ورود نخستین محموله ۱۱۲۰ تُنی تیل دیزل از مسیر خطآهن خواف–هرات
هرات – خبرگزاری آگاه:
محمد اشرف حقشناس، سخنگوی وزارت فواید عامه طالبان، روز دوشنبه (۵ عقرب) اعلام کرد که برای نخستینبار ۱۱۲۰ تُن تیل دیزل از مسیر خطآهن خواف–هرات وارد افغانستان شده است.
به گفته او، این محموله شامل ۲۰ واگن تیل دیزل نوع «۰۲» است که روز یکشنبه وارد ایستگاه «روزنک» در ولایت هرات شد. حقشناس افزود که این محموله از سوی یکی از شرکتهای خصوصی وارد شده، اما جزئیاتی در مورد نام شرکت یا منبع خریداری ارائه نکرد.
اداره طالبان در بیانیهای گفته است که راهآهن خواف–هرات نقش افغانستان را بهعنوان «حلقه وصل آسیا و اروپا» تقویت میکند و این مسیر میتواند در آینده به یکی از مهمترین شریانهای تجارتی و ترانزیتی منطقه تبدیل شود.
یادآوری میشود که در ماه حمل سال جاری، دفتر والی طالبان در هرات اعلام کرده بود نخستین محموله صادراتی افغانستان شامل میوه خشک به ارزش ۱.۲ میلیون دالر، از طریق همین خط آهن به مقصد ترکیه و اروپا ارسال شده بود.
🔍 تحلیل آگاه
خط آهن خواف–هرات؛ رؤیای اتصال منطقهای یا مسیر بیثبات سرمایه؟
ورود نخستین محموله تیل دیزل از طریق خطآهن خواف–هرات، در ظاهر نشانهای از پویایی اقتصادی و گسترش زیرساختهای تجارتی در افغانستان است. اما در لایههای عمیقتر، این رویداد ابعاد مهمتری دارد؛ از جمله رقابت ژئواقتصادی ایران و آسیای میانه، موقعیت استراتژیک هرات در ترانزیت منطقهای، و محدودیتهای طالبان در مدیریت پایدار این فرصت.
این مسیر ریلی که بخشی از پروژه اتصال ایران به افغانستان و در نهایت آسیای مرکزی است، میتواند در صورت ثبات و مدیریت مؤثر، جایگاه افغانستان را از کشوری منزوی به مسیر ترانزیتی منطقهای ارتقا دهد. ایران نیز با سرمایهگذاری در این پروژه، میکوشد هرات را به نقطه پیوند شبکه ترانزیتی خود با کشورهای آسیای میانه بدل کند؛ اقدامی که برای تهران اهمیت ژئواستراتژیک و اقتصادی مضاعف دارد.
اما چالش بزرگ، بیثباتی سیاسی و ضعف اقتصادی طالبان است. این حکومت هنوز نتوانسته است چارچوب حقوقی، گمرکی و امنیتی مشخصی برای اطمینان شرکتهای خصوصی و سرمایهگذاران خارجی ارائه کند. در نتیجه، هرچند ورود تیل دیزل بهعنوان یک موفقیت تبلیغ میشود، اما بدون سیاستگذاری شفاف، احتمال تکرار بینظمیهای گذشته در بخش واردات و توزیع سوخت بالاست.
از منظر اقتصادی، خطآهن خواف–هرات میتواند سالانه میلیونها دالر برای افغانستان درآمد ترانزیتی ایجاد کند، مشروط بر اینکه حکومت بتواند زیرساختهای تخنیکی، سیستم گمرکات و امنیت مسیر را تضمین کند. اما تجربه پروژههای مشابه – مانند خطآهن تورغندی و آقینه – نشان داده است که فساد اداری، نبود مدیریت تخصصی و ناهماهنگی بین وزارتخانهها، بهرهوری این پروژهها را بهشدت کاهش داده است.
از سوی دیگر، تحلیلگران منطقهای میگویند که گسترش تجارت از طریق این خطآهن، وابستگی اقتصادی طالبان به ایران را افزایش میدهد و ممکن است باعث حساسیت برخی کشورهای دیگر، از جمله ازبکستان و پاکستان شود که مسیرهای بدیل را دنبال میکنند.
به همین دلیل، پروژه خواف–هرات فراتر از یک مسیر تجارتی است؛ این خط در واقع محور جدیدی در بازی بزرگ اقتصادی و ژئوپولیتیکی منطقه است، جایی که هر حرکت اقتصادی طالبان بازتاب سیاسی و دیپلماتیک گستردهای دارد.
اگر طالبان بتوانند این پروژه را بهگونهای حرفهای مدیریت کنند، همکاریهای منطقهای را گسترش دهند و شفافیت در قراردادها را تضمین نمایند، راهآهن خواف–هرات میتواند به یکی از نخستین نمادهای «سیاست اقتصادی فعال» در دوران جدید بدل شود. اما اگر همچنان سیاستهای غیرشفاف، امنیت شکننده و ضعف مدیریتی ادامه یابد، این مسیر نیز همچون بسیاری از پروژههای گذشته، تنها به ابزاری تبلیغاتی در رسانههای رسمی طالبان تبدیل خواهد شد.
