بود.
عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رییسالوزرای طالبان، بهتازهگی از تاجران افغانستان خواسته بود که «بهجای وابستهگی به پاکستان، مسیرهای بدیل تجارتی و ترانزیتی را فعال کنند».
ایران نیز از نزدیکشدن اقتصادی طالبان استقبال کرده است. علیرضا بیکدلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در کابل، گفته که تهران با استفاده از ظرفیتهای ترانزیتی خود از جمله بندر چابهار، بندرعباس و خطوط راهآهن آماده است به «شریک مطمئن» اقتصاد افغانستان تبدیل شود.
تحلیل آگاه
توافق تازه میان صادرکنندگان افغانستان و شرکت کشتیرانی ایران نشان میدهد که چرخۀ تجارت افغانستان در مسیر تغییرات بنیادین قرار گرفته است. کاهش اعتماد طالبان به پاکستان پس از تنشهای مرزی و توقف هزاران کانتینر در بنادر کراچی و گوادر، این گروه را وادار کرده تا به سمت ایران و آسیای میانه متمایل شود.
اما این تغییر مسیر فقط یک تحول اقتصادی نیست؛ پیامدهای ژئوپولیتیک نیز دارد. ایران تلاش میکند جایگاه خود را در ترانزیت منطقه تقویت کند و طالبان هم به دنبال خروج از وابستگی تاریخی به پاکستاناند. این تقاطع منافع، سبب شده روابط اقتصادی دو طرف به سرعت عمیقتر شود.
با وجود این، همچنان چالشهای مهمی وجود دارد: ظرفیت محدود بنادر ایران برای جایگزینی کامل پاکستان، نبود شبکه حملونقل پایدار در داخل افغانستان، و مهمتر از همه نبود نظام بانکی رسمی که معاملات بزرگ تجاری را دشوار میسازد.
در مجموع، قرارداد ۹۰ میلیون دلاری یک گام مهم در تغییر نقشه تجاری افغانستان است؛
اما موفقیت آن به این بستگی دارد که طالبان تا چه حد بتوانند از تنشهای سیاسی بهدور مانده و زیرساختهای داخلی را با نیازهای واقعی تجارت منطقه هماهنگ کنند.
