اسپانیا اتاق ویژه «زنان افغانستان» را افتتاح کرد؛ نماد همبستگی جهانی یا آغاز فشار عملی بر طالبان؟
وزارت امور خارجه اسپانیا با ایجاد اتاق ویژه «زنان افغانستان» اعلام کرده است که حمایت از حقوق و آزادیهای زنان و دختران افغان همچنان در اولویت سیاست خارجی این کشور و بخشی از دستور کار جامعه جهانی باقی میماند.
خبرگزاری آگاه:
اتاق ویژه «زنان افغانستان» روز پنجشنبه، ۱۸ جدی، با حضور پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، و شماری از نمایندگان و فعالان زن افغانستان در این کشور، در وزارت امور خارجه اسپانیا افتتاح شد. مقامهای اسپانیایی میگویند این اتاق با هدف حمایت نمادین و سیاسی از حقوق زنان و دختران افغانستان و بازتاب صدای آنان در سطح بینالمللی ایجاد شده است.
خوزه مانویل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا، در مراسم افتتاح این اتاق گفت که این اقدام «پیامی روشن» از تعهد اسپانیا به دفاع از حقوق زنان افغان است و تأکید کرد که جامعه جهانی نباید در برابر نقض گسترده حقوق زنان در افغانستان سکوت اختیار کند. او افزود تلاشهای دیپلماتیک و بینالمللی برای ارتقای جایگاه زنان افغان ادامه خواهد یافت.
در همین مراسم، فوزیه کوفی، نماینده پیشین پارلمان افغانستان، با اشاره به وضعیت زنان تحت حاکمیت طالبان گفت که زنان و دختران افغان با محدودیتهای بیسابقه در زمینه آموزش، کار و حضور اجتماعی روبهرو هستند و بسیاری از حقوق اساسی آنان بهگونه سیستماتیک نقض میشود. او از دولتها و نهادهای بینالمللی خواست تا حمایت خود از زنان افغانستان را از سطح بیانیه فراتر ببرند و به اقدامات عملی تبدیل کنند.
بر اساس اعلام وزارت خارجه اسپانیا، این اتاق بهعنوان یک فضای نمادین طراحی شده است تا صدای زنان افغانستان را به جهان منتقل کرده و توجه دولتها، نهادهای بینالمللی و مدافعان حقوق بشر را به وضعیت بحرانی آنان جلب کند.
تحلیل آگاه:
افتتاح اتاق ویژه «زنان افغانستان» در وزارت خارجه اسپانیا، بیش از هر چیز نشاندهنده آن است که مسأله زنان افغان هنوز از دستور کار بینالمللی حذف نشده است؛ موضوعی که در سالهای اخیر، با عادیسازی تدریجی روابط برخی کشورها با طالبان، با خطر به حاشیه راندهشدن روبهرو بود. این اقدام، از نظر نمادین، گامی مهم در حفظ توجه جهانی به یکی از جدیترین بحرانهای حقوق بشری معاصر به شمار میرود.
با این حال، پرسش اساسی این است که چنین ابتکارهایی تا چه اندازه میتوانند به تغییر واقعی وضعیت زنان در داخل افغانستان منجر شوند. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که طالبان نسبت به فشارهای صرفاً لفظی و نمادین واکنش معناداری نشان ندادهاند و محدودیتها علیه زنان نهتنها کاهش نیافته، بلکه گسترش نیز یافته است. در چنین شرایطی، نگرانی اصلی فعالان حقوق زن این است که اینگونه اقدامات، در نبود سیاستهای الزامآور، به نمادهایی کماثر تبدیل شوند.
از سوی دیگر، ایجاد این اتاق میتواند بستری برای هماهنگی بیشتر میان دولتها، نهادهای حقوق بشری و فعالان زن افغان در تبعید فراهم کند؛ بستری که اگر با سیاستهای مشخص، حمایت مالی هدفمند و فشار دیپلماتیک هماهنگ همراه شود، میتواند به ابزار مؤثرتری برای دفاع از حقوق زنان تبدیل گردد. نقش کشورهایی مانند اسپانیا در زنده نگهداشتن این موضوع، بهویژه در مجامع اروپایی و سازمان ملل، میتواند مانع از عادیسازی کامل وضعیت کنونی شود.
در نهایت، سرنوشت زنان افغانستان همچنان به اراده سیاسی جامعه جهانی گره خورده است. اگر حمایت از زنان افغان تنها در حد فضاهای نمادین باقی بماند، فاصله میان همبستگی اعلامی و واقعیت تلخ زندگی زنان در داخل افغانستان عمیقتر خواهد شد. اما اگر چنین ابتکارهایی به فشارهای عملی، مشروطسازی تعامل با طالبان و حمایت مستقیم از زنان منجر شود، میتواند گامی هرچند کوچک، اما معنادار، در مسیر دفاع از کرامت و حقوق نیمی از جمعیت افغانستان باشد.
