افغانستان در آخر جدول؛ روایت تلخ از وضعیت زنان زیر سایه محدودیت و ناامنی
تازهترین گزارش «شاخص جهانی زنان، صلح و امنیت» نشان میدهد که افغانستان در میان ۱۸۱ کشور جهان، بار دیگر در جایگاه آخر قرار گرفته است؛ جایگاهی که بیانگر وضعیت نگرانکننده حقوق، امنیت و کرامت انسانی زنان در کشور میباشد.
بر بنیاد این ارزیابی که از سوی انستیتوت جورجتاون برای زنان، صلح و امنیت انجام شده، دنمارک بهترین عملکرد را در تأمین حقوق و امنیت زنان داشته و در رتبه نخست ایستاده است؛ در حالی که افغانستان با رتبه ۱۸۱، پایینتر از کشورهایی چون سودان جنوبی، جمهوری دموکراتیک کانگو، سوریه، جمهوری افریقای مرکزی و یمن قرار گرفته است.
خشونت و ناامنی؛ واقعیت تلخ زندگی زنان
در میان ده کشوری که پایینترین وضعیت را دارند، از هر پنج زن، یک زن خشونت از سوی شریک زندگی خود را تجربه کرده است. همچنان بیش از نیمی از زنان در این کشورها ـ بهشمول افغانستان ـ گفتهاند که در جامعه خود احساس امنیت نمیکنند.
این شاخص که وضعیت زنان را در ۱۳ معیار بررسی میکند، نشان میدهد که تقریباً سه زن از هر چهار زن در نزدیکی درگیریهای مسلحانه زندگی میکنند؛ موضوعی که پیامدهای مستقیم بر سلامت روان، دسترسی به خدمات صحی، آموزش و فرصتهای شغلی زنان دارد.
افزایش چشمگیر زنان در معرض جنگ
دادههای تازه نشان میدهد که حدود یک نفر از هر شش نفر در جهان در معرض درگیری قرار دارد. در سال ۲۰۲۴، بیش از ۶۷۶ میلیون زن در نزدیکی جنگ و خشونت زندگی کردهاند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۱۰ افزایش ۷۴ درصدی را نشان میدهد و بالاترین میزان ثبتشده تا اکنون است.
در کشورهایی که پایینترین رتبه را دارند، شاخصهای عدالت و صحت نیز در وضعیت نگرانکننده قرار دارد. بهگونه اوسط، میزان مرگومیر مادران در این کشورها ۲۲۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده گزارش شده که بالاتر از میانگین جهانی است. همچنان میزان خشونت سیاسی هدفمند علیه زنان در این کشورها سه برابر میانگین جهانی میباشد.
تحلیل آگاه
قرار گرفتن افغانستان در رتبه ۱۸۱، زنگ خطر جدی برای آینده کشور است. محدودیتهای گسترده بر آموزش دختران، اشتغال زنان و مشارکت اجتماعی آنان، نه تنها حقوق نیمی از جمعیت را نقض کرده، بلکه مسیر توسعه ملی را نیز مسدود ساخته است.
تجربه کشورهایی که در صدر این شاخص قرار دارند نشان میدهد که تأمین حقوق برابر، دسترسی به عدالت و تضمین امنیت اجتماعی، پایههای ثبات و پیشرفت را شکل میدهد. در مقابل، حذف زنان از عرصه عمومی، جامعه را در چرخه فقر، وابستگی و انزوا نگه میدارد.
صلح پایدار بدون حضور فعال زنان امکانپذیر نیست. هر برنامهای که آینده افغانستان را ترسیم میکند، اگر جایگاه زنان را نادیده بگیرد، نه عملی خواهد بود و نه پایدار. امروز بازنگری در سیاستها و بازگشت به معیارهای حقوق بشری، یک ضرورت ملی است؛ ضرورتی که تأخیر در آن، هزینههای سنگینتری بر کشور تحمیل خواهد کرد.
