خبرگزاری آگاه آگاه؛ رسانه بیداری و برابری
نوشته: کیتی بالز، سردبیر واشنگتن
یکشنبه، ۱۲ اپریل ۲۰۲۶ مطابق ۲۳ حمل ۱۴۰۵
————————————
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، از آغاز جنگ ایران حمایت نمیکرد؛ با این حال اکنون او کسی است که برای پایان دادن به آن مأمور شده است. یکی از افراد نزدیک به دولت گفته است: «اکنون این پرونده در اختیار ونس است.»
ونس این هفته وارد هوتل پنجستاره «سرینا» در اسلامآباد شد تا در بالاترین سطح گفتوگوهای رو در رو میان امریکا و ایران از سال ۱۹۷۹ به اینسو شرکت کند.
اما این مذاکرات به نتیجه نرسید و معاون رئیسجمهور پس از ۲۱ ساعت گفتوگو که به هیچ پیشرفت مشخصی نینجامید، روز یکشنبه زودتر از موعد پاکستان را ترک کرد.
او پیش از ترک اسلامآباد در گفتوگو با خبرنگاران اظهار داشت که طرف امریکایی «انعطافپذیر» بوده و با «حسن نیت» عمل کرده است، اما ایرانیها پیشنهاد نهایی و «بهترین طرح» امریکا را نپذیرفتهاند. به گفته او، هدف واشنگتن این است که تهران برنامه هستهای نظامی خود را متوقف کند، در حالیکه ایران نسبت به «خواستهای بیش از حد» هشدار داده است.
در حالیکه ابهام درباره مرحله بعدی ادامه دارد، ونس از وضعیت موجود ناراضی به نظر میرسد؛ بهویژه آنکه او پیش از آغاز جنگ تلاش کرده بود رئیسجمهور را از حمله به ایران منصرف کند.
نقش فعلی او در رهبری هیئت امریکا نشاندهنده تغییر توازن قدرت در داخل کاخ سفید در جریان این جنگ ششهفتهای است.
در آغاز بحران، ونس حضور کمرنگتری داشت و کمتر در رسانهها دیده میشد، در حالیکه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر دفاع، بیشتر در کنار رئیسجمهور حضور داشتند.
با این حال، نقش او اکنون برجستهتر شده است؛ در شرایطی که هفتهای پرتنش—even by Donald Trump’s standards—باعث تغییرات ناگهانی در سیاست امریکا شده است. رئیسجمهور یک روز از «نابودی یک تمدن» سخن میگوید و روز دیگر آتشبس اعلام میکند، در حالیکه اختلافات ادامه دارد.
ماموریت ونس این بود که میان دو طرف پل ارتباطی ایجاد کند و از آتشبس شکننده به صلح پایدار برسد؛ اما این هدف در اسلامآباد تحقق نیافت و احتمالاً او دوباره نیز در چنین مأموریت هایی نقش خواهد داشت.
یکی از مهمترین نقاط اختلاف، مسئله برنامه هستهای ایران است؛ موضوعی که حتی در میان جناحهای محتاطتر و غیرمداخلهگر در جنبش «MAGA» نیز قابل پذیرش نیست و اجازه داده نمیشود ایران به سلاح هستهای دست یابد.
پیش از آغاز مذاکرات نیز نشانههایی از دشواری وجود داشت؛ نگرانیهای امنیتی درباره پاکستان حضور ونس را در هالهای از ابهام قرار داده بود. همچنین ایران در آخرین لحظات خواستار امتیازاتی مانند آزادسازی داراییهای مسدودشده خود شده بود، موضوعی که از سوی مقامهای امریکایی رد شد.
با پایان این دور از گفتوگوها بدون نتیجه، تردیدها درباره پایان نزدیک جنگ افزایش یافته است و پرسش اصلی این است که سیاستهای تهاجمی ترامپ جهان را به چه سمت دیگری خواهد برد.
در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، برخلاف دوره اول، اطراف او بیشتر افراد وفادار و هماهنگ هستند، نه کسانی که آشکارا با او مخالفت کنند.
در این ساختار جدید، افرادی مانند سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، بیشتر بر نظم و کارکرد دولت تمرکز دارند تا ارائه جهتگیری سیاسی مستقل.
در نتیجه این پرسش مطرح میشود که چه کسی در اطراف ترامپ باقی مانده تا در صورت لزوم به او هشدار بدهد یا با او مخالفت کند؟
در همین حال، بحثها در واشنگتن درباره کتاب جدیدی از خبرنگاران نیویارک تایمز، مگی هابرمن و جاناتان سوان، افزایش یافته است؛ کتابی که قرار است تصویری از «ریاستجمهوری رهاشده» ترامپ ارائه کند و جزئیات تصمیمگیریهای او درباره حمله به ایران را افشا نماید.
بر اساس پیشنمایش این کتاب، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در ماه فبروری اجازه یافته بود در جلسه امنیتی کاخ سفید حضور یابد و طرحهایی درباره تغییر رژیم در ایران ارائه کند.
در این نشست، واکنش مقامات امریکایی متفاوت بوده است: برخی کارشناسان اطلاعاتی این طرحها را غیرواقعبینانه دانستهاند، در حالیکه وزیر خارجه مارکو روبیو رویکردی محتاطانه داشته و پیت هگست از آن حمایت بیشتری نشان داده است.
ونس تنها مقام ارشد بود که بهطور جدی با ایده حمله مخالفت کرده و درباره پیامدهای منطقهای و سیاسی آن هشدار داده بود، هرچند در نهایت اعلام کرده بود که از تصمیم رئیسجمهور پیروی خواهد کرد.
اکنون با گذشت چند ماه، برخی از همان هشدارها به واقعیت تبدیل شدهاند و همچنان مشخص نیست که میزان موفقیت راهبرد نظامی امریکا تا چه اندازه بوده است.
در تحلیل کلی، این جنگ ممکن است حتی اگر در کوتاهمدت پایان یابد، پیامدهای بلندمدتی برای سیاست جهانی امریکا و متحدانش داشته باشد.
در همین چارچوب، نگرانیهایی درباره احتمال گسترش بحران به مناطق دیگر مانند کوبا یا گرینلند نیز مطرح شده است، در حالیکه متحدان ترامپ بر لزوم افزایش نفوذ امریکا در گرینلند تأکید میکنند.
در نهایت، این گزارش به اوکراین نیز اشاره میکند و میگوید ممکن است ترامپ تلاش کند جنگ اوکراین را تا زمان انتخابات میاندورهای پایان دهد، حتی اگر این به معنای فشار بر ولودیمیر زلنسکی برای واگذاری برخی مناطق باشد.
در چنین سناریویی، انتظار میرود ترامپ کمتر به توصیه متحدان اروپایی یا حتی برخی اعضای دولت خود توجه کند. به این ترتیب، به نظر میرسد «ترامپ رهاشده» هنوز فصلهای بیشتری در پیش دارد.
