هشدارها و واکنشها در اوج بحران؛ از دعوت طالبان به مذاکره تا حمله به «آبراهام لینکلن»
در حالی که تنشها میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل وارد مرحله تازهای شده، موجی از واکنشهای سیاسی و نظامی در منطقه و فراتر از آن شکل گرفته است؛ از دعوت طالبان به بازگشت به میز مذاکره گرفته تا ادعای سپاه پاسداران درباره هدف قرار دادن ناو امریکایی و هشدار مقامهای آلمان نسبت به تهدیدهای احتمالی در اروپا.
طالبان: راهحل، دیپلماسی است
وزارت خارجه حکومت طالبان روز یکشنبه با نشر بیانیهای که از سوی عبدالقهار بلخی منتشر شد، از امریکا، اسرائیل و ایران خواست به میز مذاکره بازگردند.
در این بیانیه تأکید شده که روند حلوفصل بحران باید با احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها دنبال شود و از گسترش دامنه درگیری جلوگیری گردد. این موضعگیری در حالی صورت میگیرد که پیشتر طالبان در قبال تحولات اخیر، با احتیاط و تأخیر واکنش نشان داده بود.
دوستم و عبدالله؛ پیامهای تسلیت
در داخل افغانستان، شماری از چهرههای سیاسی به کشتهشدن رهبر جمهوری اسلامی واکنش نشان دادهاند.
عبدالرشید دوستم، رهبر جنبش ملی افغانستان، در پیامی کشتهشدن سید علی خامنهای را «شهادت مظلومانه» خواند و به ملت و دولت ایران تسلیت گفت. او بدون اشاره به عاملان این حمله، فقدان خامنهای را برای سیاست جهانی و «جهان اسلام» مایه نگرانی دانست و از نقش او در تحولات چند دهه اخیر افغانستان یاد کرد.
همچنین عبدالله عبدالله در پیامی جداگانه، این رویداد را «ضایعهای بزرگ» توصیف کرد و گفت که این حادثه در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار خواهد شد.
سنتکام: تلفات در عملیات علیه ایران
در سوی دیگر، United States Central Command (سنتکام) اعلام کرد که سه سرباز امریکایی در جریان عملیات علیه جمهوری اسلامی کشته و پنج تن دیگر بهشدت زخمی شدهاند.
در بیانیه سنتکام آمده که به احترام خانوادهها، هویت کشتهشدگان تا ۲۴ ساعت پس از اطلاعرسانی رسمی منتشر نخواهد شد. این نهاد همچنین از زخمیشدن چند نظامی دیگر بر اثر ترکش و ضربه مغزی خبر داده است.
هشدار آلمان درباره تهدیدهای تلافیجویانه
در اروپا، مقامهای آلمانی نسبت به احتمال اقدامهای تلافیجویانه ایران هشدار دادهاند. رئیس هیئت نظارت پارلمان آلمان بر سازمانهای اطلاعاتی گفته که جمهوری اسلامی پیشتر نیز عملیاتهایی را فراتر از مرزهای خود انجام داده و در صورت نیاز باید تدابیر حفاظتی تشدید شود.
همچنین کمیسار مبارزه با یهودستیزی آلمان از احتمال افزایش تهدید علیه نهادهای یهودی و اسرائیلی در این کشور خبر داده است.
ادعای سپاه درباره هدف قرار دادن ناو امریکایی
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که ناو «آبراهام لینکلن» را هدف قرار داده است. در اطلاعیه روابط عمومی سپاه آمده که این حمله در ادامه اقدامات نیروهای مسلح ایران انجام شده و عملیاتها «وارد مرحله جدیدی» شده است.
ناو مورد اشاره، USS Abraham Lincoln، یکی از ناوهای هواپیمابر ایالات متحده است که در مأموریتهای منطقهای حضور داشته است. تا لحظه تنظیم این خبر، مقامهای امریکایی به این ادعا واکنشی نشان ندادهاند.
حملات موشکی به امارات
وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرده که در پی شلیک موشکهای ایرانی، سه نفر کشته و دستکم ۵۸ تن دیگر زخمی شدهاند.
به گفته این وزارتخانه، ایران ۱۶۵ موشک بالستیک شلیک کرده که ۱۵۲ موشک توسط سامانههای پدافند هوایی رهگیری شده و ۱۳ موشک در دریا سقوط کردهاند. همچنین از پرتاب ۵۴۱ پهپاد خبر داده شده که بخش عمده آنها رهگیری شدهاند.
کشتهشدگان، اتباع پاکستان، نپال و بنگلادش معرفی شدهاند و گفته شده بقایای موشکها در مناطق پراکنده سقوط کرده و خسارات مادی محدودی برجا گذاشته است.
تحلیل آگاه
تحولات اخیر نشان میدهد که بحران از سطح حملات محدود عبور کرده و به مرحلهای رسیده که دامنه آن خلیج فارس، اروپا و حتی فضای سیاسی افغانستان را نیز دربر گرفته است.
واکنش طالبان، هرچند محتاطانه، تلاشی است برای حفظ فاصله از یک درگیری پرهزینه منطقهای. در مقابل، پیامهای تسلیت برخی چهرههای سیاسی افغانستان نشان میدهد که تحولات ایران همچنان بر فضای سیاسی این کشور سایه دارد.
در سطح منطقهای، اگر ادعاهای سپاه درباره هدف قرار دادن ناو امریکایی تأیید شود، معادلات بازدارندگی وارد مرحلهای خطرناکتر خواهد شد. همزمان، هشدارهای امنیتی در اروپا بیانگر نگرانی از گسترش غیرمستقیم میدان تقابل است.
برای افغانستان که خود درگیر بحرانهای اقتصادی و انزوای بینالمللی است، تداوم این تنشها میتواند پیامدهای اقتصادی، مهاجرتی و امنیتی جدی در پی داشته باشد؛ بهویژه اگر مسیرهای تجاری و انتقال انرژی در منطقه مختل شود.
